Gallia est omnis divisa in partes tres, quarum unam incolunt Belgae, aliam Aquitani, tertiam qui ipsorum lingua Celtae, nostra Galli appellantur. Hi omnes lingua, institutis, legibus inter se differunt.
Galli propterea quod a cultu atque humanitate provinciae longissime absunt, minimeque ad eos mercatores saepe commeant atque ea quae ad effeminandos animos pertinent important, proximique sunt Germanis qui trans Rhenum incolunt, quibuscum continenter bellum gerunt; qua de causa Helvetii quoque reliquos Gallos virtute anteferunt, propterea quod fere cotidianis proeliis cum Germanis contendunt, cum aut suis finibus eos prohibent aut ipsi in eorum finibus bellum gerunt.
Eorum una pars, quae suscipit initium ab sequana, fines habet ab Helvetiis; spectat in longitudinem ad oceani plagam, Latobrigi, Rauraci, Tulingi, Bergae sunt omnium nominibus noti; quos cum Caesar transiret in agrum Noricum, omnes simul in fidem populi Romani recepit.
Helvetii, qui totam Galliam ad occasum ab Helvetiis usque ad Oceanum pertinebant, et qui inter fines Sequanos et Rhenum versabantur, consilio populorum et legationibus pacem cum omnibus iniit, et quod coniuratione omni cavere volebant ut nihil virtute aut dolis ex impetu Germanorum perturbarentur, id saepe eorum audientibus apud eosdem morem vitam proficiscuntur.
Cum tantum hominum multitudo esset ut citeriorum Gallorum consuetudinem possent perturbarent, atque eo usque provecti sunt ut nostri fines attingerent, Caesar, qui de consiliis eorum cognoscere volebat, legatos ad eos misit qui dote atque fide certiores eos facerent de consiliis suorum.
Helvetii, qui sub iugis vetustis vivebant et inopia frumentorum vix habebant, consilium cepere ea quae ad peregrinationem pertinerent comparare; animadvertunt etiam aliis provinciis bellis fatigatis Romanos minus animos habere ad opprimendos hostes, ideoque sperabant se facile perducere ad auxilium petendum a civitatibus vicinis.
Igitur, quoniam permagna multitudo erat et omnium rerum copia minima, conveniunt ad rationes itinerum; constituerunt ut per Sequanorum fines iter facerent, quoniam erat facillimum iter et ad Oceani plagam pervenire posse videbatur, simulque spem habebant ventum in locum tutum atque ab hostibus remotum.
Sed cum ad sequanos perducerent et pacem ab iis sperarent, inopinato motu Germanorum impeditum est iter; nam Helvetii, diuque in itinere versati, obsidentes locis difficultatibus oppressi, nonnullis de causis iter flectere coacti sunt, et multi homines interierunt atque bona amissa est magna copia.
Quibus rebus cognitis Caesar, qui iam de multitudo et voluntate eorum anxius erat, cohortatus legiones suas et auxilia convocavit; nam cognoscebat si Helvetii fines suos moverent atque in provincias nostras venirent, magna calamitas atque perturbatio exiret populi Romani causa.
Sic ita paratis omnibus rebus et munitionibus restituis, dum Helvetii consilia varia exercebant, castris in locis opportunis collocatis et copiis instructis, se ad id munus parabat ut si hostes impetum facerent, acerrime resistat et populi Romani fines tutetur.