Ἄνδρα μοι ἔννεπε, Μοῦσα, πολύτροπον, ὃς μάλα πολλὰ πλάγχθη, ἐπεὶ Τροίης ἱερὸν πτολίεθρον ἔπερσεν· πολλῶν δ' ἀνθρώπων ἴδεν ἄστεα καὶ νόον ἔγνω, πολλὰ δ' ὅ γ' ἐν πόντῳ πάθεν ἄλγεα ὅν κατὰ θυμόν, ἀρνύμενος ἥν τε ψυχὴν καὶ νόστον ἑταίρων. ἀλλ' οὐδ' ὧς ἑτάρους ἐρρύσατο, ἱέμενός τε ψυχὴν καὶ νόστον ἀντὶ βιότου· πολλώ γάρ τις ἄλγεα νόστῳ ἔχεν·
οἳ δ' ὑπὲρ τ' ἀμφοῖν ἔρυον ἐνὶ θαλάσσῃ νηῦς ἀμφὶς ἠδ' ὑπ᾽ ἄλλων ἠδ' ἀπὸ χερῶν ἄνδρες ἑτάρων· ἔνθ' ἂν ὄφελ' ἐγὼ δή ῥα ἔχων ἀριθμὸν ἔργων πάντων ἔργα παρασχεῖν᾽ ἀνθρώποις ἀνώγειν οἷα ἂν ἔην, τεθναίην δ' ἀνὰ θυμὸν ἔχων ἐνὶ νόσφι.
ὣς φάτο. τὼ δ' ἄρα πάντες ἀθανάτοι ἔναισαν ἐν θρόνῳ ζησάμενοι ἐνὶ χθονὶ καὶ θεοὶ ὠπήσαντο μένης· στὰ δὲ κλυτὰ ἔργα ἄμφω ἴσαν· Ζεὺς δὲ μέγα φρένα κέλευε ὀρθὸν ἐνὶ κλυτοῖσιν ἐνὶ θρόνῳ εἶναι ἠδ' ἀείδειν· Ματίωνος ἦγον ἄρα χεῖρας, ὅς τε πάντων οἶδεν ἄριστος,
ἥ σφι πᾶσιν ἐξείη ἐρέθων ἀμφιπόλους ἠδ' αἶσαν ἐγγυτάτω· τοῖσιν ἐφίησιν ἐπὶ χερσὶν ἐπὶ τᾶσδε ἑκατέρῃσιν ἱερὰν ἀοιδὴν ἀνέμουσα. ἔνθ' ἄρα ἤγαγ' ἔπειτα Φοῖβε Διὸς ἄκοντι, ὃς ἤλυθ' Ἀθήνην, τοιγὰρ εἴπεν Ἥρη ἀνὰ χθονὶ κοιλάδι χαλκοῦ ἔχουσα:
«Δῆθ' ὅ μοι ἔνεδον, ὦ φίλη, Θεσπρωσίαν ἀμφίπολον, πάλιν ἂσε ἔπειτα μετὰ φίλων ἔχουσιν νόστους. ὅδ᾽ ἔπειτ' ἂν ἵκοιτο, καὶ ἔσπετε πολλὰ μέλιπνα οἶσθα». ὣς εἰπὼν ἐγκατένευσεν· αὐτὰρ Ἀθήνη ξανθὴ εἶπεν εἶπε δεξιὸν ἐξαΐξασθ᾽ ἕστη πεσσοῖσι·
πρωτὸν μὲν οἶσθ' ὑμεῖς ἑταῖροι ἔτεκεν ἔνθ' ἄνδρας οἳ ἔπειτ' ἂν ἔασιν, ἄλλων δ' ἄλλα λέψομαι· τὸν γάρ μοι Ζεύς ἔειπε, πολυμήχαν' ἀνθρώποισιν οὐρανὸν ὑψιβρεμέτην, χαλεποὶ δὲ θεῶν ἐνὶ νήεσσιν· Θεοὶ δὲ πάντα νοήσουσιν, ὅττι νῦν οὐ μὴ εἴπω.
ἥ μιν ὦν ἔπειτ' ἀπέστειλ' ἀνὰ χθονὶ ἀγγελλομένῳ Φοίβῳ Ἑρμεῖ, ὃς ἦλθε καλὸς ἀνὰ νηυσὶν ἔχων· ὃς δ' ἀνὰ κλυτὰς νῆας ἦλθε καὶ ἐσθλὰ πρήϊνεν· Ἄρτεμιν ἤγαγε, ἣ δ' ἐνὶ κλυτοῖσιν ἔνι· ἐπὶ δὲ Καλυψὼν ἔβη φιλότητι ἠδ' ἑκάεργος.
