Τίνα οἴεσθε οὖν ἔχοντα τὸ ὕψος; ἢ τὸν ῥήτορα ἢ τὰ ῥηθέντα; ὕψος γὰρ τοῦ λόγου τῆς ψυχῆς ἐστὶν ἐπιβολή. Ἐν ἀνθρώπῳ οὐ ψυχῆς μορφὴ ὑγιαίνουσα, ἀλλὰ πάθους ἐπιβαλλομένης, ὕψος μᾶλλον εἶναι φαίνεται. ὕψος οὖν ἔστι καὶ ὁ ῥήτωρ αὐτός, ἐὰν τὰς ψυχὰς ἐξουσιάζῃ.
Πρῶτον μὲν οὖν ἀνάγκη ἐστὶν ὡς ἔπος εἰπεῖν, τὰς αἰτίας τοῦ ὕψους διεξελθεῖν. ἔστιν οὖν τέσσαρες, οἷς τὸ ὕψος ὅλον ὑποκινείται· τὸ τῶν ἡθῶν μέγεθος, τὸ τῶν παθῶν ἔντασις, τὸ τῆς λέξεως γνησίως ἀναπτυχθὲν, τὸ δὲ ἔμπειρον εἰλικρινὲς ὑπερβάλλον.
Πρῶτον μέν, ὅ τι διὰ τῆς ἦθους ἐπιτυγχάνει, μόνον ῥήτωρ ἔχει, ἐξ οὗ ὁ λόγος ἔργον ποιεῖ τῶν ἀκοῆς. ὁ γὰρ ἠθικὸς ἀναληθεύει τὰ λόγια· πολλαχοῦ γὰρ ἡ ψυχὴ ἐν ἤθει ὑψηλοτάτῳ ὑπ᾽ ἑαυτῆς κινῆται, καὶ οὐ διανοίᾳ μόνοις ἀλλὰ βουλήσει καταπλήσσει.
Δεύτερον τῶν παθῶν ἡ ἔντασις· ὅταν ὀργὴ ἢ ὁ ἔρως ἢ ἄλλο πάθος ἐν τῷ λόγῳ ἐκπιδάσκῃ, τότε τὸ ὕψος φαίνεται, διότι τὸ πάθος τὴν ψυχὴν ἐπανασταίνει πρὸς μέγεθος τῶν λόγων. Οὐ μὴν ὅμως τὴν ἐπιθανάτιον ἔκστασιν ἀριθμοῦμεν, ἀλλὰ τὴν ὑπερβολὴν ἡθοποιόν.
Τρίτον ἡ λέξις ὀρθῶς καὶ μεγαλοπρεπῶς ἔχουσα· οὐχ οἷα ἤδη λέγωμεν ψυχρὰ καὶ μαθηματικά, ἀλλὰ ἀπροσηγόρητα, ἃ καθ' ἑαυτὰ τὸ μεγαλείον ἔχουσι. Διά τε τῆς ἁρμονίας τῆς λέξεως καὶ τοῦ ρυθμοῦ τῆς προφορᾶς τὸ ὕψος ἔρχεται.
Τέταρτον τὸ ἐμπειρίᾳ τετυχημένον· οἱ τὰ ὀρθὰ καὶ ἐμπειροὶ λόγοι, περὶ ἀληθειῶν καὶ μεγάλων πράξεων ῥητορεύοντες, τὸ φυσικὸν τῆς ψυχῆς ἀναγκάζουσιν εἰς ὕψος. Ταῦτα ἅπαντα ὁμοῦ συνεκπεπλεγμένα καὶ ὁμοῦ ἐνεργοῦντα, τὸ μέγα καὶ ὕψους ἄγουν.
Ποῖοι δὲ ἐχθροὶ τοῦ ὕψους; μωρία, τὸ ἀτεχνῶς καὶ προχειρίᾳ λεγόμενον, ἡ περιττή λεπτολογία, ὁ μισοειρωνικός τόνος, καὶ τὸ ἄτοπον τὸ μὴ ἁρμόδιον. Οὐ μὴν ὅμως ἄνευ σεμνότητος τὸ ὕψος δεῖ ἔχειν, ἀλλὰ σεμνότητα καὶ ὑψηλότης χρῆσιν ἁρμόζουσαν.
Διόπερ ὁ ῥήτωρ δεῖ εὖ ἀναγνῶναι τὰς ψυχὰς τῶν ἀκούσεων, τὰ πάθη προλαβεῖν, τὸν λόγον ἑρμηνεῦσαι μὲν τῷ ὄντι, ὑπερβαίνειν δὲ τῷ μικρῷ. Τοιαῦτα δεῖ καὶ τὰ σχήματα χρῆσθαι, χρόνον τινὰ καὶ μεταβολὰς, ὅπως τὸ ὕψος ἐξ ἁρμονίας ἐξίσταται.
Τέλος μνημονεύειν δεῖ τὴν φύσιν· οὐκ ἔστιν ὕψος ἄνευ φυσικοῦ καὶ ἀληθοῦς πηγῆς. Διά τινος ἠθικοῦ μεγέθους καὶ ἐμπειρίας ὁ λόγος ἀληθῶς ὑψηλὸς γίνεται· ἡ δὲ τέχνη μόνη οὐκ ἀντιλογεῖ τῷ φυσικῷ.
Ὅθεν, τὸ ὕψος ἐστὶν ὅλον σύμφυτον τοῦ ἀληθοῦς, τοῦ μεγαλείου τῆς ψυχῆς, τῆς κραύγης τῶν παθῶν, τοῦ καλῶς λεγόμενου λόγου, καὶ τῆς πείρας· ἅπαντα δὲ ταῦτα μέμφεται ἡ ῥητορικὴ τὴν ψυχὴν εἰς προκοπὴν ἀναγαγούσαν.