Aeneis, liber IV

Publius Vergilius Maro

Original language · as published

At regina gravi iamdudum saucia cura vulnus alit venis et caeco carpitur igni. Multa viri virtus animo multusque recursat gentis honos; haerent infixi pectore vultus verbaque, nec placidam membris dat cura quietem.

Postera nocturnos Aurorae mane novae detulit maculas; tum Iuno, strato conscensa cubili, talia fatur: "O sopor! O somnum, qui me tenes, quosque his orbem terrarum totiens moverunt irae?" Tum sic Venus: "O decus, o terrarum lumen, si mea sunt aut tua facta mihi; cur mortalis alte semper in pectore castra figis? Quid promereri? Quid, si quis latet, servet?"

Sed non ista amor nec tanti muneris ira; nam modo regina Tyriis adfata ministris, docuitque fovere pios, et longum formae vinculum habet, quod Aeneae vulnera sensit: 'Veni, magni, docui quondam curas et arma; nunc pace labentem, quaerere reponas.'

Interea, dum coniugis amore rapitur, audet Aeneas longo post tempore ventis dare vela et linquis inferi classem, gurgite revelli pavens. Digna tamen regina, moriens, pectora torquet singultu, dum deus admonet, et tellus se prae se fert fletu, et ignes vini, quibus ipsa incensa est, ardent.

Tum vero ex illo raptu consensuque primo, dum flectuntur animi et desinunt bello esse, crescit furor: Dido, non exsanguis, sed corda ferit impetus vitae, scelusque nefasque intus agit; exsilium et bellum et ignes que ore gerit.

Quae postquam primum iuveni cognita est, arma relinquere ac castra movet, nec iam pietas nec templa manent: 'Quid tantum miserae pectora jam lacrumis datis? Quid debemus tantum patriis? Animum, animum, quaerite; perferte labores; non est diuturna voluptas.'

Sed nihil iam restat; fati sunt praedamque futurae; ignotae ulciscendi causa blanditur, et curae plus quam curae premunt. Tum vero coniux, cum lacrimis adstitit, et ipsos oculos extendit in terras et in sidera: 'Aeneas, fungi me et diante fide, dicite, quid cessat?'

Illa tremens, et sacratis in limine taedis, nocte vocata parat telis squalentia pectora ferro; exacta tamen postquam fata movent, revisere dolentem; multosque trahentes manus, multaque munera dedit, sed nulla rediit spes.

Postera nocte domus alta fovit moenia, sed anima iam vacua est; dolor ille inexsuperabilis urgit, et saepe domo effugit, premitque solo luctum; nulla manus nec vox nec mens quietem dat.

Denique, cum iam lumen ademptum est, et ventis data puppis, Dido letum scelere precata est; solutae formosae vincula, et flammae, et causas miserae. Sic interea iam fata necatoresque latent, et nomen in saecula manet — carmen triste Dido.