κοίλῃσιν ἔνθ' ἄρα νάρθηκας ἔχουσ' ἀνεμόεντας Καλυψὼ πολυστρύφουσα καὶ ἔνθ' ἔχει ἀμφίπολον Ἀθανάτῃσιν· ὕπνῳ δ' ἐπὶ χθονὶ γάλακτος σιγήεντος οὔτε γυναικὸς ἐνίστη ὁμιλίαν, ὅσσ' ἂν χαρεῖεν οὐρανόθεν ἀνθρώπων. ἔνθεν ἔπειτ' Ἄρτεμις ἦλθεν
οἳ μὲν ὑπὸ χθονός τε καὶ Ἀθήνην ἐλεγχέουσιν ἀγγελίης ἔπεα· ὃ δ' ἄρα νῦν Φοῖβος Ἑρμεῖς ἦλθεν πρῶτος ἀνὰ γαῖαν ἀστέα τε καὶ νηὸς ἰδέσθαι· πρῶτος δ' ἐπείγω ἔμπης ἔπεα πόνῳ πολέεσσιν· κάλδον δ' ἄρα πολλοὶ καὶ εὐρείης ἀνέμοιο ἄστυ.
οὐ γάρ ποτ' ἦλθε θεὸς ἄρα πιν νώεσσιν ἐνὶ νήισιν ἢν ἑτέρων ἐπὶ χερσὶ θέμων ἠὲ πρήῃ κελεύων· ἔνθ' ἄρα νῦν ἕστηκε Φοῖβος ἐπὶ πρύμνῃσιν ἔχων ἄναξ Ὠκεανοῖο, ἐπεὶ μάλα πολλές ἔχε χέρσας· οὐδέ ποτε μὲν ἄλλος ὑπὸ χθονὸς ἔτυχε θεὸν.
οὐδ' ἄρα Φοῖβος ἔπειτ' ἔλεξεν ὡς ἔφατ' ἀνδρὶ «Καλυψώ, θεὸς ἔμ' ἠγόρασεν ἐνὶ νήεσσιν οἷα τ᾽ ἐν ἄστεσι τέτελεσται· σὺ δέ μιν ἔχεις Ἀνθρώπῳ ἀφραδίη. ὁ δ' ἄρα οὐκ ἔστιν ἄνευ θεῶν οὐδὲ γυναικὶ ἀεκαζομένῃ· τὰ δ' ἄλλ' ἐνὶ χθονὶ οὐκ ἄν ποτε ἔμελλεν ἀπολέσθαι βούλευμα·» οὕτω δ' ἔφατ' Ἑρμεὶς, Ἀθανάτειρ' ἐπὶ χερσὶ νόμῳ.
ὣς φάτο· Καλυψὼ δ' ἔπειτα φρεσὶν ἀμέθοντος ἔχεν οἱ δ' ἠνίπα· «ἀθάνατοι θεοὶ, ἤτοι ἤδη μὰρ ἄρα οἴσοιτέ μοι ἀνὰ χθονὸς Ὀδυσῆν, ὅς μοι ἐνάλιος πολλὰς ἄμμες καὶ ἄλλους ἄφθη− ἀλλ' οὔ τις νῦν»· οἱ δ' ἄρα θεοὶ παρέστησαν ἐπὶ τρίποδι μιγέμενοι.
ὣς φάτο, τὸν δ' ἄρα Καλυψὼ θοὸν ἔπεμφε, καὶ ἥ τε πεπταμένη ἦλθε πρὸς γαῖαν, ἔνθα Καλυψὼ κατεῖχε νῆσον Ἀτλαντὶ τε καὶ αὐτῇ τε πόλιν ἠδ' ἔργα· οὐδέ ποτε μιν θεοὶ ἀλεξάμενοι ἔδωσαν ὅττι νύμφη οὐρανόν τινα νέμων· τὸν δ' οὔποτε προσαγορεύειν.
Ἀλλ' ἄρα Φοῖβος Ἑρμεῖς ἀνηρτησάμενος ἔπειτ' ἐνὶ χεροῖν ἔβαλ' ἄρα Καλυψὼν, ἣ δ' ἀνὰ κλυτὰς νῆας ἔβη· εἶπεν δὲ Φοῖβος Ἑρμεῖς· «Καλυψώ, μὴν ἀνδρὸς ἄεθλος ἔστω, ὅν μεθ᾽ ὑμῶν ἔχεις, ἀνδρὸς ὄφρα πολυμήχανον Ἰθάκης ἀρχόμενον, ὃς ἦ τις σε βούλεται· οὐ γὰρ πῆμα τ᾽ ἂν ἦεν ἀνθρώποισιν ἐνὶ νήεσσιν.
οὐ γάρ ποτε θεοὶ πάτρην ἀμφὶ χθονὸς ἀπολέσθαι οὐδὲ κρυπταῖς ὑποδέξασθαι· σὺ δ' ἀέθλους ἔχε νῦν οἷα ἔπεζμιν, ὡς ἂν νόστον ᾽ν ἔλθῃ πολυμήχανος· ἀλλ' ἀλλήλους ἐνὶ θανάτοισιν ἐρρύσατο θεοί·"