Τὰ εἰς ἑαυτόν Βίβλος Ζʹ

Μάρκος Αὐρήλιος

Original language · as published

Τί μοι τὸ πρώτον; οὐκ οἶδα. εἰ γάρ τι ἔχω ὑπὸ μνήμης ὅτι τὸ μὲν πᾶν τῷ θεῷ ἐστίν, τὸ δὲ ἄλλο μηδενὶ, ἔστω· ὅσα ἐπὶ οἰκείους ἀφοροῦνται, ἔχον ἔννοιαν. τὸν ἑαυτὸν ποιήσω τὸν διὰ τῶν ἐντυπώσεων, οὐ τὸν ὑπὸ τῆς ἀμφιβολίας διεστραμμένον.

Ἐπίσκοπος τῆς ψυχῆς ἔστω ἡ προαίρεσις, ὡς ὅταν ἐπιτείνῃ τὸν νοῦν ἑαυτῷ, ὡς ἂν οὐκ ἐκπλαγῇ ὑπὸ τῶν ἐντυπώσεων. μὴ τὰ πράγματα νομίζου τὰ κακά, ἀλλὰ τὰς δόξας περὶ αὐτῶν. Ὅτι ἐὰν ἡ προαίρεσις ἡσύχη, οὐκ ἔστιν κακόν, ὥστε καὶ τὰ φαινομένα μεταχειριζόμενα ἡσυχάζειν.

Τί γὰρ τὸ κακόν; οὐκ ἐν τῷ σώματι. τὸ μὲν σῶμα ὑπάρχει καὶ φθείρεται· τὰ δὲ ἔργα τῆς ψυχῆς εἰσὶν ἄνθρωπον ποιούντα καὶ ἀνθρωπίνως πράττοντα. εἰ δὲ καὶ σὺ ἐπιθυμήσεις τοὺς ἄλλους ὡς σεαυτόν, οὐ πλεονεκτεῖς τίποτ᾽.

Μηδὲν οὖν ἔκπληξις, μηδὲ θυμός, μηδὲ φθόνος, μηδὲ ἐπιθυμία ἄλλη· οἵα τε καὶ φυλακὴ ἔχειν τὴν ψυχὴν ἡσυχίαν. Ἡσυχία γὰρ οὐκ ἐστὶν ἀπραξία, ἀλλὰ κανονικότης τῆς προαιρέσεως· καὶ πᾶσα τῶν ἔργων ἀναγωγὴ πρὸς τὸν ἀληθῆ λόγον.

Οἷα γὰρ τὰ σπερμία τῶν φυτῶν, οὕτω καὶ τὰ σπερμία τῶν ἠθῶν· σπουδαῖον τῷ νοῦ μὴ ἀφίειν εἰς ἀσκόπως. τὸ μὲν ἔξωθεν ἔρχεται, τὸ δὲ ἔσω ἐκκληροῦται. Ὅσα τὸ πρᾶγμα ἀπαιτεῖ, τοῦτο καὶ χρεὼς ποιῆσαι, ἀλλὰ μὴ ἄσκοπα.

Μνημονεύσας τὸν θάνατον, μὴ προσδέχου τὰ πράγματα ὡς μακρόν· ὅσα γὰρ τώρα, τάχα συμβήσεται αὖ. τὸν καιρὸν ἔχοντα ὡς μικρὸν, μᾶλλον ποιήσας τὰ παρόντα εὔσχημα. Ἀπὸ τῆς φύσεως ἡμῖν δόθηκε χρόνος· μὴ δαπανᾶν αὐτὸν ἐν ἀταξίαις.

Πάντων ἔστιν ἡ ὁδὸς ἡ καλή: τὸ λογικὸν ὁρίζειν ὅσα δεῖ ποιεῖν καὶ μηδεπώποτε ἐπιστρέφειν. εἰ δὲ πορεύηται ὡς ἐθνικός, ὄλως ἀλλότριον. Ἀλλὰ μὴ λίαν ὑπερβλέψεις τὰ ἔξω, ἵνα μὴ τὰ ἔσω καταλείπῃς.

Οὐχ ὑπὲρ τῶν πειθῶν προσηλωθῆναι, ἀλλὰ ἐπὶ τῷ ὅρου· ὅταν γὰρ ὁρᾷς τι ἀνάγκην ἔχειν, μὴ ᾖς ἐκπλησσόμενος, ἀλλὰ λογίσου. Ἔστι γὰρ πλείω τῆς ἡλικίας ἢ χρόνων, ἡ τοῦ βίου τάξις μετὰ σώφρονος ἐλέγχου.

Μάθε ἀνεχώρειν τὰ μικρὰ, μὴ ἐντυγχάνεις τῷ μέλλοντι ὡς ἀπείρῳ. Ἐνταῦθα γάρ ἐστιν ἡ ἀρετή: ὅταν ἂν ἡ προαίρεσις ἁρμόζῃ τὰς ἔκτοπας κινήσεις, τότε ψυχὴ ἡσυχάζει.

Ταχύς ὅσπερ ἡ ῥύμη τοῦ ποταμοῦ, οὕτως συνθάπτεσθαι τὰ σχόλια· μὴ πολυσκέπτου, οὐδὲ φλυαρεῖ· ἀλλὰ κατεπίπτω ἐπὶ τὸ ἀληθὲς καὶ πρόσφορον. Ἄνθρωπος γὰρ ὁ κατὰ φύσιν, ὅταν τὰ τοιαῦτα ποιῇ.

Ἔτι μὴ οἴου τὸ πλῆθος ὡς ἀγαθόν· τὸ γὰρ ὄχλον οὐ τὸ ἀληθὲς καλόν. Ὅταν ἔχῃς τὸν ἑαυτόν σωτῆρα, μὴ ἔξωθεν ζητεῖς βραβεῖον· ὅτι πλεῖον ἔτι ἐστί· τοῦτο τὸ μικρόν ἀρκεί.

Ἀνακεφαλαιώσας, πάντα τὰ παρόντα θεωρεῖν ὡς παροδικά, καὶ τὰ τῶν ἄλλων ὡς ἀντανακλάσεις τῆς φύσεως· ἐνθυμοῦ τὰ τοιαῦτα ὀλίγα, καὶ ζήσεται ἡ ψυχὴ ἡσύχως.