Nam neque praeter militia atque arma rem gerere contra hostem idonei erant, neque administrandi publici neque privati causa alicui usui consilioque erant; sed in eius generis disciplina est magnus honor et idem, qui in omni reliqua vita fuit, ita etiam in morte servatur. Qua de causa, cum adulescentibus summa inter omnis gloria sit, quod in armis versantur, Druidibus gloria eadem est quod memoriae decertant, qui animas ita adhuc credunt esse immortalitatis, et cum in bello qualemque stragem viderint, et in periculis fortitudinem et constantiam praecipuum honorem tribuunt.
Multa praeterea de sideribus atque ortu solis lunaeque et rerum natura, de diis, martyriumque deorum, hibernis ac vernis temporum motibus, et de vita alterius post mortem, et humanorum animorum naturis ac legibus, et de summi imperii ratione disputantur. Hac disciplina adulescentium amentia abducitur, multoque satius habetur omnibus, qui id student, quam philosophia Graciis inerat; quod neque in libris traditur neque in unius autoritate, sed memoriter traditur ab hiis qui formam ordinis gerunt.
Quod quidem usu frequenti ac propaganda moribus efficitur; nam isti nonnulli quod a parentibus traditum est, id maxime sequuntur; et ea, quae communi voluptate temporum fallunt, vitiis non sunt obnoxiae. Ideo etiam multis in locis pariter atque in coloniis civitatumque provisionibus utuntur; leviterque in rebus consuescunt hisce disciplinis, dum praecipue contumacia et animos animoque disciplinae studia promoventur.
Is qui est primus instructus in disciplina, is nomen habet Druidam; qui autem proxime ad eum accessit et magis in ea arte peritus est, eodem modo recreatur. Hi adulescentes et juvenes in primis studeo persuadentur, et postea ad maiores senatoresque, si quis ad rem administrandam aut de rebus publicis consuleretur. Saepenumero etiam magistratibus praeest, multosque ad se convocant ex omnibus civitatibus, qui volent aut possint id discere.
Druidae neque agrorum partitiones neque pecuniae rationes aliquas publicas sedunt; sed in omnibus bellis aut controversiis privatis aut publicis iudicium dicunt, et quae videntur sanctissimae leges sunt ab ipsis constitutae. Quare, quo paulatim divitiae et providentia et auctoritas eorum amplius decerptur, tanto magis atque magis vigent atque augentur institutis illis, et plures ad haec bella aut iudicia, aut decreta referenda, confugiunt.
Templa et loca sacra multos habent, in quibus cum tributis ac sacrificiis honorantur dii; hos autem ritus seu sacrificia ferunt ut dis immortales placentur. Sacrificiis saepe etiam pro salute publicorum populorumque habentur, et vota et supplicationes instaurantur ut placare deos possint. Horum ritus arte sunt compositi, et multi sermones deorum interpretantur ab iis qui in Druidibus praeclare versantur.
Quod cum saepe in Germanis et in Britannia maior reverentia inritetur, et in his regionibus priores Druidum auctoritatem magnam habent; nam et in bello saepe legationes ad eos mittuntur, cum aliquod sanctissimum consilium sit, et multi a peregrinatione ad Druidum discendi causa proficiscuntur. Ita disciplina Druidorum per multos annos et per varias regiones diffusa conservatur, et in civitatibus Galliae firmissime adhuc viget.