Πολλὰ δὲ τῶν ἀρετῶν καὶ τῶν κακιῶν φαίνεται ὅτι ἔστιν ἐξ ἤθους· τὸ γὰρ ἤθος λέγεται εἶναι ἐν ἑαυτῷ ἕξις· τινὰ γὰρ ἕξιν τις ἔχει ποιεῖν ἤ τι ἔχει ποιεῖσθαι πρὸς τὸν αὐτὸν τρόπον· διὰ τοῦτο ἔξις λέγεται. ἕξις οὖν ἔσται ἡ ἀρετὴ οὐ σοὶ μὴν ἀπλῶς ἕξις, ἀλλὰ ἡ ἕξις ἀποδεδειγμένη πρὸς τὸν ἔργον, ὡσεὶ δύναμις ποιεῖν τὰ ἐπιμετρούμενα.
Ὅτι δὲ αἱ ἀρεταὶ οὐκ ἐν φύσει ἀλλὰ διὰ ἤθη ἐγίγνονται, φαίνεσθαι ἀπὸ τοῦ πῶς τὰ περισσότερα τῶν ἀνθρώπων γίνονται διὰ ἤθη, καὶ ὅτι οὐ πρῶτον ἔχει τις ἀρετήν οἷον ἂν ἐπίτηδες ἔχῃ, ἀλλὰ διὰ τῶν ἐπιτηδευμάτων· οἷον ἡ μουσικὴ διὰ τῆς ἄσκησης γίνεται ἢ τὸ ὄσον ἢ τὸ πλῆθος τῆς ἰκανότητος, καὶ ὁ ὑγιὴς διὰ τῆς τροφῆς καὶ τῆς ἄλλης φύσεως.
Πολλὰ γὰρ τὰ ἔργα ἐκ τῆς ἀρχῆς δεῖ ἢ διὰ ἐξιτηλίας ἢ διὰ ἀρχῆς πράττεσθαι· οὐ γὰρ ἐνπρόθεσις μόνον τὰ ἔργα, ἀλλὰ καὶ τὰ ἤθη πρῶτον γίνεται· τῷ μὲν οὖν μὴ ἔχειν ἔθος ὥσπερ οὐκ ἔχοντι ἀρχὴν τινὰ ἔστιν, ἀλλὰ διὰ τῶν ἐξιώσεων καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων γίγνεται ἡ ἀρετή.
Ἔστι δ᾽ ἄρα ταύτῃ ἡ ὑπόθεσις· τὰ γὰρ πάντα ἐθίζει καὶ τὰ ἤθη παῖδας ποιοῦσιν οἵ τε γονεῖς καὶ τὰ πολίσματα· διὰ τῶν γονέων οὖν ἔτι παῖδες διδάσκονται τὰ ἔργα, καὶ ἡ αἴσθησις γίγνεται ἔμπειρος ἤ τε ἡ ἔξις ἀναπλάττεται.
Τὸν δὲ ἥκιστα πείθεται λογισμὸν ἔχοντα τῶν σωματικῶν τῶν ἐθῶν, ὅτι μάλιστα ἔξοχόν ἐστιν ἡ ψυχὴ ἐν ὅλῳ· ἔπειτα δὲ τὰ ἤθη, ἀλλ᾽ ἡ ψυχὴ τυγχάνει τῆς ἐπιτηδεύσεως, ἐφ᾽ ἧς γίνεταί τι ἕξις.
Ἡ μὲν οὖν ἀρετὴ ἔργον ἐστὶν ἕξις πρακτικὴ καὶ μέτρου ἔχουσα· καὶ τὸ πρᾶγμα πρός ὃ μέτρον ἔσται, ὅτι ἴδιον ἂν ᾖ ἑκάστῳ, καὶ τὸ μέτρον ὁ λογισμὸς ὁ σωφρονεῖν· οὐ γὰρ ἀπάντων ἁπλῶς τὰ αὐτὰ, ἀλλὰ κατὰ τὸν ἄνθρωπον καὶ ἑκάστου τὸ ἔργον.
Ἄρα δὴ ἡ ἀρετὴ μέσον ἐστὶν καὶ τῷ ἔργῳ καὶ τῇ πράξει, ὁρισμοὺν λαμβάνουσα ἐπὶ τῆς πεῖρας· οὐκ ἔστιν οὖν ἡ ἀρετὴ παρὰ τὰς φυσικὰς ἔξεις, ἀλλὰ διὰ τοῦ ἐπιτηδεύειν γιγνώσκεται.
Ἔτι δὲ περὶ τῆς ἀκολασίας τε καὶ τῆς ἀκολασίας παραβιάσεως, αἱ ἀκρασίαι καὶ αἱ ἔξεισιν διαφέρονται· οἱ μέντοι ἁπλῶς πάσχουσιν ὑπὸ τῶν παθῶν, οἱ δὲ ἐξήθειαι γίνονται διὰ τῶν ἑθῶν, ἀλλὰ ἕκαστον ἔχει τὸ ἴδιον ἔργον.
Περὶ οὖν τῆς παιδείας καὶ τῆς ἐθίζουσας ἀρετῆς· οὐ γὰρ ἐν λόγῳ μόνον ἔχει τὸ ἔθος τὸν ἄνθρωπον, ἀλλὰ διὰ τῶν πράξεων καὶ τῶν παραδειγμάτων ἡ ψυχὴ στερεοῦται· διὸ χρὴ ἀρχόμενοι παῖδας ἐθίζειν εὖ.
Καὶ γὰρ ἡ ῥητορικὴ τεχνικὴ ἐκ τῆς ἄσκησεως γίνεται· ὥσα μὴ ἀλλιώ πως καὶ τὰ ἤθη, οὐκ ἔτι λογισμῷ μόνον ἀλλὰ ἔξις ἐστὶν ἡ ἀρετή.
Οἱ οὖν ποιηταὶ καὶ οἱ παιδευταὶ τὰς ψυχὰς διαπλάττουσιν διὰ τῶν ἔργων· οἵ τε γονεῖς τὸ μὲν ἄρρεν παιδίον οὐχ ὡς θύραθεν ἀλλὰ ὡς ἀνδρὶ τὰ ἔθη διδάσκουσιν· ἔστι δὲ ὅδε ὁ τρόπος τοῦ καλῶς ἔχειν.
Ἐν δὲ τῷ πράττειν ἡ ἀρετὴ τελειοῦται, οὐκ ἐν τῷ ἔχθειν εἴτε τῷ θεωρεῖν μόνον· ὡσαύτως δὲ καὶ τὰς πράξεις ἔχουσι τὴν δύναμιν ἔξιδος· διὸ τὰς ἀρετὰς ἐκ τῶν πράξεων ἀνάγειν δεῖ.