Gallia est omnis divisa in partes tres, quarum unam incolunt Belgae, aliam Aquitani, tertiam qui ipsorum lingua Celtae, nostra Galli appellantur. Hi omnes lingua, institutis, legibus inter se differunt.
Gallos ab Aquitanis Garumna flumen, a Belgis Matrona et Sequana dividit. Horum omnium fortissimi sunt Belgae, propterea quod a cultu atque humanitate provinciae longissime absunt, minimeque ad eos mercatores saepe commeant atque ea quae ad effeminandos animos pertinent important; proximique sunt Germanis, qui trans Rhenum incolunt, quibuscum continenter bellum gerunt.
Propterea Helvetii quoque reliquos Gallos virtute praecedunt, quippe quod fere quotidianis proeliis cum Germanis contendunt, cum aut suis finibus eos prohibent aut ipsi in eorum fines transmittunt. Eorum una pars obtinuit largissime regnum atque opes, quaedam ex reliquis multitudine remota, cum proximis finibus ambitu perduci conaretur.
His rebus cognitis persuadet sibi Casticus filius Catamantaloedis, Sequani, esse potentissimum in principio Galliae, cum pater eius principatum obtinuisset; persuadet Aeduo Diviciaco fratrem, summa nobilitate et auctoritate inter Gallos, se opitulaturum esse; administransque res suas multum promittit.
Cohorsque una, quae erat in finibus Helvetiorum, iam diu nostra opera mota est; nam et castra eius ac vias ut facile posset transire impediebant, et sociorum alienaeque consuetudinis difficultates cavendae erant. Quam ob rem Helvetii coniurationem susciperunt ut domo exirent.
Ex his rebus erat in Helvetiis locus Leucorum, qui ad ripam Rhodani siti erat, quo iter magno oppidio facile fieret. Huc convenere, agris atque locis cognitis, consilium sumpsere ut omnis eundi facultas caperetur; eaque res administranda erat celeriter atque occulto consilio.
Iter ab Helvetiis capiebatur per fines Sequanorum, quod facilimum atque commodius videbatur; sed cum id frustra summotae difficultates esse viderentur, petierunt ab iis, ut vellet pacem facere atque transire promovere; Sequani diversa respondentes cunctabantur.
Quod ubi persuasum non est, Helvetii rem facile confirmant ab iis petere ut, si id facere non liceret, bellum intulissent. Tum Sequani, metu gravi adducti, auxilia petierunt ab Germanis et clientes suos convocaverunt; resque ad armatam pugnam versa est.
In ea pugna plurimum Caesar credidit prudentiae suae opus fuisse, quod celeriter copias instruxit atque obsides accepit; tum primum Helvetii, consilio quod ad quietem redigendi perduxerat, certamine armorum correpti sunt et grave detrimentum subierunt.
Postea, cum Helvetii finibus suis afficerentur atque copia frumenti et omnium rerum publice deficeret, conpescere coeperunt atque remedium quaerere; nam aut sese subicere Romanis volebant aut sibi incolae auxilium ferre. Tum Caesar, cognito omnium consensu, iussit castra movere et proficisci ad provinciam ut hostium impetus repelleret.