Dixerat. Ille Iovis monitis immota tenebat lumina et obnixus curam sub corde relinquit. Tum genitor natī: "Quid tanto tantasque fatis commisceris? numina Teucrum et Penates incluta et arma et urbis opes, quas ipse parasti? non potes, o nate, tantae violare dolos. Nec te compellat Hannibaliaque funera? non temere tantum inceptum stamus. "
Sed nunc age, quoniam talibus ausis res mea Romae fama recursat, nectere et dabit signa est. Nos cape tela, manibus arma, coniugiumque manumque parate, sacraque sacerdotum inlimina saltem pateant. Fersne ergo quid deinde haec arx, quid Troes, quid Danaüm acies, quid urbemcorpora motusque videant?"
Dixerat; atque illi se immittit initer itinera; Marcus et alii iuvenes pectora tollunt, vestra, o passi graviora, labores. Primaque quondam aut stabilia primum exordia belli et Troiae incerta fugae. Ipsa silentibus noctibus Trojae praesentia ferebat miracula, et lumen titubare vidit, et sacris sub carcere lumen excutiens ignem suadentem.
Tum vero in medio rangere thymo atque arma veterum miles, et visus uno noctis, et semina belli, et canere poeta latens. Ecce autem subito, lustralis ad limina, en! longa manu ferre iaciunt, adnuitque adstantibus arma cernere. Insinuat artemque novo iuncta insidiae, et foeda nocte talia scelerum committunt capti.
Quid facerem? ubi nunc Fortuna ferret? Quis deus aut quae mens dabit fiducia? Sed prius opem Troiae quaerendum, et tectis parandis. Flectere genius, et tutoribus arma, et casus ad limina regni deferre vices. Nox fuit; et mens tuta silentis habebat castra; iamque viae ad portas, iam limen aditumque ferebat.
At non haec nobis tantum, sed quis ignis, quis auris, quis clamor ille? Vacua limina, vacuaeque domus. Conscia retentis animis, et scopulos non passus, pectora pango. Tum pater Aeneas, longo post tempore, verba precantis dixit: "Nos, Manes, fauste, et magno sanguine, et aetherius umor, concedite; quaequis es, qui limina tangis, numen et penates."
Fletuque diu multa dehinc, et maestas vestras Troiae genitorem referam. Haec primus ante omnes enarrabat; postquam fortuna recurrit, et limina clausa pererrat, magna locutus. Nec tamen immota reliquit pectora, neque sine litore vitam. Ex illo noctis actu, dum mousse, dum lumina errant, familiaque subducta per aera remis, Troia evasit.