Adelphoe. Prologus

Publius Terentius Afer (Terenzio)

Original language · as published

Quid ais? edepol mirum, si quis eas litteras, quas ego tibicen nuncus famam; ego vero, ut mehercle arbitror, plane nostrae facilius nomine narrabo. Atqui quoniam multi sunt, qui ex multa callent dicere 'quod istuc pulchre dictum est, Graece dictum est', idcirco hunc mihi locum, ut opinor, non male conducere videor, si priusquam a ludis exiremus, aliquid de nostra arte, quod ad audientium usum pertineat, dicam.

Nam et nos Graecos imitati sumus, ut mos est; nec id mirum est, si Graecia docuit Latinas litteras. Quod si quis dixerit: 'Cur nos in his fabulis non latine modo doces, sed multa Graeca in eis servas?' dicam id ipsum, quod saepe dixi, me his ludis maiores nostros imitari, qui primum hanc artem in aedilitate egerunt. Namne est quod mireris, si novem Menandri fabulae, et quae velim dicere, in usum veniant? Quis enim nostrum non admirabitur, si apud nos, qui antiqui Graecos legimus, aliquid illorum imitare audemus?

Atqui ego illud vendo, quod opus est, ut nemo me reprehendat, si in fabulis Graecis aliquid pullulat, quod latine dicatur. Neque enim volo me praestare, ut siquidem quisquam dixerit: 'Isne est poeta Latinus, qui Graecos tot modos secutus est?' videor magis earum artium imitator, quippe qui in his rebus, quae ad rerum veritatem pertinent, mantissa Graeca simulacraque nulla merceremur.

Quod si fortasse aliquis me arguat, quod in rebus poeticis non latine sed Graece loquor, respondeo hoc: utinam neque ille, qui primus hos versus edidit, fuisset contemptus, si id ipsum dixisset! Nam et illi, qui nos docuerunt, saepe Graecis exemplis utebantur; et est, quem ad modum, ut si quid aiunt Graeci bene dictum, id ipsum nos etiam nostro more metuamus imitari.

Sed referam ad rem: ne quis putet me novum aliquid aut alienum a nobis adduxisse; nam et antetem, qui praecepta posuerunt, Graecis exemplaribus utebantur. Ego autem, ut a me dico, non sum egens, nec ut ambo gratiam, sed ut utinam hoc verum faciam, ut qui ludicrare sciant, audiant quod vera ratio est.

Quare, si quid in hac fabula melius aut peius dici videbitur, eam rem ad fortunam refero; nos autem ea, quae secundum artem sunt, instituere et inserere conati sumus. Hic enim locus est, in quo res humanae et morum mores exprimuntur; et mihi crede, si quid humani in his fabulis est veritatis, natus sum ut id dicam.

Denique, ut finiam, rogo ut nullus a nobis aspiret maledicere, si forte quid in dictione vacillat; nos enim, cum Graecos imitati simus, id ipsum feci ut id, quod maxime ad urbanitatem pertinet, in sermone nostro retinerem. Valeatis: iucunde sit vobis spectare, et, quod a me petitum est, pro bono animo accipite.