Phaedra

Lucius Annaeus Seneca

Original language · as published

HIPPOLYTUS. Nunc, ut ad legis radicem redeam, quo modo nos et cervice et corpore potiundam naturam esse diximus; jam, quae in homine sunt externae, ut nitor, color, motus, eaque quae ingratificant naturae, quae prodesse videntur, memoriae, liberis, domi, conjuge relinquam: decet enim, ut et qui penes nos sunt atque intus, quibusque vinculis natura, etiam illis quae intus sunt in ordine sint; parietem impedire molestius est quam principem, cuius cum decurrit invidentia, nihil iam remanet quod timendum sit.

HIPPOLYTUS. Animi est id quod docui; quodcoloquor, id est pectus; quantum id per se valet, discendum est. Sane animi spes et metus, vel quae ut vocant iracundia, artus corpora movent; sed illae perturbationes, quae corpore tanquam in sede accidunt, caducae sunt; non est, ut anima quieta sit, cum corpus concitatur; sed et corpus, si anima turbata est, motum acquirit. Quod si quis in corpus irruit, id est in sensus, et amplius agitatur, ut sensuum motus animi se vindicent, te aequo animo ferre non potes.

MEDEAS (Prologus). Difficile est animos hominum in unam legem redigere; nam et daemonum variae species et humanae mores plurimae diversitates habent. Sed quoniam fabulae ratio inlata est, et poetae manus, quae ubique fertilis est, incipiam: iam vero quid est, Hippolyte, ut de me loquar? me, quae prope Deorum numero habeam, tuquisquis sum? Quid? an ad me redeas, quae te meo nomine voco? Nequiquam: nil est inane quod amaritudinem leniat, cum me prorsus feriam.

PHAEDRA. Quid me petis? cur me vocas? quid est hoc? Mores ipsi prohibent, ut hominem, quem natura neque maritum neque amantem patrio iure esse voluit, libenter aspiciamus. Sed quid probo? quid respondeo? Si audes, numquam mihi pacta relinques. Ego mihi non quaero gloriam; sed inquiro, quid de me dicant. Quid jungar? quid quoque faciam? quae me incitent? Nisi cum somno, non dico taceo, sed vix vivo.

PHAEDRA. Quid est amor? quid est scelus? quid est hoc genus? quid potius? quid erat prior? An fit per naturam, an per crimina? An nulla est discrimen inter pudorem et delictum? Neque enim id, quod facimus, fatendum est, neque id, quod vobis complaceo, approbatum; sed ipse animus, qui tentatur, crimen est; nam et vocari videtur delictum, etsi factum non sit. Quis mihi dicet quonam more profecerim? Quis me absolvat? Aut quis aderit ad iudicium, quo me pectoris mei reatum condemnem?

OENONE. Noli, Phaedra, temere flagitare; silentium opportunum est. Quid tibi, quae tam praeclarum et laudabile nomen habes, cum mores suis imaginem praestari voles? Si quid peccasti, in occulto remanebit; faciam ut ea, quae vis, celentur; sed quo pacto? quonam modo? ne id quidem scio. Quid enim prodest plura dicere, cum causa ipsa maculat? Noli omnino me audire aut committere, quod facias? Quod si iam in aliquo gradus adolevit, cura ut in occulto teneas.

PHAEDRA. Quid est quod retines? an te metuas? Non sum tam improba quod relinquere possim quem diligebam; sed non potui me obtemperare. Cupido mea non est procul a me; ille, quem antehac vitavi, nunc me inhaeret; deterreat me pudor, non amor. Nunc jam me in discrimine video; scio me melius esse, si deleverim; sed quid reliquum est? cui confugiam? cui veniam? Qui me probet, is me arguit; qui me arguit, is me condemnat.

PHAEDRA. Quid vis? quid quaeris? Non sum tuae audaciae ludibrium. Si quivis me depraverit, libenter pati possum; sed si mecum voci commisceris, fama me exercet. Me pudet; et tamen resisto; in medio sum: non sum tam stulta ut inhonorare audiam; sed vincta sum amore. Quid mihi confidi? animum meum scio, sed quis mihi confitens dotem restituet? Ferox est cupiditas; nec parcit consuetudini nec cognationi nec sanguini; nec valet adhibere finem.

HIPPOLYTUS. Quid est hoc quod audivi? quid dicis? Quae fatentur? Hoc nefas est! Quis est iste amor, qui a matre in filium convertitur? Non est naturae; non est morum; non est ullius foederis; sed pestis est, qua cuncta corrumpuntur. Ego, qui in solitudine vita beata frui arbitrabar, nunc in domo pietatem fugiam. Quid me geram? Quid faciam? Numquam talia audivi neque credidi; sed vero animus est eversus. Quid id est quod matri inhonestum proponas? Quid est hoc scelus, quaeque me adflictis nomen expectat?