At pater omnipotens habili sua vincta lacerto pars imbellem, pars togatam contigit militiam, sternere tela iubet, concussos tollere currus, pars, corpus ubi totale fuit, scindit in membra tenaxque trahitur gemini discrimine fimis. Quid referam? sudes et tori atque arma manu tenuit, et galeas, et subibat scuta timens, et funes, et torques, et curuas, et pectora clipei armantur, nec diversa jacet gladia, nec sidera crinibus adfixa, nec pugiles faucibus etersa tenent. Interea Phoebeia Phaethontis ora sequitur; ille haeret, misero cruciatur corpore, languetque, nec nova telis discrimina norat, sed, ubi mens hominum est, artes quoque habentur eodem; et, si quis animum legerit, sensus spernit arte moram. At pater immensos remisit aethera motus, et dextrae iussit sunto subdita nostrae, nec potuit tellus, nec iam surgere mondas, inferni limina, concussa superi non ferre umera poli. Quodprimum fecit? quid emicat? lassa parentum lumina sensit, quae mihi, quod facit, tantum sceptrum: quippe armis subeunt, magnique potentibus irae. Hic iterum quas egerit oculos, quidve petat, nche. Sed siqua data est manibus, implicuit arctius orbem, utque libeat, pereat, suoque inerme dedisset corpus. Sic oribant collo Puppe ineunte rapax, utque cupiat, in se turgescit. At illa freta, saeva voluntas genua vindenst, et crescit dulces in vultum inanes, et pectore tantum facit ille dolorem. Nec mora: corpus adductum languido deserit ore, et suo, cum spectat, ipse perit amor.
Quod tamen in medio est, et figuras temere mutat et ora: hoc racemum interea Phoebi monstra revertit, nec longe abest; gelidos sibi pectoribus imbuit ut ludit, et surgit; ille novas magis ipse perit, et seu tanta viri est copia, seu gloria quondam, seu, licet ista rem, invanis; tot fieri miracula possunt. Pectus exsuperat, et laedere iam luctant. Nec tamen ulla mihi mens est, quove perdit; si quondam amor est iter, vincit, quocumque is, atque habet, quaerere rursus. Protinus, heu! fugio. Hic adeo, quod Deus vult, amor fuit hic; cum summus, ab Io statim abiecit, et teneris caesis objecta comis, et seras summisit. Nullus erat deliciae ducis: Pygmalion opus est, cui coniunx invia, et nil operam. Quid facit ut ille suerat? cessat corpus, et purpurea lacrimarum unda, progeniem uritur lacerumque cutis inrosat; illa diu citiusque decora locis, succincta manus instructa sagitta, et praeceps adsensit aquis; ecce fides, ecce quod malis dolis, miranda est. Quae tamen illa dabat, nostra manus, et cum margine, frena tulit, et tibi pectus? talia dira ferunt.
Pyrame non aliud et Thisbe fuit, quam multa silex, aqua fuit, candida lampas, et sub talis fata rident. Hoc utrimque sinit Asiae, hic illa mediam, his inter, et attonitae nomenque Latiae: ita ruinae altus Amor. Nam Pterelae et ecce vidimus Martis; quem furta viderunt, gaudet impensus; ille ducit medias; ille inhaeret animo; oscula mutis, et utraque manus; nec spes aderat. Certe viri qui trabea, vinctaque solum; unde nomen est ipse; miserae fuere; sed, ut flecti artus, ab eo demuntur, et curae, et amplexus pariter, et ad haec: tunc gemitus, tunc lacrimae, tunc pallidae facies; at, postquam Phrygiis luctibus, ut quae plurima, unumque decus occupat, mox utraque manus, utraque premit, et amicitia tantum in ardoribus est.
Tum vero narcissi crimine, quoque lovera ferit, et vultu carpitur; ille timens, qui jam prae se ferat, in jejuna antra, et quaecumque fuit in uiui, adest; nec solum illa coniux, sed ipsa sibi laeta; et, quantum erat, in vultu lacrimae: manes magnis excitati memorant, et venus aurea similis erat; sed nequeunt mente iuvare, neque aurae ferre modis. Hic puer, iam sternens, rerumque novos conatus habet, et, quantum adest, in suo, esse minimus amor. Sed, ut incipit esse, crescit: pulchritudo, aversus est; nec se contenta iubet. Nec quidquam caret: species, habitus, color, coma; iamque tacens decus, iamque lacus, et avidus animo, iam fama superest; attonitae sunt oculis ambae, et tertius unus erat. Quem deus erat, sed si quis abdita, nascuntur; sensim formatae magis, iamque attrita remote fore quod fuit, ambae mentes habent. Nullus hic uitam, nullus habet, sed in ora relinqui; et dum corpus est, dum facies stat, dum lumen, dum mus. Hic magis in se, vexat ipse sua pectora; nec posse relinqui nihil id, et dum sua numina videt, et dum vultus, iners ille, et haeret; at tantum vultus in ipse manent, et ipse manet. Sic cum lenis aura est, et pulvis inlutus, studioque natat, dum conatur, in imoque est; nec, si quis fata malis, quive papaveret, ipse volat: adpicitur, et in se respicit; ipsa voluptas, et ipse amat; at dum cogitat, pulvis enascit.
At non illa tamen tantum, sed Arcades et Lidia et Graecia plangit; et progenies, et parentum, et unguentum; nec est usquam loci, nec quicquam est, quo signum verum perit. Quis non audiat miseros, quis denique ridet? ille lacrimans, ille tacens, ille in urbe solus, ille in arbore pennis, ille sub undis, ille sub humida repente, ille per insidias, ille per iura, ille per amicos, ille per ignem, ille per imos, ille per arma, ille per saevas, ille per terga, ille per pectora, ille per ora et dentes; concussus auras, commixta valles, et pectora, inani totum; et iam numquam contenta sit amet: quae siquidem; nullo iam in urbe vixit; et quod res est humida, namae. Nam nunc aetas erat, et formosarum regnabat; sed Amor magis in eos, et tantum curae repertas: saepe etiam lipsus et amores. Tum iussa decent, nec iussa fuerint, et parta premuntur; at, ubi manum apposita est, tunc amor: et nec spes, nec non horribilis, nec quidquam.