At regina gravi iamdudum saucia cura voltuque labenti, multaque in medio confessa dolore erat, "Fallor," inquit, "an video?" dixerat olim; saepe videbam. Dixit et oculis percussa trementibus; videre meum est, inquit, "et non sentio," et "sentio," dixit, "sed non video."
Quid faciam? Quid agam? Non est ille, qui fuit ante, nec est qui fuerat umquam; nec meminit nati nec formae servit. 'O decus, o decus,' inquit, 'quandoquidem ad nares / datus est osculis ademptusque sopor? / Quod mihi, carissime, feceris? cur tenuisti / vincula?' ille bicolor, ille, precor, ille noster, / inquit, 'est. Nam quid est, quid est, si non erit?'.
Tantae molis erat Romanis: 'en inopes' dixit 'huc illinc animumque / tulit hic rapitque, / —' percurrere videt, 'nil poteram; nec vox ulla / furtim habuit. Ecce, quid est? quid mihi,' inquit, 'inquit?' / 'O lux,' dixit, 'o decus, o maxima pars / animi mei, quoniam modo vix / oculos tantum habui, modo tantum sensi.'
Sed neque adfari potuit nec flectere precando, / nec stimulare ferus, nec lenire dolentem. Postremo tandem adfata est 'quid vis?' 'quis es?' inquit. 'Frustra,' respondit ille, 'est his: / carmine laeto' etc. Tum 'royal', inquit, '...' (here follows the account of Orpheus attempting to soothe the Furies.)
Orpheus, magis ut fama est, erat Musarum et vatum princeps, qui carmine es ille celebratus; cuius carmina saevae animas molli flectere, feraeque per carmina linguas, terrasque canebat movendas. Ille animos hominum animaliumque per musica, / mare, flumina, montes, silvas, quoque ipse movit: nil adeo cui contraria resistat arte.
Eurydicen amabat; illa fuit fugae causa: veniente tempestate, per dum sæva domat, / incedit, per herbas, illam faucibus anguum occultat. Venit agente, subit cue ramus: non valet ille / dare viribus; impressit morsu serpens, occidit unlamentatum decora; Orpheus illa amans / cum carmine queri coepit, manibusque ad caelum, precesque, et keening.
Tunc movit caelum tantumque virgo / ut recipiat veniam: 'me sequere' inquit, 'et te eripiam.' Peccat ille pius: 'nil metuas' dixit; sed legem quaedam dii dederunt: 'Adhuc tecum erit, sed dum respicis, / convertorque oculis, si lumen ante oculis fuerit, perderis. Nec respicias dum totum in aethera.'
Iter longum est, inferni spatium, per vasta tenebrae: ille cælia carmine tangit, flentibus auribus: Haruspices, niveo coetu, sortem dant; sed tremit iter, et spectat, et non accipit fidem obiter; postremo, dum dura retrahit, 'paulum' inquit 'et ego spectabo' et se convertit. Mox Eurydice, manet, retro, at ille oculos adtollit: pariter evanescit imago.
Rursum id tantum carmen super, Orpheus, clamat et vocat: 'O lux, o decus, o sola mihi’' sed iam frustra. Nuncque Eurydicen amisit, iamque relinquit umbras et imago manet: ipse vagatur solus, vagus per arva, montes, silvas, et per unde iter fuit: nulla est gaudia, nulla solatium.
Postea Thraeicae ad arma mulieres, Thracumque irae saevae, matres avidae, pellice morte, valdè ruunt inque feras: 'nec usquam' ipsae canunt 'aut vir' nec 'vir,' sed furentes bacchantur, Thebanas violentiaque inferunt. Orpheus, cum in ore sunt carmina, baccantibus diffusis, hac modum concinit, sed mulieres impiae ferunt: illud in partes, scindunt, membraque secant.
Ita moritur Orpheus a suis: carmina in vulnus non prosunt; nec pectora molli flectunt: sed postquam mortuus est, Musae avunculis ossa, cuius carmina resonant, colligunt et adritat cantus. Ideoque Thymoetamen, et ad Phrygias, et in saxa, omnia carmina: saxum etiam sub hac voce, materiam carminum retentans, sonat et adhuc cedit fama.
Saxa ipsius vago duorum sanguine, mixtaque pariter, dum iacent, aquis; in quibus Orpius plangit: 'sic me Apollo, sic Musae' inquit. Sed iam ceciderunt namique; terrae haec petit, leves in mare, tremor et fluctus, voxque lacrimarum. Post longum tempus, fama, orbis, et carmen manet: nomen eius immortalibus: cultusque manet.