ΟΣΩΚΡΑΤΗΣ Ἐγὼ μὲν οὖν οἶμαι ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, ὅτι εὐθὺς οὐκ ἂν ἀποδράσαιμι τῶν λόγων ἐμοῦ οὐδὲ ὑμᾶς ἀπηναγκάσειν ὑπομένειν, εἴπερ ὑμεῖς τῶν ἐντεῦθεν ἐλθόντων ἐγκρατεύσεσθε. Περιγίγνεσθʼ οὖν ἐμοὶ τὸν βραχὺν τρόπον τῆς διαλεκτικῆς μου τεχνῆς, διʼ ἧς οὐκ ἀδικῶν ἀλλὰ καὶ πλεῖστον ποιῶν ὠφελῶ ὑμᾶς· ὅτι πολλάκις πείρωμαι ἀποβαίνειν ἀλγῶν τε καὶ γελωτοποιῶν, ὥστε πολλοὺς ὑμῶν ἀποστῆσαι τῶν περὶ ἐμὲ ὑπαρχόντων λόγων, νομίζοντας μάλιστα ἂν καὶ ὑπ᾽ ἐμοῦ χαλεπαίνεσθαι.
Αὕτη δʼ ἡ παλαιὰ δίκη, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, τῶν μὲν λοιπῶν τούτων οὐκ ἔχει πλὴν τὸν τρόπον, ὑμῖν δὲ δήλωσιν, ἐμοὶ δὲ μάρτυρα τοῦ ἀληθούς· ὅτι γε ἔτι νῦν ἔτι ἔχω τὰ περὶ τὰ πάλαι ἀκούσαντα· πολλοὶ γὰρ οἱ ἔχοντες ἐνθυμήσεως τοῦτο λέγουσιν. Τίνες οὖν ἐστί, ἔφη, αἳ οὗτοι οἱ λόγοι; Οἱ παλαιοὶ, ὦ ἄνδρες, οἵτινες ἐμέ μᾶλλον ἐπεθεώρουν ἢ ἄλλους, ἣν μὲν εἶχον αἰτίαν ὑπὲρ τῆς πολλῆς τρυφῆς οὐδενός, ἀλλὰ ὅτι πειρατίζονται τὰ βουλεύματα μου, καὶ ἐνταῦθα πολλοὶ ἐξ ὑμῶν ὄντες ἀπῆλθον πρὸς τὸ μαντεῖον τὸν Δελφῶν.
Ἐγὼ δὲ οὐχ ὡς οὗτοί φασι παρῶν ἐπίκειμαι τοῖς λόγοις, ἀλλὰ πρὸς ὑμᾶς ὑπομνήσω, ὅτι ἐὰν ὑμεῖς ἐν τῇ κρίσει ταύτῃ μὲν ἐπιμείνητε, οὐκ ἀμήχανον ἔσται ὑμῖν· οἵ τε γὰρ παλαιοὶ ἐγὼ οὐδὲν ἀναιρῶ, εἰ δʼ ἄν τις χρῆμα ἔχῃ, ἵνα ὑμᾶς ματαίως ἀναστατωθῆναι, ἀλλὰ ὡς ἔπος ὡς οὐκ ἂν ἐμὲ ἐπικτείνεσθε ἀλλʼ ἑαυτοὺς ἀδικεῖν.
Ὅτι γὰρ ἔγωγε ἐξηγοῦμαι τὰ περὶ τὴν δόξαν, ἣν πολλοὶ ἔχουσιν ἐμοῦ, οὐκ ἔστιν ἐγώ· ἀλλὰ οἱ λόγοι οἱ παλαιοὶ ὅτι Σωκράτης πολυλόγος, παλαιός, καὶ οὐκ εὔουστος ἑτέροισιν· καὶ ταῦτα οὐκ ἔστι λόγοι ἁπλοί, ἀλλὰ ἔργα ἐπὶ πολλοῖς εἰκόνες. Ἐγὼ δὲ ἔγωγε οὐ δύναμαι ἄλλως λέγειν ἢ τὰ ἀληθῆ· καὶ ὅπου μάλιστʼ ὑμῖν δοκεῖ ἔχειν ἁμαρτίας ἐπʼ ἐμοὶ, ἐκεῖ λοιπὸν ὑμεῖς αὐτοί, ἐὰν θέλητε, ἀκούσετε.
