Τὰ εἰς ἑαυτόν Βιβλίον Δʹ

Μάρκος Αὐρήλιος Ἀντωνῖνος

Original language · as published

Τὸν ἄνθρωπον οὖν ὅτι πάντων ὄντων ἀρά τε καὶ σύνδετον, οὐκ ἔστιν ἔργον ἀξιοπρεπὲς τινὰ χρῆσθαι σῇ μοίρᾳ ἕν τι, ἀλλὰ πάντα τὰ γεγονὸτα ἔχειν ὡς τὰ μέλη τοῦ σώματος· τὸ μὲν ὀμφαλὸν αὐτῷ, τὸ δὲ ὦτον ἑτέρῳ, τὸ δὲ ὀφθαλμὸν τρίτῳ. Ἐν πληθεί, ὡς ἂν ῥᾳδίως συμβαίνῃ, ποιεῖ τὰ μέρη τὰ ἄλλα δή, ἀλλὰ μὴ νομίσῃ τις ἔχειν αὐτὸ τὸ κρατεῖν αὐτῶν.

Τοῦτο μέν, ἑκάστῳ ἀνάγκη μὲν ἐνθυμεῖσθαι ὅτι πρὸς πάντα οὐχ ἕν ἕνεκα γίγνεται· οἷον οὐκ ἔστι μῦθος εἷς ἡμῶν εἰς τὸν βίον, ἀλλὰ παντὶ μὲν ἄλλοις· τῶν γὰρ πολλῶν ἕνεκα ᾑ μάλιστα ὑπάρχει ἡ πρὸς τοὺς ἑταίρους συναλλαγή.

Ἀναλογίσασθαι ὡς ὁ βίος σύντομος· οὔτε ᾠόνου ὁ χρόνος οὔτε μακρότερος ἀπὸ τοῦ ὁποίου σὸν ὅλον σώμα μήτε γῆς ἔργον· ἀλλὰ σπουδαῖον ἐστὶ τὸ πῶς ἔργοι τὰ σημερινά. Σὺ γὰρ ὅτι σὸν δεῖ τινα ἐπιτελεῖν· εἰς τὸ ἀγαθόν ἢ εἰς τὸ κακόν, καὶ οὐκ ἔστιν ἑτέρως.

Μὴ ἀπειλῶ τοῖς πολλοῖς, ἀλλὰ τῷ ἐν τῷ λόγῳ· μνήμην ἔχου περὶ τῶν πραγμάτων, ὡς ἐκεῖνα οὐκ εἴσὶν οὐδὲν ἀπάτᾳ, ἀλλὰ ὅσα ἂν γενώμενα, τούτῳ ἐπιδεικνύουσιν ἡμῖν τὸν χαρακτῆρα. Μὴ οὖν ἔτρεπε τὰς ἔξωθεν ὑποθέσεις ὡς διὰ τοῦτο σεαυτὸν ἀπόλλυν, ἀλλὰ ἔχε πίστιν ἐπὶ τὸ λογικὸν.

Τὸ πρᾶγμα οἷον: οὐ πρὸς τοὺς ἀνθρώπους πρᾶξις ἀποβλέπει μόνον, ἀλλὰ πρὸς τὸ κοινὸν, ὡς ἡ ῥόλος τοῦ πλοίου· ἔκαστον ἔργον ὡς ἂν τότῳ τῷ σώματι ὠφελήσῃ. Εἰ δὲ σὺ δὴ στυγνῶς πρᾶττον, οὐ τοῦτω ἀδικεῖς αὐτό, ἀλλὰ τῷ συμπαντικῷ λογῷ.

Σῴζει δὲ σεαυτόν ὁ φρόνησις ἀπὸ τῶν ἀφελῶν ἐπιθυμιῶν· μὴ ῥιπτίζου τὸν νοῦν ὡς ὄρνις, ἀλλὰ ἐπὶ τὸ ἡσύχιον καὶ μέτρον τῆς ψυχῆς ἀπήγε. Ἐνθυμοῦ τὰ τέλη, τὰς ἀρχὰς, τὰς ἀντίκρυς ἀρετὰς, καὶ μὴ δῶ τῷ σώματι τὰς ἄκρως ἡδονάς.

Ἐὰν θυμὸν ἐκδύων, οὐ βιώσοισθαί τις οὐδὲν ἄτοπον· ἀλλὰ μνήμην ἔχε περὶ τῶν πρακτῶν, ὡς οὐχ ἑκάστῳ τὰ ἴδια, ἀλλὰ τῷ πλανήτῃ κοινῷ. Καὶ εἰ τινὲς ἀδικοῦσιν, ἔχε ὅτι ἄλλος ὃς τὰς αἰτίας οὐκ ἔχει, ἀλλὰ ἡ τύχη.

Τὰ μὲν τοιαῦτα ὥσπερ ἄνευ λογισμοῦ γίνονται, ἀλλὰ σὺ τὰῖς ἔσω φροντίζεις ἐπιχειρεῖ· ἔχε τὸν νοῦν καθὼς ἐκεῖνος ὁ κυβερνῶν ἐν τῷ σώματι, οὐ τὰς ἔξωθεν παρωθησομένας ἔχων, ἀλλὰ ἑνωμένως διάταξιν καὶ τὸν ἔλεγχον.

Οὐ τοῦτο ἐστὶν μέγα, ὅταν τὰ μεγάλα φαίνονται, ἀλλὰ μέγα ἐστὶν ὅτι ἐν σῷ ἔσω ἔχεις ἡσυχίαν καὶ ἁρμονίαν. Τὰ δὲ ἔξω ὡς ἂν ᾖ, οὐ πλεῖονα δύναται προσετέθειναι τῷ ἔργῳ σου.

Ἀποτίνειν τὰς ἡμέρας ὡς γινώσκεις τὴν ἔσχατον, μὴ ἀναμένεις μέλλειν· ἐργάζου ὅμοια ὡς ἐὰν ἡμέρα ἔσχατος γένηται. Οὕτως σὺ τὰς ὑποχρεώσεις πληρῶνεις, χωρίς προφάσεων καὶ ὑπολόγων.