Πολλοὶ οἵτινες εἰσὶν ἐπὶ τῶν πραγμάτων ἐπαίνου καὶ καταφρονοῦν· τὸ μὲν γὰρ εὐχαρίστως ἄνθρωπον ἔχειν εἶναι ἀεὶ, τὸ δὲ ἀρετὴν εἶναι δυσχερές δοκεῖ. Διὸ πρῶτον ὁ φιλόσοφος μένει περὶ τοῦ ἀγαθοῦ καὶ καθορᾶ τὸ τέλος, ὥστε καὶ τὰ περὶ τὸν βίον ἂν εἰπεῖν εὖ, καὶ ἐν ταῖς πράξεσιν ὁδηγεῖσθαι τὸν βουλόμενον εἰς τὸ συμφέρον· οἱ δὲ πολιτικοί καὶ ἄλλοι πρακτικοὶ ἐπιχειροῦσι τὰς τέχνας, ἔργα ποιεῖσθαι πρὸς τὸν βίον.
Περὶ δὲ τῆς ἀρετῆς λέγομεν ὅτι ἐστὶν διάθεσις προαιρετικὴ τὴν ἐν μέσῳ, κατὰ λόγον τῷ φρονήματι· διὰ τοῦτο τὴν ἀρετὴν ἐπαινέομεν, τὴν δὲ κακίαν καταφρονοῦμεν. ἡ γὰρ ἐπιτάχθεια πρὸς τὰ αἱρετὰ καὶ τὰ οὐχ ἁπόδεκτα διαφέρει, καὶ τὸ μέσον πολλάκις νοεῖται ὡς μέσον ἐπὶ βελτίω τῷ ἀνθρώπῳ.
Ἐστὶ δὲ πάλιν ἡ ἀρετὴ οὐχ ἁπλῶς πάθος, ἀλλ᾽ ἔργον καὶ ἐπιτηδειότης οἷς εἰς τὸν ὀρθὸν τρόπον πράττων· οὐ γὰρ διὰ συναισθήσεως μόνον, ἀλλὰ διὰ τῆς πρακτῆς ἐκπαιδεύσεως γίγνεται. ὥσπερ οἱ τέχναι διὰ τοῦ ἐπιτηδεύεσθαι καλοὶ γίνονται, οὕτως καὶ αἱ ἠθικαὶ ἀρεταί διὰ ἐξιαιρέσεως καὶ ἐθισμοῦ·
διὸ τὰ ἐθιστικά ἔργα τὰς ψυχὰς οἰκοδομοῦσιν· διὰ τοῦτο δεῖ τὰς πρώτας ποιεῖν πράξεις ὥσπερ καὶ τοὺς θεράποντας τῶν ἔργων, ὅπως ἐξ ὧν καὶ ἔπειτα εὐπραγμονεύσει. Καὶ ὅσα τὰς ἡδονὰς καὶ τὸν πόνον ρυθμοῦσιν, ταῦτα καὶ τὰς ἠθικάς διαπλάττει·
Ἐν ταῖς προαιρέσεσι δὲ ἡ ἀρετὴ μεῖζον ἔχει τὸ τῆς μέσης ὑπόστασιν· οὐ γὰρ ὁ πλεῖστος ἢ ὁ ὀλίγος τὸ ἀγαθὸν, ἀλλ᾽ ὁ κατὰ μέσον ἄνθρωπος, οἷον ὁ τὸν θυμὸν ἔχων ἐν τῷ μέτρῳ καὶ τὰ ὀφειλόμενα πεποιηκώς. ἡ γὰρ ἀρετὴ τῷ λόγῳ καὶ τῇ φύσει μετὰ ἔνιαι ἔχεισμα.
Τὰ μὲν οὖν φαῦλα καὶ ἀκρασία πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν αἱ πλεῖον καὶ ὀλίγον ἔχουσιν, ἡ δὲ ἀρετὴ τὸ μέσον κρατεῖ. ἡ δὲ ἄκρα ἐν τοῖς ποιήμασιν ὥσπερ ὑπερβαίνει, καὶ ἡ ἔλλειψις ὑπολείπεται, ἀμφότεραι στρεβλώσεις εἰσίν.
Καὶ οὐ μόνον ἔργα, ἀλλὰ καὶ πάθη ἐξ ἔθους γίγνονται· διὸ δεινοὶ ὄντες οἱ παιδευταί χρὴ τὰ καλὰ ἔθη προτρέποντας διδάσκειν. Τὸ γὰρ ἠθικὸν σὰρξ ἔχει ἔργων ἀρχὴν, καὶ ὡς σῖτος ἀναπτυσσόμενος ὑπὸ καλλιέργειας γίνεται στέρεον.
Ἀρετὴ οὖν οὐκ ἔστιν φύσει ἀλλὰ διὰ τῆς ἐξιαιρέσεως καὶ τῆς πρακτικῆς· τὸ γὰρ ἔθος ἔργα ποιεῖ καὶ τὰ ἔργα σχήμα τῇ ψυχῇ δίδωσιν. Πάλιν δὲ τοῖς νέοις μᾶλλον δεῖ διδάσκειν ἢ διατάσσειν, ἵνα διὰ τοῦ χρόνου καὶ τῆς συνηθείας καλή γένηται ἡ διάθεσις.
Ὅσοι δὲ ἔχουσι τὴν ἀρετὴν, οὐχ ὡς ἄπαξ μόνον πράττουσι τὰ ἀγαθά, ἀλλὰ τὸν βίον ὅλον νομίζουσιν ἄξιον τῆς ἀρετῆς· οὐ γὰρ ἕκαστα ἔργα, ἀλλὰ ἠθικὴ διάθεσις τὴν ὁμότητα τῆς ζωῆς ἀποτελεῖ. Καὶ διὸ τὸ καλὸν τὸ ἔργον ἔχει ἐν συνεχεῖᾳ τὴν ἀρετήν.
Τέλος, δεῖ εἰδέναι ὅτι διάφορα εἰσὶν τὰ μὲν φυσικά, τὰ δὲ διὰ συνηθείας· ἡμεῖς δὲ τὰ τελευταία προάγομεν διὰ παιδείας. Ὅταν οὖν βουλόμεθα πολιτεύεσθαι ἠθικῶς, ἀναγκαιοῖς τοῖς τῆς νεότητος ἔθισιν ἐπιμελεῖσθαι, ὅπως ἡ ψυχὴ ἐν ἔργῳ σταθερὰ γένηται.