Ἐγὼ δʼ οὐκ ὠνησάμην ἄλλας τεχνάς, ἀλλὰ τὴν μὲν ἐμὴν θεώρησιν οὐκ ἔχω ἄλλην, ἣν μὲν ἂν ὑμεῖς ἀκούωντες, ἴσως ὀξύνοντες, ἀλλὰ ἀληθῆ λέγω. Οὐκ ἀπὸ φιλοσοφίας ἦλθον ἐγὼ πρὸς ὑμᾶς πλουτεῖν ἢ δόξαν ζητῶν, ἀλλὰ ἐπʼ ἀληθείᾳ καὶ ἡσύχῃ τὸ νομιζόμενον. Καὶ εἰ μέν τις ὑμῖν ἔλεγε, ὅτι Σωκράτης οὐκ οἶδε τὰ μεγέθη, μὴ ἔχων τεχνάς, ἅτε ἐν ταῖς πόλεσιν οἱ ῥήτορες, εἴτε καὶ ἐν τοῖς πράγμασιν χειρουργικοῖς, οὐκέτι αὐτὸν ἂν ὑμεῖς ἀφίητε συνδιώκειν·
ἀλλʼ ἐμοὶ ἔστιν ἡ πίστις, ὅτι οὐ πρός τοὺς πτωχοὺς ἦλθον ἀλλʼ εἰς τὸ δημαγεῖν ἐνταῦθα, ἀλλὰ πρὸς ἀκολουθίαν τῆς ἀληθείας· ἐγὼ γὰρ ἅτε μὴ οἰκείως ἐπιδιδάσκων, ἀλλὰ διὰ τῶν ἐραυνώμενων λόγων, πολλοὺς ἐποίουν ἐπαναιρεῖσθαι τῶν μύθων. Οἱ δὲ ἀνάγκην ἔχοντες ὡς ἐμοὶ εἰπεῖν, ὅτι ἀνήρ τις ἦν πεπειραμένος θεῖος τε καὶ ἀνθρώπινος, ἐν τοῖς ἐμοῖς τεχνικοῖς ἔργοις ἔδει δείξαι τὸ δυνατὸν.
Τούτων μὲν οὖν ἔργων ἐντόνως ἐμὲ ἐλέγετε, ὦ ἄνδρες, ὅτι ἔλεγον ἅτε πολλὰς ἀσφαλείας καὶ ἐμπειρίας μὴ ἔχων· ἐγὼ δὲ ἀπολογοῦμαι ὅτι ἔργα διδάσκοντα οὐκ ἔπραξα, ἀλλὰ τὰ περὶ τὸν ἄνθρωπον ἀνεζητήσα. Εἰ μὲν οὖν ὑμεῖς νομίζετε ὅτι ἔτι δεῖ δοκεῖν ἐμοὶ τιμὰς καὶ τιμωρίας, οὐκ ἐγώ· ὑμεῖς γὰρ οἱ κρῖναι με ἔστε, οὐχ ἅμα τῷ βίῳ ἐμοί.
Καὶ ἐγὼ μὲν οὐ βούλομαι ὑμᾶς πείθειν ἐπ᾽ ἄλλῳ ἢ τῷ λόγῳ· ἀλλʼ ἐὰν ὑμεῖς μὲν ἀκούσητε τὰ ὀρθὰ, ἐγὼ δὲ παιδευθῶ, ἔχω δὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι οὐχ ἕν ἐστιν ὑμῖν τὸ ἄδικον παρασχεῖν. Ἔγωγε δὴ ἔχω περὶ ἐμαυτοῦ τέχνην ὅτι οὐκ ἔστιν οἷον ἄνευ λόγου ἢ πεισμοῦ δικάζεσθαι. Ἐπειδὰν δὲ ἐγὼ λέγω τὰ τοιαῦτα, οὐκ ἔχω ὑμᾶς ἔτι φοβεῖσθαι, ἀλλὰ ἵνα ἄνω γένησθε.
Ἀλλὰ μὴν ἔτι μεῖζον ἐὰν ᾖ ἡ πρᾶξις μου, ὅτι μηδαμῇ ἐθελοῦντι ἡμῖν ἀδικεῖσθαι, ἀλλὰ τοῖς ὑμεῖς γνώμεσι τὰ ὀρθὰ προσαγορεύειν, ἐγώ τε ἄκων οὐκ ἂν ἀνεχθείην. Τοιαῦτα δὲ ἔρω αὐτοὺς ὅτι, ἐὰν ἀληθῶς ἔγωγε ὑμῖν εἰπὼν, οὐκ ἂν ἐκτιννόμην· οὐ γὰρ ὑπὲρ ἐμαυτοῦ ἔγωγε ἀπολείπω, ἀλλὰ ἵνα ὑμῖν ὠφεληθῶ.
Ἔργον δὲ μέγα ἐμοὶ ἔχει, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, ὡς πάλαι ὑμῖν ἔλεγον, καὶ νῦν μὲν ὑπολαμβάνω, ὅτι ἡ τοιότης λόγου ἐστὶν ἥτις οὐ πολλῷ ἂν ἠδύνατο μεταστῆναι· ἀλλὰ ἤδη ἀκούετε ὑμεῖς οἷον ὁ λόγος ὁ δίκαιος δεῖ ποιεῖν. Ἐγὼ δὲ οὐκ ἔρχομαι ἵνα ὑμᾶς ἁλισκομένους ἀπὸ τῆς δικαιοσύνης παρακινήσω, ἀλλὰ ἵνα ὑμᾶς ἐλθεῖν αὐτὸς βοηθῶ τῷ λόγῳ.