Nymphae, quae silvarum latebroso sub antro/Pastores, et cupitae sacer hiemis alumni,/Hoc quoque credentes, et atque iterum credite, carmen/Accipite. Nocte lentae consurgitis amores,/Hospes ubi candida proles gaudere puellae/Asmatura sit, et nocturnae convivia lunae;/Forte diu versis iam de pagine mensibus ibant/Et cana reiterans fumabat flamina bruma;/Nec si quis canis ad sylvas metuens oculos/Tenebrae, et nulla vidi surda sub nocte facem,/Quis medius posset tenere hostis, aut unda tuta/Specus habere, aut vivax lumen, ubi venisset amnes.
In medio delicatae formosis corpore NARCISSUS/Primo alternis se videt duplicatoque remisso,/Vultus, et auro fulgentem mitis, ut ante, corona/Inter eius, et niveis lucentem pectoribus nexam,/Quaeque valet, et quae est ipsa sub pectore, videt./Et modo dura caput, gelidi modo pectoris artus,/Galenus in medio currens plenus amore pectus:/Terrentur et nymphae, vocibusque sonant, et umbrae/Et lapsae quieti lacrimosae flumina pressa.
At Venus ipsa, tractans nubila, precata deorum/Et Saturnia dirum quondam numen amantis,/Admisit lacrimas; neque enim longior ultra/Temporum numerus, nec tardior orbis, habebat/Infelix iuvenis, quamvis latebrarum amore/Instabat, pietasque diu victa seniore uxor,/Nulla subire manus, nulla subire manus prolibare,/Aut modo de facie genas, aut saepe petere labellis.
Erat in piscibus ille modos, sed honos in ipsis/Et forma fuit, gratiorque domus. Cuius amore,/Dumque ferit, ad ripas geminas referre fatigat/Amara voluptas, et ipsos volvere recessus./Non pascitur, vacuae puellae, nec satis alter/Quod pueris audet, vel quae raptus in pulvere fist;/Utque imas fluminis undas, dum caerula saxa/Ponunt, atque etiam sese non ipse videt amantis,/Illius effigies vitat, nec se ipsa perstat.
Haec tamen assiduae spectans formam, et saepe removens/Manus ad oculos, positumque videre desistere/Amor, in corrupebat magis, quotiensque videret,/Plus iubebat videre; nec poterat illa diu/Desistere aspectu: namque ita palma refringit/Altera, et ipse novo languore fervet, atque iterum/Ipse suam formam cernit, et quaerit extra se/Quodque nihil videt, non habet, et quod habet habet.
Dumque ruit in fluvium, natura callida, rogatur,/Saxa tamen effigies, iam sensus compescit amans;/Narcissus amor ipse suus, corpusque referuntur/Quodque petitur, adhuc petitur; iam denique laxat/Vis mutata, suoque sinu vacua perit; et umbra/Excidit, factaque novo caput floremque relinquitur./Quodque prius erat vultus, non amplius, in unda, in unda est.
Quod prius erat vultus, in lacrimas flexa, recessit;/Atque ita nec se nec quemquam vidit ipse videri,/Sed meliora cupiens, quorum nullus habere credidit;/Sicque super aquas multa gravis in pectore plorat,/Sicque manibus semper pressa querela iacet./Interea siccae puellae, cum fama victa est,/Vix tulit acerbo voti segnior. Tandem adfata est
Echo: ‘Nympharum crimen est, quod folia tellus/Deseruit. Sed quotiens de te, totiens meo/Non est ignara sui; meum est, te monuisse, quod/Non est quod placeret—’ Atque ita verba remorata/Prorumpunt, et dictis virginea non est, at ille/Nil audiit cupiens, nec vultus auferre poterat:
Flebile desertumque sonans, adstitit in unda,/Ipse rursus sua formae mendax in imagine videri;/Et tandem incerto curvatura serpens/aestuat/Antra tenet, et ripas, et margo, et summum alveum,/Inque suos solus liquens oculos, et avidos opustos,/Lilia quaeque, rubentque nunc nitor et candida pectine/Et collo nitentem flavum de more capillum.