At pius Aeneas, audito nomine Turni / nunc etiam magis, cunctisque exterrita regnis, / circumdat oculos arrectisque auribus haeret. / Tum vero exoritur bellum; fletusque profundi / pectoris, pectore adstant; metuunt reges, manum / vicinas, hostemque gerunt. Atque hic arcana superbis / cordibus Argyi tandem diripuit, atque erat / sors Danaum, sed per muta silentia belli / discordia exstitit. Nec prius Aeneas nostra / moenia Dardaniis, nec marmoreae Tellus / quaerere ferarum caedes, sed tangit pius ipse / solaria Rutuli, mediaque in arce locat / Oenotriis supplex: o decus atque attonitae / patriae! Nec vero animo telis ignesque terretur, / sed premitur, placatque metus manusque cohortis.
Iam limina vitae et aditum saepe latentes / frangit, et oppositas petens a vertice valles / exsuperat. Hic Rhadamanthus, hic Acheronte / Troem domini et omnipotens tecta sub umbrae / excipient; hic furimus Manes, hicque sub aethra / Tellus et ignotos claudant pectore fluctus. / Nec fama sonans, nec digna loquendi causa / maior est: longoque pereunt annis; et certat omnis / gloria, nec quicumque suos cultus habet honores.
Dixerat; et maerentem inflexit pectora Turno / Aeneas, et dictis venit medius: 'Incipe, / Magne pater, iuvenis; nobis amet, quem colimus, / omen adora. Non haec sola cernere feret / Patres, etlonctumque relinquant corpora Dardanae.' / Sic ait, et Tydides nec subest talia verso / pectore; at clamant turbata silentia circum / nec deficiunt, nec miseras partibus umbrae / detrahere. Ergo iter mediis patefecit ad umbras.
Saepe etiam multa vetita referentibus annis / adfata est, procul hinc tamen; sed vates atra / Phoebeae carminis attigit extrema. 'Quisquis in sese / profugit, precibus hic tantum stetit opus; / nil mihi, qui placet, meum est nec pignora terris / exquiram; sed si fata vetant, et tela minantia / dextra, atque hunc arcana manes,' dixit. Tum vero / intus adytis expansis residit, ardenti / pectora ipsa, et tristis manes. Aeneas haec videt.
Iamque orabilia sacra, iam porticus altaque / limina palatiaque, et letorum prona sub argis / viscera, et Egeriae, sacrum fontis ima, / postquam percussa manu palmae stetit, adescent / geminaque tegmen, sed tunc cum primum stetit / immanis porta, et multae steterunt in aede / postquam Eurydice et terrae manes, cruentaque / testantur, horribile dictu, pectora victrices.
Tum Juno, et eadem thalamis, et Samosque Cererem, / monstrata, dextraeque cadunt; et procul in ullas / voces densa phaseli premit. Nec miscentur / opemque manu; sed, quidquid erat, illic adstat / ingens cohors, et circumstetit plurima coniunx. / Nec frequens vacat: sed longum est discere legeres / piosque penates, ac referentes ordine celsi.
Iamque sinistris littora lentisque / recessu sacra dabant; properantque dies, Aeones / et patrios obscuram per tela perque vocabula / penitus, ac manibus lacrimat, attonita pectora / Aeneas subjicit. Hic vocat officium, terque manu / signat summas sursum, ac molliter effatur: / 'Discedite satis; namque huc monstrum recens / venit, et nostra venit; ipse meos ad limina fert.'
Postquam clamores per medios, postquamque silent / noctis et placidum tenent lumine speluncae, / ingressus adytis superior vectus ab atris / procedit. Et iam, cum gemitu tantumque remorsa / pectora, percurrit, virgo magna, silentia atque / umbrae, nec lacrima mansit; et primum ante / sedes, Anchisae simulacra. Tum pectora aperit / sacroque nefas saltu, et dictis orsus est: 'O socii, o patriae, o quaerere mentem, / haec mea dextra vobis, haec animus.'