Κροῖσος δὲ ὅτε ἤρξατο ἀναθρασύνειν τῇ δόξῃ, ἐδημιούργει μύθους περὶ τῶν ἐς αὐτὸν ἐπικρατούντων. ἦν δὲ Σόλων ὁ σοφώτατος τῶν Ἑλλήνων, ἀπὸ τῆς Ἀθήνης, ὃν ἄνθρωποι πολλάκις ἐτίμων καὶ ἐδωροδόκουν, ὅταν ὡς ἐπὶ συμβουλίης ἔχοντο. Κροῖσος οὖν ἀκούσας τὴν ὑπεροχὴν τῆς σοφίας ἐβουλεύσατο ἰδεῖν Σόλωνα καὶ ἀκούειν, εἴπῃ δὲν ὅτι οἷός τε ἦν τὸ χρήσιμον τῷ χρυσῷ τὸν βίον ἄγειν.
Πρῶτον οὖν ἐπέστειλε πρεσβείας ἄγειν τὸν δημοκράτην τῷ Ἀσιατικῷ ὑπεροχῷ, ἐπαινῶν τὰ ἐπιτελεῖν, στέλλων θησαυρούς καὶ δῶρα πολλὰ. Σόλων δὲ προσήνεγκεν ἀγγέλους, οὐκ ἐθέλων ἀντὶ σοφίας ἀργύριον λαβεῖν. Κροῖσος τότε ἔτι μᾶλλον ἐθαύμαζε, ὡς οὗτος τὸν πλουτεῖν ἀντέστη σὺν ἠρεμίᾳ καὶ ἀμεριμνίᾳ.
Κροῖσος δὲ, ἔχων διάνοιαν πρὸς μεγαλοπρεπῶς ἔχοντα, ἐπεχείρησε πρὸς Σόλωνα λέγων, ὅτι εἶπε αὐτῷ τὴν ἀλήθειαν τῶν ἀγαθῶν καὶ τῶν δεινῶν, καὶ φανεῖν ἦν βούλεσθαι τὰ τὴν τύχην. Σόλων δὲ ἀνακρίνας μάλιστα οὐκ ἐπαίνεσεν αὐτοῦ τὸν πλούσιον βίον ὡς εὐδαίμονα, ἀλλὰ ἔλεγε πότερα τῶν ἀνθρώπων τυχεῖν ἀεὶ ἀγαθῶν, τὸ μὲν γὰρ εὐδαίμον τοῦ βίου ἔδει ἢ τὸν καθ᾽ ἡμέραν ἔχοντα ἀγαθὰ ἢ τὸν ὅλον βίον.
«Οὐ γὰρ,» φησὶ Σόλων, «οὗτος ὁ τῶν χρεῶν βίος, ὅστις νῦν πολὺν ὅσον σε, ἐστὶν ἀληθῶς εὐδαίμων· διὰ τὸν θάνατον καὶ τὰ τὰ μεταδεδομένα ἀποβαίνει τυχὸν ἄλλως. Διὰ τοῦτο τὸν βίον ἀλογίζεσθαι οὐ πρέπει.» Κροῖσος δὲ, ἀκούσας τοῦ λόγου, ἐλυπήθη καὶ ἔλεγε ἐνθυμοῦν ὅτι ὄντως ἦν ἄριστος ἄνθρωπός.
Μετὰ δὲ τι χρόνον αὐτῷ ἐγένετο μεγάλη συμφορά· ἐγκατεστράφη ἡ πόλις αὐτοῦ ὑπὸ Περσῶν, καὶ ὁ ίδιος ἐπὶ πυρᾶς ἐχθὲς ὁλικῇ πληγωθεὶς. Τότε ἔμφασιν παρὰ πολλοῖς ὠφελήθη ὅτι Σόλων οὐκ ἐλέγετο αὐτὸν εὐδαίμονα, ἀλλὰ τὸν βίον ἐπιδεῖξεν ὡς ἀσταθῆ κινδυνεύοντα.
Οἱ μὲν οὖν τὰ παθήματα ταῦτα ἐπιμεμονὰ διελέχθησαν ἐν ταῖς ἁπάσαις Ἑλλάσιν, καὶ ἔτι ἐν ἐμοὶ τῷ Ἡροδότῳ ἐψηφίσαμεν τοὺς μύθους τοὺς περὶ τῶν ἀνθρώπων, ὅτι οὐκ ἐπὶ τὸ πρᾶγμα τὸ παρόν, ἀλλὰ ἐπὶ τὸ τελευτῶδες τῆς βιοτῆς κρίνεσθαι δεῖ τὴν εὐδαιμονίαν.
Τὰ δὲ παραμυθητικά ταῦτα ἐπὶ πολλοῖς λόγοις ἐγένετο, καὶ τοὺς νόμους τῶν ἀνθρώπων περί δικαίου τε καὶ ἀδίκου ἐξετάζειν ἠνάγκασε· ὅτι γοῦν οὐδεμίαν παρὰ τοῖς θεοῖς ἀπαλλαγὴν τῆς τύχης, καὶ ἀεὶ τὸ μεταβαλλόμενον ἀνθρώποις ἐστὶν.
Οὕτω οὖν Κροῖσος, ὃς πρῶτος τῶν Λυδῶν ἐπὶ τῆς περισσείας ἐπαίρων, ἐπεδείχθη τῶν πραγμάτων ἐνεργός τε καὶ ἐπιπονῶν. Καὶ ἔπειτα ἡ ἀνάλεκτος ταύτη τῶν παθημάτων αὐτοῦ ἐγένετο παρὰ τοῖς χρονίοις διδασκαλίαις, ἵνα οἱ μετὰγόμενοι μανθάνωσι τὰ περὶ τύχης.
Λέγονται δὲ καὶ περὶ τῶν θεῶν ἀπαγγελίαι, ὅτι οὐκ ἔστι τοῖς ἀνθρώποις τὸν βίον μένειν ἀμετάβλητον· ἀλλὰ πάντα μεταβάλλεται ὡς ἡ θαλάττη καὶ ὁ ἄνεμος. Οἱ σοφοί μὲν οὖν τούτων ἔμαθον τοὺς τρόπους, ὅπως ἀνθρώπους νουθετεῖν εἰς εὐψυχίαν καὶ μετριοπάθειαν.
Οὕτως ἔχει τὸν μῦθον τοῦ Κροίσου καὶ Σόλωνος, ἀπάτην τε καὶ διδασκαλίαν, ἵνα μανθάνωσιν οἱ ἀκούοντες ὅτι οὐ τὸ χρήμα πρὸς τὴν εὐτυχίαν, ἀλλὰ ἡ εὐταξία τοῦ βίου καὶ ἡ εὐψυχία.