Εἰ δὴ τὸ τέλος τῆς πολιτείας καὶ τὸ ἀγαθὸν ὧν ἐφίεμεν τὸ εὐδαιμονεῖν ἐστίν, δεῖ τῶν ῥητῶν πραγμάτων ἡ ἀρετὴ καὶ τὰ περὶ αὐτὴν ἔχειν ἔτι τοῦτο ἐξετάζειν. Πλείονα γὰρ καὶ ποικίλλουσιν αἱ πράξεις, διὸ χρὴ καὶ τὰς ἐνδιαφέρουσας αἱ ἀρεταὶ συσχεῖν καὶ διερευνᾶν· εἴπερ ὁ λόγος εἰς τὰς πρακτικάς ἐπιστήμας ὁδηγεῖ.
Πρῶτον μέν, οὖν, δεῖ ἔχειν ἐννόησιν τὶς αἱ ἀρεταὶ· οὐ γὰρ πᾶσαι ὁμοῦ εἰσὶν, οὐδὲ ἐπακριβῶς ταὐτὰ τῷ νόῳ ἀκριβῶς ἐπιχειροῦσι. Ἔστι μὲν γὰρ ἡ ἀρετὴ ἕξις προαιρετικὴ ἐν δόξει καὶ ἂν ἁμοιβαῖα καὶ αἰτιώδης τῷ γιγνόμενῳ, ἡ δὲ ἔξις τῆς κακίας ἐναντία τῇ τῆς ἀρετῆς· διὸ καὶ ὁ νοῦς δεῖ τῆς προαιρέσεως ὁδηγεῖν.
Ἔτι δὲ καὶ ἡ ἔξις ἡ ἀρετὴ οὐχ ἅμα γίνεται τῷ πάθει οὔτε τῷ ἔκπαιδῳ, ἀλλὰ διὰ βελτίωσιν ἐὑρίσκεται· οὐ γὰρ διὰ φύσεως ἀποκτάται, ἀλλὰ διὰ συνηθείας. Ὅπερ καὶ λόγος ἐστὶν ὅτι τὰς τέχνας μαθόντες οὐχ ἅμα ἐπιτελοῦσιν αὐταί, ἀλλὰ διὰ πολλῆς ἐπαγωγῆς καὶ πρακτικῆς ἀσκήσεως.
Διὸ τῶν ἠθικῶν ἀρετῶν ἡ ἀρχὴ ἐστὶν ἡ αἴσθησις τοῦ μέσου, ὅπερ ἀνάμεσα τῷ πλεῖστον καὶ τῷ ὀλίγιστον ἔστιν· καὶ τὸ μὲν σθένος οὐκ ἐστιν ἡ ἁπλῶς ἀρετή, ἀλλὰ τὸ μέσον τοῦ πολέμου καὶ τῆς δειλίας, ὥσπερ ὁ θρασύς πρὸς τὸν ἀνδρεῖαν καὶ ὁ δειλὸς πρὸς τὴν δειλίαν.
Ταῦτα δὲ οὐκ ἐν τύπῳ μόνον ἔχειν δεῖ, ἀλλὰ ἐν λόγῳ καὶ πράξει· ἡ γὰρ ἀρετὴ ἐνέργεια ἐστὶν κατ' εὐδοκίαν· ὥστε τὸ ποιεῖν τὰ ἀγαθὰ τῆς ἐξιότητος δηλοῖ τὸν ἀρίστον ἤθους ἔχοντα. Οὐ γὰρ ἡ πίστις μόνη ἀρκεί, ἀλλὰ τὸ κατ' ἔργον.
Ἔτι δὲ ὅπως ἡ προαίρεσις ἀνθρώπου καὶ ἡ ἔξις τῆς ψυχῆς ἀνέχουσι τὰ πάθη, τοῦτο δεῖ ἐξετάζειν· οὐ γὰρ ἁπλῶς ἡ ἡδονὴ ἢ τὸ ἀλγεῖν τὰς πράξεις καθορίζει, ἀλλὰ τὸς νόμος τῆς λογικῆς ὁδηγεῖ. Διαφέρει δὲ πάλιν τὸ ἐπιθυμητικὸν καὶ τὸ λογιστικὸν.
Ἐξ αἰτίας τούτων καὶ τὰς ἠθικὰς ἀρετὰς οὔτε φύσει ἔχει τις οὔτε διὰ λόγου μόνον, ἀλλὰ διὰ συνήθειαν. Διὸ καὶ τὰ παιδείας καὶ ἔθη ἐπιζητούμενα· οὐ γὰρ ἡ διανοιακὴ μόνον ἀρετή, ἀλλὰ καὶ αἱ ἔξεις αἳ τῇ πράξει προέρχονται.
Καὶ μὴν ὅσα περὶ τῆς μεσότητος εἴπομεν ὡς καθ' ἕκαστον, χρειῶδες ἔστι τὰ παραδείγματα δείκνυσθαι· οἷον ὁ ἀνδρεῖος ἀντικρύζει τὸν φόβον οὐχ ὡς ἀπεχθής, ἀλλὰ ὡς δεῖ· ὁ σωφρονῶν ἀντιλαμβάνεται τῆς ἡδονῆς ἐν μέτρῳ, οὐχ ὡς λάθρα.
Ἐν κατακλείδι, τὸ πολὺ τῆς ἠθικῆς ἐστὶν ἐξ ἔθους· διὸ τὰ νεὰ ἀναγκαιότατα δεῖ χαριέντως καὶ συστηματικῶς παιδεύεσθαι, ἵνα αἱ ἔξεις καὶ αἱ προαιρέσεις εὐρυθμίως γένηται, καὶ τὸ τέλος τῆς ζωῆς ἐναρμονισθῇ τῇ ἀρετῇ.