Περὶ ποιητικῆς

Ἀριστοτέλης

Original language · as published

Ποιητικὴ μὲν οὖν ἐπιστήμη ἐστὶν ἐνθυμητικὴ τῶν ποιημάτων, ὡς ἡτεχνικὰς ἐπιστήμας· ἀποδεικνύει γὰρ τῶν ποιημάτων τὰ καθ' ἕκαστον, οὐχ ὡς ἔχει γνῶσιν ἔχουσαν ἢ οὐκ ἔχουσαν, ἀλλ' ὡς ὅ τι δεῖ λέγειν τῶν ποιημάτων. Δύο τὰ εἴδη τῆς μίμησης, μιμητικὸν εἶδος δι' ἔργου, μιμητικὸν δι' ἔτους, τοῖς μὲν ὄντων ὅλον ἕτερον, τοῖς δὲ ἤθος ἑτέρως· διὰ τὸ μὲν ἔργον ἔχειν τὴν μίμησιν, διὰ τὸν ἔτος ἔχειν ἤθος.

Μιμητὰς οὖν ἑνάρετα λέγομεν οὐ τὰ ἔργα οὐδ' ἡμᾶς ὄντας ὅτι ποιοῦμεν μιμῆνται, ἀλλὰ ὡς ἔχει τοὐναντίον, ὅτι ἑκάστῳ ἔτι-πλεῖστον ἡ φύσις ἐπιτυγχάνει τοῦ μιμουμένου· εἴτε γὰρ τι μιμεῖται ζῶον, εἴτε μὴ ζῶον, ἔτι τὸ μιμητόν ἔχει πρᾶγμα ὧν ὅμοια φαινόμενα ἐστὶν ἢ ἔργα.

Ποιητικός οὖν ὁ μιμητικὸς λόγος διεφέρει ἀπὸ ἱστορικοῦ· οὐ γὰρ ἀπὸ τῶν γεγονότων, ἀλλὰ ἀπὸ τῶν δυνατῶν· τὸ γὰρ ἱστορικὸν λέγει ὃ γέγονεν, τὸ δὲ ποιητικὸν ὅ τι ἄξιόν ἐστιν γενέσθαι. Ἀνάγκη οὖν ὁ ποιητικὸς λόγος μᾶλλον τὰ γενικά λέγειν ἢ τὰ τῶν γεγονότων, ὅθεν πρὸς τὴν μάθησιν εὐνοῖ.

Τῶν μὲν γὰρ λόγων εἶναι τὰ μιμητικὰ καὶ ἱστορικά, τὰ δ' ὑπάρχειν καὶ ὁμολογουμένως· ἐστι δὲ τὰ εἴδη τῆς μιμήσεως τὸ δράμα, ἡ ἀπομιμητικὴ τέχνη ἡ δι' ὀμμάτων καὶ ἁρμονίας, καὶ ἐν αὐτῇ τοῦ δράματος ὄργανα πλείω, ἡ μὲν ἡ πρωτεύουσα, ἡ δὲ ὑποδεύτερα, καὶ τὰς ἀναγκαίας ἔχει πολυπραγμοσύνας.

Πρῶτον μὲν οὖν δεῖ λέγειν περὶ τραγῳδίας· τραγῳδία ἐστι μίμησις πράξεως σπουδαίας καὶ τελείας, μεγέθει ὀλίγῳ· δι' ἔλεον καὶ φόβον περαίνουσα τὴν τῶν τοιούτων παθημάτων κάθαρσιν. Πράξις δέ, ὥσπερ ἔοικε, ἀγαθὴ καὶ τελεία ἐν ἑνί τινὶ μεγέθει· διόπερ οὐ μὴν ἔργα ἀναρχικὰ καὶ ἀκανόνιστα, ἀλλὰ ἔχοντα ἀρχὴν μέσον τέλος.

Τραγῳδία οὖν μίμησις λέξεως καὶ ἔργου ἀνδρῶν ἀρετῶν ἔχοντος, δι' ἐπιμέρους ὁμοιωμάτων, οὐχ ὡς ἵνα ὑποδυθῇ, ἀλλὰ ὡς ἀποδώσῃ τὸν χρήσιμον καὶ τὸ ἐπιτηδευσιώδες. Ἐκ τῶν στοιχείων συνίσταται ἡ τραγῳδία, ὧν ἡ μίμησις ἔται· πλοκή, ἤθος, διάνοια, λέξις, ὄψις, ῥυθμός· τὰ δ' ὑπάρχοντα πρῶτα τῆς πλοκῆς τὰ περὶ ποιητικότητας.