Arma virumque cano, Troiae qui primus ab oris Italiam, fato profugus, Laviniaque venit litora, multum ille et terris iactatus et alto vi superum saevae memorem Iunonis ob iram; multa quoque et bello passus, dum conderet urbem, inferretque deos Latio, genus unde Latinum, Albanique patres, atque altae moenia Romae.
Musa, mihi causas memora, quo numine laeso, quidve dolens, regina deum tot volvere casus insignem pietate virum, tot adire labores impulerit. Tantaene animis caelestibus irae?
Urbs antiqua fuit—Tyrii tenuere coloni— Karthago, Italiam contra Tiberinaque longe ostia, dives opum studiisque asperrima belli; quam Iuno fertur terris magis omnibus unam posthabita coluisse Samo; hic illius arma, hic currus fuit; hoc regnum dea gentibus esse, si qua fata sinant, iam tum tenditque fovetque.
Progeniem sed enim Troiano a sanguine duci audierat, Tyrias olim quae verteret arces; hinc populum late regem belloque superbum venturum excidio Libyae: sic volvere Parcas. Id metuens, veterisque memor Saturnia belli, prima quod ad Troiam pro caris gesserat Argis— necdum etiam causae irarum saevique dolores exciderant animi; manet alta mente repostum iudicium Paridis spretaeque iniuria formae et genus invisum, et rapti Ganymedis honores.
His accensa super, iactatos aequore toto Troas, reliquias Danaum atque immitis Achilli, arcebat longe Latio, multosque per annos errabant, acti fatis, maria omnia circum. Tantae molis erat Romanam condere gentem!
Vix e conspectu Siculae telluris in longum vela dabant laeti, etspes addita curis, spes et rerum dominos gentemque ductorum aspicebant ventos: sed nos ad altum critiam praecepta ferre neque dolos neque casus mollis adversus tela moverant—nec praeterita curas— quo fata vocant, inceptis genitoris imperat.
Iamque cava occasum serae noctis hora recessit, luminaque manent in caelo: at regina Iuno suprema in puppi sedet, Cererisque religious monimenta movet, omnemque ferens ad aram mentem dat leges: sperat altis fundamenta regni ponere, et adhibere pariter: sic fata fovet.