ΤΑ ΕΙΣ ΑΥΤΟΝ Βιβλίον Ζʹ

Μάρκος Αὐρήλιος

Original language · as published

Εἰς τὰς ἀναμνήσεις τῶν ἐμῶν παιδικῶν ἔτι ὑπολείπεται ἡ μνήμη τὰς ἐπαίνους τῶν ἀρετῶν τῶν πατέρων μου, τὸν σεβαστὸν βίον, τὴν ἴδιαν σπερματικήν ὁρμήν εἰς τὸ πραγματικὸν καὶ ὅμοιον, τὴν ἀκολαστίαν τῶν ἀλλοτρίων ἀπειροῦσαν· καὶ ἥδε μοι ἔστιν ἡ ἀφεῖσα μακαριότης, ἥν μὲν αἱ θρησκείαι τῶν πατέρων ἔτι ἐβάσταζον, ἣν δὲ ἐγὼ παραλαμβάνω ἔτι καὶ νῦν ἀθῷόν τινα καὶ ἐντελῶς ἰδίαν.

Οὐχ ὡς πολῖται τῆς σκέψεως ἐνόμιζον τὰ περὶ τὸν κόσμον ἐξουδετέρως ἔχειν, ἀλλ᾽ ὡς ὑπὲρ ἀπὸ τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων, ὁρῶν ὅτι πάντα τὰ παραγόμενα συντίθενται καὶ διεφθαρμένα, ὡς ἔργα ἐκ θείας ῥοπῆς· σὺν τῷτο δὲ ἔταξα τὸν ἐμαυτόν οὐ τῷ πλεονεκτεῖν ἀλλ᾽ ἀπαγόντι τὰς ἐπιθυμίας.

Μνημονεύω διὰ τί ἔτι ὑπομένω πολλά: ὅτι πάντα τὰ ἐναντία ἀναμιγνύνται· καὶ ὅτι πᾶς ἡμέτερος βίος ὅπως εἴη ἄρα πρὸς τὸν παρόντα χρόνον· οὐκ ἐν τῷ χρόνον ἔτι τὸ μέλλον ἀλλὰ ἐν τῷ ἐνταῦθα. Οὗτος ὁ ἔρως τῆς παροῦσης στιγμῆς ἐκείνων ἥδιστα ἄγει τὰς ψυχὰς.

Ἐὰν ὁ κόσμος ἔτι ἔργῃ ὡς ὄργανον τοῦ θεοῦ, ἔχει τοῦτο, ὅτι ἡ φύσις πάντ᾽ ἐν ἑνὶ τῷ αὐτῷ ἄλλῳ τελευτᾷ· τὰ μὲν αὔξοντα καὶ τὰ φθίνοντα οὐκ ἔκ τινος ἀδυναμίας ἀλλὰ οἰκείας τροπῆς. Ἐγὼ δὲ τούτῳ ποθῶ τὸν νοῦν συντεταγμένον πρὸς τὸ πρακτέον.

Ἐπιμένειν ἐπὶ τῇ ἐνέργειᾳ, μὴ διασπᾶσθαι ὑπὸ τοῦ παραλόγου φόβου, μὴ περιμένειν πολλὰ ἀπὸ τῶν ἀνθρώπων· ὅτι οὐδεὶς ἐστὶν ἑκάστοτε ὡς ἡ ἐλπίς, ἀλλὰ πᾶς ἔχει τὰς στροφὰς αὐτοῦ· διά τοῦτο τὸ ἔργον τὸ ὑγιὲς τῷ κόσμῳ ἔσται ἡμῖν ἀφορμή.

Μερικοὶ ἄνθρωποι ὡς ὄργανα τῶν παθῶν ἡγούμενοι, ἀγνοοῦσιν ὅτι οἱ νόμοι τῆς φύσεως ἀλλὰ τὰ ἔθη τῆς ψυχῆς διέπουν· ὑποκριτῶνται ὡς ἐλεύθεροι, ἐνώ ὑπὸ τῶν ἐπιθυμιῶν ἔχονται. Οὐ μέγα ἂν ὀφείλωμεν ἁρμόττειν τὰς πράξεις πρὸς τὸν λόγον.

Ἀπολαύου τὰ ὀλίγα, μὴ ἀμοιβὰς ἐπ᾽ ἄλλοις ζητῶν· ἡσυχία καὶ ἡμέρᾳ κάλλος καὶ πένθος ὀρθὸν· ὅταν ἔχωσι τὰς ἐπιθυμίας ὑποταγμένας, πᾶν τὸ ἔργον εὐτάκτως ἐπιτελεῖται.Ἡδη ἡ φρόνησις ταύτης ὑπάρχειν δείκνυσι τὸν ἄνδρα ἀνδρείαν.

Τὸ πρᾶγμα ἐν ἡμῖν οὐ τὸν χρόνον ἔχει μόνον, ἀλλὰ τὴν προαίρεσιν· ὁ θεσμὸς τῆς διανοίας ἀντιλαμβάνεται τὰς ὑποθέσεις καὶ τακτικῶς διοικεῖ· μὴ ἐλπίζετε εἰς τὸ μέλλον ὡς ἀσφαλές, ἀλλὰ ποιεῖτε τὸ παρόν οἷον δεῖ.

Ἐνθυμοῦ τὰ τοῦ θανάτου, ὅτι οὐκ ἔστιν ἀπροσδόκητον ὅταν ἔρχεται, καὶ ὅτι τὰ πάντα ἐστὶν ὡς σταθμίαι καὶ μετάβασις. Μηδὲν φοβου μηδὲν ἐπεὶ πᾶν ἐνθεῖα φύσις τελευτᾷ· καὶ ὁ βίος ἐστὶν ὁδός.

Πάντα τὰ συμβαίνοντα τῇ πόλει ἢ τῷ κόσμῳ ὡς μέρος ἔχει τὴν ὀρθὴν αἰτίαν· μὴ γίνου προσκολλημένος εἰς τὰ ἐξωτερικά, ἀλλὰ ὡς ἀρχηγὸς τῶν ἔσω πραγμάτων ἔχων ὑποταγήν.

Οὐδὲν ἔστιν ὅλως καινόν ὑπὸ τὸν ἥλιον, οὐδὲν οὐκ ἔφατ᾽ ὁ νοῦς τῶν προτέρων· μάθε ἐκ τῶν παλαιῶν ὡς ὑγιεῖς ἀρχαί, καὶ μὴ θαυμάζεις τὸν ἄνθρωπον.Ἐκεῖ γὰρ ἡ ἐσχάτη σοφία.