Τὰ εἰς ἑαυτόν (Βιβλίον Δʹ)

Μάρκος Αὐρήλιος

Original language · as published

Εἶδες ποτέ τινὰ τὸν ζῶντα ἐπ᾽ ἐπαγγέλμασιν; οἷος γὰρ οὐκ ἐμοὶ δοκεῖ ἀποστῶν τῶν ἐνθυμήσεων ἀλλ᾽ ἐργάζεσθαι ἐν τῷ ἤθει, ἐν τῷ τοῦ ἀνθρώπου ἔργῳ· πολλοὶ γάρ εἰσιν οἵτινες λέγουσιν ὅτι ζητοῦσιν τὸ καλὸν, καὶ οὐ βουλοῦνται τὸν ἔργον ποῖαι.

Τῶν πολλῶν τῶν πραγμάτων ὅσα διεγίνωσκο, τὰ μᾶλλον ἦν χρήσιμα ἢ τὰ ἀχρείαστα· γίνεσθαι δὲ χρῆσιν ἔμαθον ἐξ ὅλης τῆς ζωῆς, ὅταν τὰ μικρὰ καὶ τὰ πρόσκαιρα διὰ τὴν ἀρετὴν ἄνευ ἀγωνίας ἀνοίγωνται.

Μὴ ὕστερον ὑπομένει τὰ τῆς ἡλικίας· ἔργον σήμερον, ὅτι ὁ χρόνος ὁ μέλλων οὐκ ἔστιν. εἰ τὰ δοκιμάζειν μέλλεις, δοκίμῃ ἐν τῷ παρόντι· μὴ ἀναβάλλου τὸν βίον ὡς ἂν εἴη χρόνος μελλοντικός.

Οὐ τὰ ἐξωτερικὰ πράγματα τὸν ἄνθρωπον κατασκευάζουσιν ἀλλὰ τὰ περὶ αὐτὰ; τὸ δὲ ἀγαθὸν καὶ τὸ κακόν ἐν τῇ ψυχῇ ἐστίν· οὐ τὰ πλούτη, οὐ τὰ σώματα, ἀλλὰ ἡ προαίρεσις καὶ ἡ διάθεσις.

Ὅταν οὖν τίς σοι πραχθῇ κακῶς, μὴ παραψευσώ· εἰ δὲ μὴ δύνασαι μηδαμῶς, οἷόν τε ἐστὶ εὐμενῶς ἀποδέξασθαι. ἡ ἀρετὴ οὐκ ἐν τῷ κήδισε, ἀλλ᾽ ἐν τῷ ἔργῳ τῷ καταλληλῷ.

Ἔχε ἀεὶ τὸν νοῦν ἐπὶ τῷ παρόντι· τὸ μέλλον οὐκ ἔστιν, τὸ παρελθὸν οὐκ ἔστιν, ἔστι δὲ μόνον ὁ νῦν χρόνος. ἐν αὐτῷ οὖν γίνεσθαι χρείαν ποιεῖ τὸν ἄνθρωπον.

Μάθε τὸ διακρίνειν τὰ μὴ ἐφ᾽ ἡμῖν· οὐκ ἐστὶν ὅλα αὐτοῦ· πολλά φροντίδες ἀναγκαστικαὶ καὶ ἀπόρρητοι. ὅσα ἐστὶν ἡμετέρα πρόνοια, ταῦτα πράττειν, τὰ δὲ ἄλλα ἀνέχεσθαι.

Μηδὲν φοβῇται τὸν θάνατον, ὡς οὔτε τί ἂν ᾖ δεινόν· πάντα ταῦτα ἔρχονται κατὰ φύσιν· μὴ οὖν ὑπὲρ τοῦτο παρεκτρεπεῖσθαι. ἡ γὰρ ψυχὴ ὅταν τὰ σωματικά καταλιπῇ, οὐχὶ ἀναγκαῖον ἐστὶν ὅπως ἡ αρετὴ ἀπολείπεται.

Ἐνθυμοῦ ὅτι ὁ κόσμος τοῦτον τόν ἔχει νόμον· πάντα ἀλλοιοῦνται· οὐ θησαυρίζεις οὐδὲν ἄλλο εἰ μὴ τὴν ἔργου ἀρετὴν. τὰ λοιπὰ πάντα παρακινοῦνται ὡς ὄψεσιν.

Ἄλλοτε ἐνθυμήθητι ὅτι καὶ οἱ πολέμιοι μένουσιν ἐν τῷ νόμῳ· εἰ δίκαια πράττουσιν οὐκέτι ἐχθροί ἐσονται· μὴ οὖν ἐκ τῆς ἀντιλήψεως τῶν πράξεων ἔχῃς ἔκθεσιν.

Ζῆν ὡς ἐπὶ καμμιάν ἀνεπαίσθητον μικρόν ὥραν· τὰ δὲ τῶν ἐπιθυμιῶν κοπιάζειν· ἔργου λέκτρον ἀποδόσεις τῇ ψυχῇ σεμνόν.

Ποιοῦ ἔργον ἕκαστος, ἐν τοῖς καθημένοις ὑπὸ τῆς φύσεως· μὴ ἀτενίζειν πρὸς τὰ μεγάλα ἔργα, ἀλλὰ εἰς τὰ ἐγγύς καὶ ἡμέτερα.

Μηδὲν ὑπεροπτεύου· τὸ πᾶν μικρόν, ὅτι πᾶν μεταβάλλεται· ὅθεν καὶ φροντίζεις ὡς ὑπὸ τῆς ὕλης ἀδύνατον τὰ παρελκόμενα ἔχειν.

Καὶ ὅταν ἀναφαίνῃ σκέψις ἡ κακία, ἔχε ἔμπροσθεν τὴν σκέψιν τὴν ἀντιτάσσεσθαι· ἡ σωφροσύνη καὶ ἡ ἀρετή ἐν ὅσῳ ὅσας τἆλλα.