Τα εἰς ἑαυτόν βιβλίον Δʹ

Μάρκος Αὐρήλιος

Original language · as published

Τίς ἠξίωσέν με τὸ ἔργον τοῦτο; Οὐκ ἔστιν ὅτι οὐκ ἦν ἂν ἄλλος, ἀλλὰ ὅτι ἀναγκαῖον ἐφαίνετο μοι τὸ κατ’ ἔθος ἀναλογίζεσθαι. Πάντα τὰ ἐναντία τῇ ψυχῇ ἐντεῦθεν ἐκεῖθεν ἀπαντᾶ, ἐκεῖθεν ἀπομακρύνει τὸν ἄνθρωπον, ὥστε δεῖ εἶναι ἔδειξαι αὐτοῖς τὰ ἐναντία.

Οἱ πάντες ὑπὸ τῆς φύσεως συντεταγμένοι· ἀλλ’ ἕκαστος ἐν τῷ ἑαυτοῦ ἔργῳ: ὥσπερ ὁ ὑμεῖς, τὸν γονέα ἑνὸς ὁμοίως ἀνακρίνεις, ὥσπερ τὸν ἐπιμελητὴν τῶν δημόσιων πραγμάτων. Μὴ σὺ εἷς ἐκεῖνος ὅστις ὀργίζεται ἐπὶ τῷ ἀνθρωπίνῳ ἀντιθέτῳ· ἄλλους πολλοὺς ἔχει ἡ φύσις ὡς ἐρίφων, ὅταν ἀπειλήσωσιν.

Μηδὲν σὺ ὡς ἐνδεικτικὸν τῆς φύσεως ἀλαζονείας δοκῶ. Ἵνα μὴ ἔχῃς ἔνδον ἔτι τὸν ἄνθρωπον ἀπὸ τῆς ὀργῆς, μνημονεύου ὅτι πᾶν τὸ καινὸν ἐστὶν ἀπὸ τῆς καιρῳότητος καὶ ἐκ τοῦ χρόνου ἀνερχόμενον.

Ἀνέχου τοὺς ἄλλους ὡς ὁ ἀνεῖπτος ἄνεμος τὰ φύλλα, οὐχ ἥ τἀπὸ ἀλαζονείας. Ἐπιπολαῖα γὰρ ἔργα, ἔτι καὶ μικρὰ πάθη, οὐκ ἐπ’ ἄπειρον ἔσονται. Σκέψαι δὲ ὅτι οὐ πᾶς ὁ ζῶν ἐστὶν αὕτη ἡ πρόνοια τῆς φύσεως· πολλοὶ ἄνθρωποι ἐν ἀφαίρεσι καὶ ὑποκρίσει ζῶσιν.

Ἐνθυμήθητι ὅτι οὐδεὶς ἀγαθὸς τὰ τῆς ψυχῆς ἔργα ὑπερβαίνει τὸν ὄγκον τῆς φύσεως· τἀγαθὰ γὰρ καὶ τὰ κακά ἐν ἑνὶ σώματι συναντῶσι. Ἄλλως τε, ἐὰν ῥητῶς σκοπῇς, οὐδὲν ἔτι θαυμάσεις.

Πάντα γὰρ ἐκ τῶν ἀρχῶν τοῦ κόσμου, καὶ τὰ τῆς κακίας καὶ τὰ τῆς ἀρετῆς, ὡς ὅταν ἡμέραν ἀκολουθεῖ νύκτα. Ἄρα δεῖ σὺ ἡσυχάζειν ἐν ταῖς πράξεσιν, οὐ τὰς ὀργὰς καὶ τὰς ἀδυναμίας καταδιώκων.

Ἀκρόαζο ἐν ἑαυτῷ τὴν φύσιν· οὐχ ὡς ἀλλοιούμενον ἐπὶ τὰ παθηθέντα, ἀλλ’ ὡς τὸν ἄρχοντα τῆς σκέψεώς σου. Ἀναγκαστὶ γὰρ τὰ πάντα ὁ κόσμος κινήσεται· σὺ δὲ ἔχε τὴν ἀταραξίαν ὡς φρουρόν.

Μὴ οὐδὲν ἐκπλήττεσθαι περὶ τῆς δόξης: ἧττον γὰρ ἐστὶν ὁκαιρὸν ἢ ἄφνω τὸν νοῦν μεταβάλλειν. Ἔχου μόνον ἑαυτόν ὥσπερ φίλον, ἄκοντα μὴ ῥίζαν ὀργῆς, ὅταν ἀδικηθῇς.

Θυμήθητι τὴν φύσιν τοῦ παρελθόντος· οἱ πρόγονοι ἡμῶν, οἳ ἡγούμενοι τὸν βίον, οὐδὲν ἢ τὴν ἀλήθειαν ἐδίδουσαν: πρὸς ὧν ἡσυχίαν καὶ ταπεινοφροσύνην δεῖ ἐπιστρέφειν. Οὐκ ἔστιν ἐστὶν ὅτι τὰ ἔργα σὺν ὑπερηφανείᾳ ἔσονται.

Ἄφες τὰς ὀργὰς ὡς καιρὸν ἐκπήδημα· μὴ γίνου παῖς τῶν εἰκόνων. Ὅτι ὁ ἄνθρωπος οὗτος ὅστις ἀντεπιχειρεῖ τῇ φύσει, ὥσπερ ἄνευ ῥίζης δένδρον, σύντομα ἐκρίζεται.

Τέλος, ἐνθυμοῦ ὅτι πᾶν τὸ παρόν ὡς ἄτμητον καὶ βραχύ· μὴ ἐπὶ τὰ μεγάλα ἐλπίζεις, ἀλλὰ πρὸς τὰσυνήθεις ἀρετὰς ἀθροίζειν. Ὑπόμνημα εἰς ἐσεαυτόν: τῶν πραγμάτων ὄντων οὕτως πρὸς ἡμᾶς, φυλάττειν τὴν ἡσυχίαν.