Περί τε τῶν τοιούτων ὧν ἔλεγον, ὅτι τὰ μὲν ἀγαθὰ οἵαν εἶναι δεῖ, τὰ δὲ ἐναντία τῶν ἀγαθῶν δεῖ εἶναι, εἴρηται· ὑπολειπόμενον δὲ ἔτι ὅ τι φανερῶς ἐστὶ τὸ ἀγαθὸν τῶν πράξεων, ἵνα μὴ τὰ ἔργα ἂν ἀσκοῦσιν οἷον τὸ ὑγιεινὸν τὸ σῶμα, ἀλλὰ ὅραται τὸ τῆς ἀρετῆς ἐπʼ αὐτῶν δηλοῦν ἔργον. τὸ δὲ τῶν ἀγαθῶν ὂν τῆς ψυχῆς τὸ τέλος ἐστὶν, ὡς εἶπον, καὶ οὐδέν ἄλλο, ἀλλὰ ἡ εὐδαιμονία τις τῶν ψυχικῶν καλλίστων.
Διόπερ δεῖ τοὺς ἀγαθοὺς βίους ὁρᾶν ὅπως καὶ ἔχει ἐν ταῖς πράξεσιν τὸ τέλος· ἡ δὲ εὐδαιμονία πρῶτον μὲν ἐστὶν πρῶτον ἀπόβλεψιν, ὡς οἷον τέλος πάντων, ἔπειτα δὲ ἐνέργεια καὶ ζωὴ καλῶς στερουμένη. καὶ διὰ τοῦτο λέγουσιν οἱ πολλοὶ τὴν εὐδαιμονίαν εἶναι ἡδονήν, ἄλλοι δὲ τιμὴν, ἄλλοι εὐδαιμονίαν καθαυτήν τινὰ δραστηριότητα.
Πολὺ δὲ τὸ πρῶτον περὶ τῆς ἡδονῆς συζητεῖται· ἔοικε γὰρ ἐπὶ πολλῷ τὸ παντὶ βελτίω καὶ τὴν ψυχὴν εὐδαιμονίαν πρὸς τὸ κέρδος ἄγειν· ἡ δὲ ἡδονὴ οὐ χρείας δευτέρην, ἀλλʼ ἐστὶ τῆς ζωῆς τὸ κατεξοχήν στοιχεῖον. εἰσὶ δὲ τὰς ἡδονὰς δύο εἶναι, ἡμᾶς διεῖναι: αἳ τινες πρὸς τὸ σωτῆριον καὶ οἳ τινες πρός τινα ἄλλην.
Ἄλλο μέρος τῆς συζητήσεως οὖν τὸ τί ἐστὶ τὸ ἀρετῶδες τῆς ἐνέργειας· ὅπως εἰρήνευεν, ἀρετὴ ψυχῆς ἐστὶν ἐνέργεια καλὴ ποιουμένην τὰ ὀρθὰ πράττειν· οὐ γὰρ τὰς ἔξωθεν χρημάτων ἢ δόξης ἐπακολοῦθός ἐστιν, ἀλλὰ τῆς ἐν ταῖς πράξεσιν εὐσχημονίας τάξις.
Περὶ δὲ τῆς φιλοσοφίας λέγει ὁ ποιητὴς ὅτι τὸ θεωρεῖν ἀρίστη ψυχῆς ἐνέργεια· καὶ ἀληθῶς ἡ θεωρία διαφέρει πολλὰ τῶν ποιημάτων· ἐστὶν γὰρ ἡράσκουσα οὐκ ὠφελεῖν μόνον ἀλλὰ καὶ χάριν ἔχειν. διὸν καὶ ἡμᾶς ἐπὶ τὸ θεωρεῖν ἄγει τὴν ψυχὴν ὡς τὸ τέλειον, ὅταν τὰ ἀληθῆ θεωρῶμεν.
Ταῦτα δὲ καὶ ὁμολογεῖται, ὅτι τὸ θεωρεῖν μετʼ ἡδονῆς ἔχει τὴν μέγιστην ἄφεσιν· ἡ δὲ ἡδέως θεωροῦσα ψυχὴ τὸν χρόνον ἴσως οὐκ ἂν αἰσθανέσεται, ἐπεὶ πᾶσα ἐνέργεια τῆς ἀρετῆς ἥδιστόν ἐστιν· ἣ γὰρ ἡδονὴ τοῖς ἔργοις ἐπίκειται, πολιτικὸν τὸ ἀγαθὸν ἐπίσταται συμπεραίνειν.
Οὐ μάτην δὲ λέγεται ὅτι ὁ σοφὸς εὐδόκιμος ἢ ἐναργὴς εἰς τὴν ἑαυτοῦ ἀρετὴν ὡς θεατὴς τῆς ἀληθείας ἐστὶν· τὸ γὰρ ἐνέργειν τῆς διανοίας ἔτι μάλιστα εὐδαιμονεῖ. καὶ διὸ ἡ φιλία καὶ αἱ λοιπαὶ πολιτικαὶ ἀρεταὶ ἐπὶ τούτῳ ὑποστηρίζονται, ὅτι ἑταιρικὴ τῆς ζωῆς ὠφελεία συντελεῖ.
Περὶ δὲ τῶν ἡδονῶν ἀναφέρει ὅτι οὐκ ἔστιν πᾶσα ἡδονὴ ἴση, οὐδὲ πᾶσα ὅμοια πρὸς τὴν ἀρετήν· ἑνὶ τινὶ δὲ ἀληθῶς ἡδονὴ προσαγορεύεται, ἥτις τῇ ἰδιότητι τῆς ἐνέργειας συνηθίζεται. διὸ καὶ τὰ τῆς σωματικῆς ἡδονῆς ἔχουσιν διάφορον ποιοῦν τι πρὸς τὰς ψυχικὰς.
Καὶ τούτοις συνὼν λέγει ὅτι ἐνδέχεται ὁ ἄνθρωπος καὶ πρὸς ἀρετὴν ἀλλʼ οὐκ ἄνευ τῆς φιλοσοφίας ή τις ἔτι ἄλλη σοφία· ἡ γὰρ θεωρία ὡς μάλιστα ἀπαλλάσσει τὴν ψυχὴν ἀπὸ τῶν πρακτικῶν ἀσχολιῶν, καὶ ἐν αὐτῇ δείκνυται ἡ ἀληθῶς εὐδαίμων ζωή.
Τέλος δὲ ἀποφαίνεται ὅτι τὸ ἀγαθὸν τῆς ἀνθρώπινης ζωῆς ἐστὶν εὐδαιμονία, ἣν μάλιστα καὶ τέλειον ὁρᾷ τις ἐν τῇ θεωρίᾳ· ἡ δὲ ἐπίτευξις αὕτη ἐξαρτᾶται ἀπὸ τῆς ἀρετῆς, τῆς τῆς διανοίας καὶ τῆς ἐνεργείας τῆς ψυχῆς, ἥτις ὑπάρχει διὰ χρόνου καὶ συνῆθες ἔργον ποιεῖ.