Ἀκούετε, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, ὡς μοι φαίνομ᾽ ἐστὶν· καὶ ὅτι οὐ μόνον οὐκ ἔχω τινὰ σοφὴν λόγον ὑμῖν εἰπεῖν, ἀλλὰ καὶ φανερὸν ἔσται ὅτι οὐκ ἐπὶ ῥητορικῇ εἰς ὑμᾶς ἀφίσταμαι, οὐδὲ τῇ δυναστείᾳ τῶν λεκτικῶν περὶ τῶν ἐκείνων ἐπαίνομ᾽ ἐλπὶς ἐπεσεῖν, ἀλλ᾽ ὅτι περὶ ἐμαυτοῦ λόγον δώσω, ὡς ἔχει τὰ πράγματα.
Οὐ γὰρ οὖν ἐγὼ πρότερον ἔπραξα τι τῶν ἑτέρων ὅπως ἐγὼ παρὰ τοῦ κακοῦ λόγου ὑμῶν φοβηθῶ· ἀλλ᾽ ἔτι μᾶλλον ὑμᾶς ἄλλως ἐχρῆσθέ μοι δοκεῖν. Ἐγὼ μὲν οὖν οὐδὲν οἶδα εἰ μ᾽ ὑμεῖς ἐμοὶ τῶν τιμῶν ἔσχεν ἢ οὐκ ἔσχεν, ἀλλ᾽ ὅτι ἔγωγε οὐχ ἥκω πρὸς ὑμᾶς ἐν παντὶ ῥητορικῷ ζήλει, ἀλλ᾽ ἵνα διαλέγωμαι καὶ ἀποδείκνυμαι ὅτι ἃ ὑμεῖς φασί, οὐ ταῦτα ἐστὶν.
Τὸν μὲν οὖν καιρόν· ἐπειδὴ ἐγὼ ἔπεισα τὸν Ἀπόλλωνα μέν, τὸν μαντικὸν θεὸν, οὐδὲν ἔτι ἐψεύσατο· ὅταν γὰρ ὑμᾶς εἴπω, δύνασθε ἰδέναι ἔγωγε τὰ γινόμενα σοφώτερον ἢ ὑμεῖς. Ἐγὼ γὰρ ἔλεγον ὡς ἐκεῖνος μοι ἔχειν φράσιν ὅτι οὐδεὶς σοφὸς ὤν σοφός ἐστι· ὅτι αὐτὸς ἔλεγεν, ὡς ἐγὼ εἶμι ἔτι πτωχός.
Οἱ δὲ πολλοί με ἐλογίζοντο τὴν ὑπεροχήν μου ἐξ ὅρων καὶ ὧν ἄλλων, καί μοι ἔλεγον ὅτι ἔγωγε εἰμι παρὰ ταῦτα σοφώτερος τῶν ἀνθρώπων· τούτων δὲ ἦν ἡ αἰτία ὅτι πολλοὶ μεῖζον ἔτι ἠπίστουν ἢ ἐγώ, καὶ ἄλλους ὡς οἶμαι ἐκεῖνους οἰκοδομοῦντες, ἔτι δὲ καὶ ἀπατῶντες τὸν νοῦν αὐτῶν.
Καὶ ὅταν ἔλληνεν ὁ καιρὸς, ὅτε μοι προσηλθὼν ἄνθρωπός τινος ἐλαλεῖτο περὶ τῶν τῶνδε, ὑπῆρξεν ἄγαν τῆς φωνῆς τε καὶ τῆς γνώμης ὀλίγον, ἐγὼ δὲ ἐπείθοντο μὲν ἐπὶ τὸν λόγον, λέγων ὅτι οὐκ οἶδα, ὅμως ὀρώπειον ἦν ἡ ἐρώτησις.
Οἱ δέ μοι ἀντέλεγον καὶ ἔλεγον ὅτι ἡ τῶν νέων παιδεία ἐστὶν ἡ ἐμὴ μὲν πρόνοια, ὅτι ὑπὸ τῶν νεανίσκων ἐγὼ οὐ γυμνάζομαι, ἀλλ᾽ ὅτι τοῖς ἀνθρώποις ἔτι ἀναγκαῖον ἐστὶν ὑπολαμβάνειν· καὶ τούτους εἶχον τῶν κακῶν λόγων τὴν αἰτίαν ἐν τοῖς ἐμοῖς ἐχθροῖς.
Ταῦτα δὲ ἦν οἷα ἐγὼ ἔλεγον, καὶ νῦν ὑμῖν τάδε λέγω, μὴ ὡς ῥητορικὸς ἀπολογούμενος, ἀλλ᾽ ὡς ὁ δίκαιος παρὰ τῷ δικαστηρίῳ ἀπολογούμενος. Οὐ γὰρ ἔγωγε οὐδὲν πρὸς τοὺς ὀχλοὺς ἐποιήσατο, οὐδὲ μέλει μοι ἔστιν ὅτι οἱ πολλοί ἐμοὶ ἀντιλέγουσιν, ἀλλ᾽ ἵνα ἡ ἀλήθεια φανῇ.
Ἔγω δέ, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, ἔσπευδον μᾶλλον πρὸς τὸ ποιεῖν ἀρετῆς ἢ πρὸς τὸ ζῆν, καὶ ὅτι οὐκ ἂν διαφέροί μοι ἐγκαλέσαντες με ὑπὲρ τῆς βελτίονος ἡμῖν ζωῆς. Ἔγω δὲ οὐκ ἂν ἀναστρέψω τὰς πεποιθήσεις, ἃς ἔχω, οὐδὲν θυσιάσω τὸ πρέπον ἕνεκα τοῦ ζῆν.
Ἀλλὰ νῦν οὐχ οἷός τε εἰμι ἄλλως ἢ ὅπως ὑμῖν ἐποίησα, διότι ἡ τύχη ἡμῖν ἐπέχει τὰ πράγματα. Πρὸς δὲ τούτοις, ἐὰν μὲν ἡμᾶς ἀποκτείνωσιν, ἀποκτενούμενοι ἑαυτοὺς καλῶς ἀπολέσωμεν· εἰ δὲ ζῶμεν, ἐὰν δὲ ἀφεθῶμεν, ἐὰν μὲν ἄλλοι μᾶλλον σοφοὶ γένωνται, ἡμῖν δὲ τὸ ἔργον ἔσται ἀναπαυτικὸν.
Τούτοις ὦ ἄνδρες, ἐπείγωμαι ἐγὼ περὶ τῶν ἐμῶν πράξεων μᾶλλον ἢ περὶ τοῦ βίου, καὶ οὐχ ὡς ἔμπορος ῥητορικῶν ἔργων, ἀλλὰ ὡς ἄνθρωπος ὁ τὰ ἔργα ἐπιδεικνύων. Οὗτοι γὰρ οἱ λόγοι οἷοί εἰσιν ὑμῖν καὶ χαρίεντες, ἐμοὶ δὲ οὐ ψευδεῖς.