Cum me consilio tuo iungas, inprimis id facias ut, si quid boni in te est, custodias; si quid mali, utreas. Quod ad me attinet, nihil est quod ego in te efferam, nisi quod tibi prosit: de hominum bonitate, ut scias, nihil profero; nisi aliquid in me proprio reperi, id in te dilatatum puto. Si tu es avarus, beati homines cuius regnum regitur; si luxuriosus, dives es; si ferox, summus es; si humilis, pavidus es. Noli mihi causas imperare quamvis aureas; quamvis sciant aurum auri esse inimicum, tamen aurum avarum facit; et cum sit in auriga nummorum, tamen illud ipse regit quo in tuenda pecunia uteris.
Quid? nonne audes dicere te iustitiae fidem servaturum, si tibi nihil ex aliorum avaritia venit? numquid ad me pertinet, ut tibi doceam non aliis esse invidiosum quod tibi est? ego tibi praecipio ne a partibus tuis dignitatem tuam auferas; et cum quid sit quod tibi sit summi momenti, id tibi serva. Nam saepe fit ut qui honestas aliorum tollere volunt, ipsi sibi nocent; illud enim primum tollunt quod sibi adscribunt.
Nunc autem ad te quaero: quid tibi prosit? cuius enim peccati metus te terruit? numquid illorum qui de te bene sentiunt causa est timoris? illi sane non sunt adversarii tui; alii sunt, illi sunt qui te decipiant ut bonis tuis utantur. Inter has duas species discrimen est magnum: quoddam enim est malum, quod ad te pervenit per alios, aliud est quod a te ipso oritur. Quod primo genere contingit, sublevatur facile; ut si quis tibi aliquid adferat malum, id tolletur ab alio bono. Sed quod a te nascitur, id vix blanditiis expellitur.
Praeterea quid est quod plerumque hominibus molestum est? non quod accidit, sed quod futurum esse putant; futurum enim contemni non potest, etsi nullo modo eveniat. Multum igitur proficit esse paratum ad moram, paratum ad eventum. Ego te hortor, Lucili: ne quisquam te decipiat, ne quisquam te timide habuerit; nec ea aspice, quae aut in memoria aut in spe movent te; sed vide quae prope sunt, quae in pectore tuo palam resident.
Age nunc: desine impendere, noli moras facere inrebundas; qua re nos possumus illa quae secundum naturam sunt in promptu habere? Quid prosunt multa de tempore cogitare et quotum sit tempus? Quid est tempus? nihil aliud est quam series dierum quae in vita traduntur; et quemadmodum dies ad diem referuntur, sic dies animi longum est. Itaque quisquis diutissime vitam agit, qui ipsa temporis duratio non satiat, quam multa perdit? Omnia enim, quae vita desiderat, in praesentibus consistunt.
Quare igitur huc tendamus: vive hodie; sis audax in bono; ne te recusem in diem illum qui forte non erit. Noli prefari posterum esse quod opus est nunc; nam saepe posterum non servat quod promittitur. Accipe rationem vitae et in animo habeto eam ut iter, non ut diem cunctationis. Quamvis enim, si quid boni ex futuro speres, tamen omnia in praesentia colliguntur.
Hoc ergo id est quod te rogo: dimitte curas inutiles; maxime time ne tempus tuum corrumpas. Aeternitati tuae magister es; tu ipsi tibi custos es. Ne te quidem per se tantum putes; scito enim quod hominis vita non est in multis dierum numeris, sed in parte momenti. Hoc igitur modo vitam tuam conservabis: invideasne infelicitati alterius? id est vana cura; stude te ipse regere; durabilem tibi bonum quaere; sic haberis tibi firmum consilium, nec habebis vagum animum qui ad omnia volubilis sit.