Hoc est quod mihi forte misertus est servatoris alicuius angeli vel quampiam cognitio rapinae divinarum causis intulit animum, quo contempta res terrena et mundi vilitas, ut postremo ex animo meo cupido rerum mortalium exstinxeretur. Nam cum etiamiams proximis consiliis circumferretur et plusquam humanum genus a se distraheret, inde tamen in sinu habui desiderium quemdam remissionis, cumquidem me regimen fortunae contraxisset ad extremum motum.
Annis multum acceptis, defunctis regnis, et in diversis casibus versatus, ad quemquam neque tamen consolatione destitutus essem, nisi mecum ipsa fortuna multis modis versaretur. Cum enim primum in vincla ductus essem, extinctusque omnibus honoribus, et dignitatum meorum memoriae tanquam nubes exspirasset, incipiebam animus indesinenter trepidare nec ullum solatium afferri poterat.
Tempus ebullivit; nam diuturno dolore oppressus et inproviso casu compellere me credidi ut in me ipso quaererem de causa mali, atque animo posito in illud quod est summum et primum, quaesivi unde nasci pateretur miseriae tanta, et cur res fortunae iram in me conjungeret. Hoc igitur ad quietem redire non potuit, quod meum ipsa fortunae temeritas manibus suis quasi vinclis insensibiliter circumdedit.
Itaque nocte quadam, cum fatum, quod aditus omnibus temporalibus rebus clauserat, et tristis animae luctus vigiliaeque longa, tandem in somnum depressus, visum mihi est quod aliquis veniens mihi salutem diceret et dicteret remedium. Hunc in somnio vidi ut pulcherrimum et augustum principem, veste candida ornatum, vultu gravis et mitis; unde primo metu, deinde credo admiratione, obstupui.
At ille, cum me magis acciperet, leviter me manu tetigit et dixit: «Non timeas. Ego sum Philosophia; te vino tot tantis erroribus impeditum invenio, et veni auxilium tibi ferre. Accipe ergo consilium meum: ne in miseriis tuae voluntatis fiducia frangatur, nec, dum insania inrebellat, lumen rationis amisisse videaris.»
Postquam haec locutus est, vultus suus quasi spei plenus factus est, oculique claritate scientiae fulserunt: quibus ego, adhuc somno vincitus, cor et sensus paulatim aperui, et quasi de noctis tenebris gradatim ad lucem rursus revixi. Modo mihi caro et umbrarum species, modo vero vox ipsius, modo clara praesentia mentem meam extulit ex dolore et supervacuis mediis pacem instillavit.
Ecce cum adnuntiatum mihi esset consilium Philosophiae, et ipsa oratione me admoneret ut sustinerem patientiam, castus pudor et verecundia me circumdederunt; nec mirum, cum corruptitatis humanae experientia in me iam multum apprime scissura haberet. Sic igitur, dum ipsa rationis auctoritas mecum loquitur, animus meus paulatim in ordinem redegit cogitationes suas.
Ergo interea, cum multa mihi in pectore versarentur, tum adintus in solitudine animae meae clariora quaedam apparuere: judicium de bonis et malis, et de re ipsius fortunae, quae tam iniqua videretur. Hae cogitationes quasi voces earumdem veritatum intulit, quarum primaria ratio est ut intellige quod omne eius quod terrenum est, caducum est et non firmum.
Sic mihi genitum fuit discrimen inter ea quae sunt vera et quae ad opinionem tantum pertinent: et jam percepi falsam gloriae deliciarum captivitatem, quae homines ducit in superbiam et in errorem; videbam enim vanitatem praesumptionis et desiderii mortalium, qui quasi deum se augent aut se reputant esse homines ab ipsa natura separatos.
Hisce adductus cogitationibus, incipiebam audire ipsum sermonem Philosophiae, quo non modo me ad coercitionem cupiditatum revocabat, sed etiam ad studium veritatis et ad contemptum vanitatum hortabatur. Nihil enim est quicquam dignum servitutis aut sollicitudinis, quod tempestive caducum et instabile sit; ideoque animi securitas in contemplatione veritatis consistit, non in rerum fluctuatione.