Μετὰ δὲ τὰ περὶ τὴν εὐδαιμονίαν λέγω περὶ τοῦ ὅτι τὰ ἀγαθὰ καὶ τὰ φαῦλα τὰ ἤθη· τὸ μὲν γὰρ ἦθος ἔνι ἕξις προαιρετική, τοῦτο δὲ πρὸς τὸ ἔργον τὰ βέλτιστα· τὸ δὲ ἔξωθεν καὶ τὰ πάθη ὧδὲ ἔχει, ὡς τὰ πρὸς τὸ ἔργον· διόπερ ἔοικεν ἡ ἀρετὴ ἕξις ὑπό τε τὸν λόγον καὶ τὴν προαίρεσιν.
Ἔτι μὲν οὖν τὰ πράγματα οἱ τῆς ψυχῆς ἕξεις εἴρηται, τοῖς δὲ ἤθεσιν ἕξεις· ἔτι γὰρ τὰ ἤθη οὐχ ὡς ἔχειν ἀπλῶς, ἀλλὰ ὡς ἀποτελεῖν τὸν χαρακτῆρα, διὰ τὸ πολὺ ἐξ ἐθισμοῦ γίγνεται τὸ ἔθος. Ἔχομεν οὖν τὴν ἀρετὴν διὰ τῆς παθητικῆς ὕλης ἔχουσαν, ὥσπερ ἔργα ὄντα ἀπ᾿ ἐθισμοῦ.
Διὸ καὶ τὰ μὲν προσηκόντως γινόμενα ἀρεταῖς λόγου ἔργα, τὰ δὲ ἐπιμέλειας τὰς ἐθισμοῦ· οὐ γὰρ ἄνθρωπός ἐστιν ἥκιστα ἤθος ὢν, ἀλλ᾽ ἔργον τι καὶ ὁμοιορροπίαν ἔχων. Τὸ δὲ ἦθος, ὅταν μεταβληθῇ, μᾶλλον ἢ φύσις γίνεται, διὰ τοῦτο γὰρ ἡ ἀρετὴ διὰ ἐθισμῶν ἔστιν.
Ἄρα τοίνυν τὰς ἕξεις μὲν οὐκ ἂν οὕτως ἐκ φύσεως εὖ πράξαι, ἀλλ᾽ ἔπειτα διὰ τῶν ἐθισμῶν γίνονται τὰ ἤθη· ἔστι δὲ καὶ ὁμοιότης τῷ ἐνδελεχεῖ καὶ τῷ δεύτερον· ὥσπερ γὰρ τὰ ἔργα τῶν τεχνῶν ἔχονται ἕξεις, οὕτω καὶ τὰ ἤθη.
Περὶ τὸ γὰρ ἀγαθόν οὐχ οἷόν τε ἔστιν ἐπὶ πᾶσιν ὁμοίως εἶναι· διὸ καὶ ἡ ἀρετὴ οὐκ ἓν μόνον ἐστίν, ἀλλὰ πολλαὶ· οἷον ἐν τῇ ψυχῇ τὰ λογιστικά, ἐν δὲ τῷ σώματι τὰ ἰσχύος· ἔστι δ᾽ ἐπὶ πλείοσιν αἱ ἀρεταί.
Τοῖς μὲν οὖν ἤθεσιν ἡ ἀρετὴ ἕξις ἐστὶν οὐ φυσικὴ ἀλλὰ διὰ τῆς καθ᾽ ἕξιν γινομένη· ὅτι δ᾽ ἡ ἕξις τὴν ψυχὴν ὁρμᾷ καὶ ὑποχῆς, φαίνεται ἐκ τοῦτο· οὐ γὰρ ἄνευ τῆς ἐπιχειρήσεως γίνεται ἐξ ἕξεως, ἀλλ᾽ ἔργῳ καὶ ἔθιζε.
Διὸ καὶ τὰ ἀγαθὰ καὶ τὰ φαῦλα διὰ τῶν ἐθισμῶν μεταβάλλονται· ἔτι δὲ τὰ δίκαια καὶ ἄδικα διαπλάττονται ἐν τῷ βίῳ, ὥστε τὸν χαρακτῆρα ποιεῖν ὁ βίος. Ταῦτα γὰρ οἱ πολλοὶ διὰ τῶν πράξεων γιγνώσκουσιν· ἔστι δ᾽ ἔργον διὰ τῆς ἐξουσίας.
Ἔτι δὲ λέγω περὶ τοῦ μεσοῦν, ὅτι ἡ ἀρετὴ ἐστὶν μέσον ὑπὲρ ἡμῶν, ἀνάμεσον δύο κακῶν, τῶν μὲν ὑπερβολῆς τῶν δὲ ἐλλείψεως· οὔπω δὲ ἅπασιν ἔστιν ἕκαστον μέσον, ἀλλὰ πρὸς ἡμᾶς, καὶ τοῦτο δεῖ ὑπὸ λόγου καθορίζεσθαι.
Πρὸς τὸ μὲν θάρρος εἰς φόβον καὶ θρασύτητα, πρὸς τὸ δὲ σωφροσύνη πρὸς ἡδονὰς ἄκρα καὶ ἀμέλειαν, πρὸς τὸ δὲ γενναιότητα πρὸς τὸ ἀλαθές καὶ τὸ δειλόν· ἔστι δ᾽ ἡ ἀρετὴ μέση λέγουσα τὰς πράξεις.
Ἔτι δὲ ὅτι ταῦτα διὰ τῶν συνηθειῶν γίγνεται, φαίνεται ἐκ τοῦ ὅτι ἔργα τὰ περὶ ἀρετὴν ἀν᾽ ἔτη ἐντεῦθεν ἀνατρέπουσι τὰς ψυχὰς, καὶ τὰ μὲν ἄκρα καὶ τὰ μὲν μέσα παρασκευάζουσι, ὥστε ἔχειν τὸν χαρακτῆρα.
Ὅθεν οἱ νόμοι καὶ τὰ ἀναγκαῖα ταῖς πόλεσιν διδάσκουσιν ἐθισμὸν ἀρετῆς, διὰ τοῦτο γὰρ τὰ νέα παιδεύουσιν· οὐ γὰρ ἀπὸ φύσεως δημιουργεῖται ἡ ἀρετή, ἀλλὰ διὰ παιδεύσεως.
Περὶ τούτων ἔτι λέγεται ὅτι τὰ ἤθη δημιουργοῦν τὴν ἕξιν, καὶ τὰς πράξεις τῆς ὁμοιότητος· ὅταν γὰρ ἔχῃς ἐνδελεχῶς τὰς ἔξεις, οὔτε ἄξια ἀδικίας οὔτε ἀρετῆς ἐλλείψεως δρᾷς, ἀλλὰ κατὰ τάξιν ἔχεις τὸν βίον.
Τελευτῶν λέγω ὅτι διὰ τούτων σαφὲς ὅτι τὰς ἀρετὰς μᾶλλον ἐκ τῶν ἐθισμῶν ἥμισυ καὶ πλείω δημιουργεῖται, καὶ ὅτι ἡ ἐπιμέλεια τῶν πράξεων οὕτως ἔχει, ὥστε τὴν ἀρετὴν ποιοῦσαν ἕξιν εἶναι.