Πολὺ ἔργον φαίνεται εἶναι πρὸς τὸ ἀγαθὸν τὴν ἀρετὴν. Ἀρετὴ γὰρ ἡ λογιστικὴ καὶ ἡ πρακτικὴ ἀνατρέφει τὰ πάθη, ὥστε μηδὲν ἐκ τῶν ἐπιτηδευμάτων ἄλογον ἢ ὑπερβολικὸν ὑπάρχειν. Ἀρετὰς μὲν οὖν ἔοικεν ὑπάρχειν ἐν τῷ μέσῳ, ὡς τὸ γενναῖον ἀντὶ τολμηροῦ καὶ δειλοῦ, καὶ τὸ σώφρον ἀντὶ ἐπιεικοῦς καὶ ἀκρατοῦς.
Ἔθος δὲ ἡ βασικὴ δύναμις τῆς ψυχῆς, τὸ δὲ ἔθος ἔχει τὸ μέσον ἀπὸ τῆς συνήθειας· διὰ τοῦτο καὶ ἡ ἀρετὴ διδάσκεται μᾶλλον διὰ ἐξιθέντων ἢ διὰ θεωρίας. Οὐ γὰρ τῷ ἐνδιάθετῳ μόνον ἔργῳ ἡ ἀρετὴ ἀναπτύσσεται, ἀλλὰ διὰ τῶν συνεχῶν πράξεων, ὥστε ἡ συνήθεια ποιεῖ τὸν ἄνδρα ἀρετὸν ἢ φαῦλον.
Καὶ οὕτως παιδεία καὶ προπαρασκευὴ τῶν νέων εἶναι δεῖ, ὅπως τὰ θέματα τῆς ψυχῆς εὖ διαχειρίζωνται· τὰ γὰρ ἔθιμα τῶν νέων ἴσχυσαν ἐν τῷ ζῴῳ τῆς ἡλικίας. Εἰ γὰρ τὰ παθημάτων ἐπιπλανομένως ἐκτρέφονται, δυσχερὲς ἔσται ἑπανελθεῖν εἰς τὴν σωφροσύνην.
Περὶ δὲ τῶν ἠθικῶν ἀρετῶν ἔδειξεν ὅτι τὸ μέσον ἔστιν ἀνάμεσα πρὸς ἡμᾶς, οὐκ ἐν αὐτῷ τῷ πράγματι, ἀλλὰ ἐν τῇ προαιρέσει· ὥστ᾽ ἡ ἀρετὴ εὑρίσκεται διὰ τῆς σωστῆς προαιρέσεως μεταξὺ τῆς ὑπερβολῆς καὶ τῆς ἔλλειψις. Καὶ γὰρ τὸ ἐναντίον τοῦ ἀποδεκτοῦ ἔστιν ὕβρις ἢ ἔλλειψις τῆς ἀρετῆς.
Πᾶσαι οὖν αἱ ἀρεταί, ὅπως ἐλέχθη, μέσον παρουσιάζουσιν ἀπὸ τῶν παθῶν καὶ τῶν πράξεων. Τὸ μέν, ὅταν ὑπὲρ τὸ δεῖ ἐπικρατεῖ, ὕβρις ἐστίν· τὸ δὲ ὅταν ὑπολείπεται, ἔλλειψις. Τῷ δὲ ἀληθῶς ἀποδεκτῷ ἄνδρα δεῖ τὸν νουν καὶ τὴν προαίρεσιν ἔχοντα εὑρίσκειν.
Ἐπεὶ δὲ τὰ πράγματα πλείω διὰ τῆς συνήθειας καθίστανται ἢ διὰ φύσεως, ἐκεῖνο μάλιστα τὸ παιδεύειν ἀναγκαῖον ὅπως τὴν ψυχὴν εὖ διαπλάσῃ. Διὸ καὶ νομοθεσίαι πολλαὶ τῶν πόλεων τοῖς νέοις συντεταγμέναι ἐστὶν ὑπὲρ τῆς ἀρετῆς, ἐνοικοδομούντων τὸν χαρακτῆρα διὰ τῶν τελετῶν καὶ τῆς μουσικῆς.
Ἐν δὲ τῇ πραγματικῇ δράσει ἀνάγκη ἐστὶν ὁ ἄνθρωπος μιμουμένων τῶν ἀρίστων·· τούτῳ γὰρ ἡ ὄψις καὶ ἡ σύγκρισις τῶν πράξεων ὠφελεῖ. Οὐ γὰρ μόνοις λόγοις ἄνθρωπον κάμνει ἀρετὸν ἡ διδασκαλία, ἀλλὰ πλείονος ἔργων καὶ ἠθῶν, ἵνα ἡ ψυχὴ ἐξοικειωθῇ τῷ καλῷ.
Οὐκ ἔστι δὲ ταὐτόν πεπραγμένον καὶ ἀρετὴ· οἱ γὰρ ἔργοι τινὰς ὑποδείξεις παρέχουσιν ἀλλὰ μὴ ἀρετὴν καθ' ἑαυτούς. Ἀληθῶς δὲ ἀρετὴ ἐστὶν ἐπιτελεῖν τὸ καλὸν ἐνταῦθα ἐκ προαιρέσεως καὶ μὴ ἐκ παρορμήσεως μόνης.
Τὸ δὲ θρασύδειλον καὶ ἄκρατον τῆς σωφροσύνης ἐναντίον ἐστίν· ὁ μὲν πλεονεκτεῖ καὶ τολμᾷ ἄνευ λόγου, ὁ δὲ ἁπλῶς ἀκρατῶς ὑποκύπτει ταῖς ἐπιθυμίαις. Τὸ δὲ σώφρων ἄτομον ἐστὶν ἐν τῇ μέσῃ μεταξὺ τούτων, τὸ ὀρθῶς πράττον ἔχον ἐπιμέλειαν.
Ἐν κατακλείδι, ἡ ἀρετὴ οὐκ ἐστιν φύσει μόνη, ἀλλὰ καὶ διὰ ἐθισμοῦ. Διὰ τοῦτο ἡ παιδεία καὶ αἱ συνήθειαι τῶν πόλεων τὰ μέγιστα ἐπιτελοῦσιν, ὅπως τὸν χαρακτῆρα τῶν πολιτῶν διαμορφῶσιν εἰς ἀρετήν. Τὸ δὲ ἄτοπον καὶ τὸ ξένον τῇ ἀρετῇ ἀνατρέπεται ἐὰν τὰς πράξεις τὸ προσήκον ποιῶσι.