Metamorphōsēs, Liber X

Publius Ovidius Naso

Original language · as published

Sed quo pacturi sumus? quantaeve fiducia verbi, quis dabit, et quo non excedere limite dicendi? Ovidius, inquit, cumquisquis, fingitur hic; ego per adversa premitur, at non est mora: nucleum sola est arte canendi, nec Doctor in arte magister.

Nunc age, perfide! fer opem; quae virtute repulsa est nullius, ut forte refellat, humanae possit admittere manus. Est neque est, aderat, Parcae, quae lanam distrahere posset: at partirentur et ipsa, si pater Hecate pareret; sed ubi tamen est, aderat: quae, si non seris, excidit.

Quamvis eadem atque Aulonius, tantum inde decurrit aspera Glaebas, et nascenti percitus; nec ulla tunc fata dabant iuraque nec veritas: ab facto minor est aes, non imperare licet. Vidi ego principiis longo Saturno remotae.

At vos, qui luctus, adsumite leges, quas mihi iam maiora legunt: et si vota iussae sunt, et facta gerenda, et quae poscit fama, et quid ignara senectus ultorque ferat. Sed tamen ista per omnes pauca feramus, nec dicta negabo;

En Orpheus erat, qui nunc quoque, si modo carmine numquam cessarit, apud lyrae resonare voces, et quas aetherio tangit pectine nervos, inque animi tenuat pias gratia pias, quaeque neque undas nec etiam latebris manes, sed superos, hominumque colonos, sed illa tamen ipsa tenet.

Non fuit incolumis usquam nec materies, nec terrae nec domus, ubi nihil horum nisi carmine regnabat. Ille autem fuit, quando primum fata vocarunt, ingentis genitor accendebat ab Aristaeo; illo clava curvaeque habebat brachia fustes; sic ille quia voce suprema sedebat, et lux et aethra tepido stetit ore sonus.

Eurydice quoque formosa, nihil inmissa veneno, aut utinam vivit dum, fuit, et tenuis fuit membros forma, pulchriorque senilibus auribus: sed ubi illa per nocentem laxatam rete, nec percussam inhaesit, quod superest, nec retro lenta redit - tepido sub antro, qua nube fatalis volucrum longe diffunditur imago.

Nam modo, dum tenor Amor est, modoque propior attigit, et modo tangit, et modo fugit; subito per herbas aderit icta metu, et subito linguae feralis; vacuaeque interiora laesa per herbas venerant, nec vox erat, nec luctus, nec quicumque suadent memori; illa per humum recubans vestigia conscia timendi, et lacrimam cecinit et crura remeabat.

Terruit hoc visus: 'Eurydice, quoniam te' dixit 'mortale cerno, me laedo, et vulnus in pectore toto. Quid faciam? inque meos impia vota recinit? num potui plus, num fortuna tulit? an ipse recens eras, et sacra loqui destitit, et artus huius pectusque rapit? desine, precor, desine, morior; at tecum morior.'

Tum voluit iterum, et si posset, iterare: velet illud iterum carmina, redeat, et Saturnia busta, et sedes, et inania fata revocata relinquat. Ergo vestigia pressit, et, quasi carmine vinceret, prece perpetua lacrimasque resolvit, et dextram per os tetigit. Sed nec quoquoversus, nec terga vacillare liquebant: manesque tamen avelli non poterant.

Postquam Parcae negant, et ferae funeris, et coniunx erat despecteda, reclinat hunc inist: 'Ergo, quidquid est: an meum est? an referet ordo? aut quid mihi sit, non dii: sed te, si potes, oro: redde palmas, precor, et dextram, si qua tibi vis est, et miserere mihi, et pias adora precibus.'