ACTVS I. 1. Prologvs. Quis est hic qui, longa omnia confitentia, turmæque ignarus, locum ubi castra Jovis steterint aspicit? Ecce, ecce adstans in fronte ac limine belli, ducis habitus, magno cruciatus honore! Quem modo remotum longinquo adunat theatra. Salvete, qui circuitis oculis cernitis: vos illi propinqui estis qui vel infaustis saeculis spei lumen praebetis. Quid me excusat? Non hoc in te, sed in omnem veterem disciplinam peccatum est quod quisquam nunc audet dicere: "Fortis est, qui pati potest."
2. Quisnam hic est, qui corpus trahens ex armis, caput indomitum infractoque vultu, lenta sagitta flectitur? Ecquid latet? Ecquid hic furorem esse putas? Acernis clavus illos pupugnantis clivi animos, atque ad autumnalia flammae instar, ventis acris et feris exhaustus, currus agens venari, retentaque bella in abiete, clamosus, fustu, furiis, gladiis?
3. Quae vis est ista quae tam grave in terris pondus habet ut Stygia quidam tremulus turbataque numen fecerit? Nonne nubes Martis et arma inimica iam ardent? Nonne aura tenebrosa et pestis et bellum nuntiatur? Quisquamne sanctus habitus aut pio morem ullum custodiens aderit? Atqui longa est ista calamitas quae urbes vertit, domos evertit, parentes in filios metit, omnia pacta contrahit, et frangit foedera, ac dignum est ut parentum sanguine pudorem foeda manus laceret.
4. At quorsum isti motus? Nam super his malis, quibus iam saeva nefandaque saecularis invidia nosque conturbat, eademque clades, eademque dira scelera ad nostra domos acceruntur. Quis enim dubitet, quem primum fame et ferro, qui se reipublicae simili modo dediderit, videri a caede quietus? Huc succedit gravis et imminens metus; paruitae iniurias, pariter omnes aequi periculi; coit adumus; haec una natura est humanis rebus: in commune omne malum convertitur.
5. At nunc, o vos, qui primum adventus huius pollicemur, aspicite: nonne ibi ipsius ipsa vestigia? Nonne signa belli? Vultus horridus, vultus ullis clarior in baculo; nam et genus et decus illius ingenti formae. Haec sunt facta ducis, haec annonae memoriae, haec signorum ultima et arma quae tulerit. Quis esset tam ferus qui non moveretur? Quis tantae fortunae non attonitus humilem animam inclinet?
6. Ego confiteor me territum: scio natum esse typhonem et ingentem ventorum procellam, quae super hos populorum fluctus ruat; neque solum est in me metus, sed etiam aliis tremor impegit. Nunc quoque sum dubius an audaciae spes an timoris terror me ducit. Sed decet ut certi simus; siquidem clarum est aut bellum aut pax, et ut in medio figam ferrum, sciam an flagrare bellum an leniter sedare possim.