Περὶ τῶν ἡδονῶν ἔτι λέγειν δεῖ· ἃ μὲν οὖν οὐκ ἔστιν εὐκαταφρόνητα, ἐνὲστὼν δὲ οὐκ οὔσῃ χρόνῳ, ὥσπερ οἱ τῶν ἀναμνήσεων· οἷα τὰ τῆς ἡδονῆς περί τίνος τινὸς ὑπομνήματα, ταῦτα τὰ μὲν οὐ σοὶ δῆλον ὡς πρόσθεν, ἀλλὰ ὅταν πάλιν ἐπὶ τὸ αὐτὸ ἔλθῃ τὸ εἶδος· τὰ δὲ τῶν ἔργων εἴδη, ὅταν ἔργον γίνηται, οὐ προσηγορεύουσιν ἐπὶ τῷ χρόνῳ, ἀλλὰ ἐφʼ ἑκάστῳ. οὐ γὰρ ἡ ἡδονὴ ἐκεῖνος ὁ χρὸνος, ἀλλὰ ὅ τινος ἔργου ἡ συνοδεύουσα ἔστιν.
ἔτι λέγοντες περὶ τοῦ εἰρημένου, τὸ γεγονός ὅτι ἡδονὴ ἀγαθὴ ἐστὶν οὐ πάντως· ἀλλὰ ἔστι μὲν ἡδονὴ εἰς τὸ πολὺ χρησίμη, ἔστι δὲ καὶ ἡδονὴ οὐκ ἔχουσα τὸν τοιούτον χαρακτῆρα. οὐ γὰρ ἁπάντων τῶν ἡδονῶν ἡ μὲν αἴτιος τῆς ἀρετῆς, οἱ δὲ μάλιστα οὐ προστάττουσιν· ἀλλὰ τὰ μὲν εὐτελῆ καὶ ζηλωτὰ τῆς διὰ τῶν τῶν σωματικῶν ἡδονῶν ἀπολαύσεως, τὰ δὲ τοῖς λογικοῖς ἡδέσιν ἐπιεικέστερα.
ὅταν οὖν λέγωμεν ἀσφαλείαν ἡδονὴν, οὐ τοῦτο φησίν· ὅτι τὸ ἡδέως ἀποτελεῖ ἀγαθὸν τῆς μελετῆς, ἀλλὰ ὅτι ἡδονή τις τῆς ψυχῆς ἐστὶν ἡ συνοδεύουσα τῷ ἔργῳ καὶ ἀναλόγως τῷ ἔργῳ τὴν ἡδονὴν πεποιηκέναι. οὐκ ἀλλήλων ἀλλὰ ἑκάστῳ οἷον ἔργῳ τὰ ἡδέα εἶναι.
περὶ δὲ τῆς θεωρίας ὁ λόγος μάλιστα τίκτει τὴν εὐδαιμονίαν· ἀληθῶς γὰρ ἡ θεωρία ἀπὸ πάντων τῶν βίων στὰ τὰ ἐπιφανέστατα ἔχει λόγον, καὶ ἡσυχίαν καὶ τῆς φύσεως τὴν ἐνέργειαν ἐκπληροῖ. ἀρετὴ γὰρ τῆς θεωρίας ἐστὶν ἡ σοφία, καὶ ἡ σοφία τῷ θεωρεῖν ἐντιμότερον ἢ πρᾶξις πρακτική·
ἡ δὲ εὐδαιμονία πρὸς τείχη τῆς θεωρίας ἔχει μάλα στερεὰ· οὐ γὰρ εἰκός ἐστιν τῷ θεωρεῖν παύσασθαι διὰ τὸ θνητὸν τῆς ζωῆς. πολλῶν μὲν οὖν τῶν ἀγαθῶν ἡ θεωρία τὰ μὲν ἔχει ἀπαραβίαστα, ἀλλὰ καὶ σαθρή, ἡ δὲ ἔμφασις ὅτι ἡ θεωρία τὸ τελεῖον ὑπάρχει τῆς ψυχῆς.
καὶ περὶ τῆς αἰτίας τῆς εὐδαιμονίας λέγει· ὅτι τὸ τέλος τῆς πράξεως τὸ αἰσθητόν ἐστὶν ἡδονὴ πολλαχοῦ, ἀλλʼ εἰ μὴ οὖσα ὑπάρχει ὡς τὸ αἴτιον, οὐ δοκεῖ ὁμοίως· ἀλλὰ ἡ θεωρία καὶ αὐτὴ διʼ ἑαυτὴν ἐπαινεῖται, οὐχ ὅτι ἡδεῖ τὸ τέρψιμον, ἀλλʼ ὅτι ὁ αὑτῆς σκοπὸς ἀληθῶς ἔστι καλῶς καὶ ἀρίστως ζῶν.
ἐν ὑστέρῃ δὲ σκιαγραφίᾳ λέγει περὶ τῶν ἡδονῶν ὅτι οὐκ ἔστι δίχα τῆς φύσεως ἀρετὴ· ἀλλʼ ὥσπερ ἡ ἐπιθυμία τῶν τροφῶν ἔχει μέτρον, οὕτως καὶ ἡ τῶν ἡδονῶν· ἀπάτῃ μὲν γὰρ καὶ ἡ ἡδονὴ οὐ μικρὸν κακόν, ἐπὶ δὲ τοῖς λογικοῖς ἀγαθοῖς τὰς ἡδονὰς ὀρθῶς δεῖ ἔχειν.
οὕτω δὲ καὶ περὶ τῶν ἡρωικῶν τῶν πραγμάτων· οὐ γὰρ ὁ μέγιστος πλοῦτος οὐδὲ ἡ ἰσχὺς πρὸς τὴν εὐδαιμονίαν ἔχουσιν τὸ πρᾶγμα, ἀλλὰ τὸ ενεργεῖν τὸ ἀρίστου· ἡ δὲ θεωρία μάλιστα τοῦτο παρέχει, ὅταν ὁ βίος θεωρητικὸς ἐστὶν ἐνεργητικὸς καὶ συνεπής.
τέλος δὲ ἔστιν ὅτι τὸ εὐ ζῆν ἀνθρώπῳ ἐν ἀρετῇ καὶ θεωρίᾳ συνίσταται· καὶ ὅταν τάδε ἐστὶν, οὐκέτι τυγχάνειν ἐστὶν ἀναγκαῖον τῶν ἄλλων τῶν ἀγαθῶν, ἀλλὰ ἡ πληρότης ἐν αὐτῷ περιέχει πάντα τὰ ἐπιθυμητά.