Κατὰ τὸ πλείονα ἔλεγον τότε, ὦ Σώκρατες, οἱ ἀνθρωποι, ὅτι τὸ τερπνὸν τὸ ἑκάστου τὰ μάλιστα ὀρέγονται, καὶ ἁπάντων μάλιστα δύναται τὰ ξυμφωνοῦντα αὐτοῖς ἔσεσθαι. Ὅθεν ἡ ἡδονὴ ἐκείνη τοῦ ἀγαθοῦ ἔφημεν ὑπὲρ τῶν ἄλλων εἶναι· ἡ δὲ ἰδέα ταύτην εἶπεν εἶναι, ὅτι πόλεμος καὶ τὰ αὐτὰ περὶ τὰ μὲν τερπνὸν ἐπὶ τὰ δὲ ὠφέλιμα ἔχουσιν, καὶ τοῦτο ποιεῖ τὴν διαφοράν.
Εἶπον δὲ ἐκεῖνοι, ὅτι οἱ πολῖται, ὡς ἐγίνετο, ἄκων ἂν τὰς θεωρίας καὶ τὰς τέχνας ἔχοιεν, εἰ τὰ ἔθνη καὶ οἱ πόλεις ἄλλο τι ζηλοῦσιν· ἀλλὰ δὴ ἡ μνημοσύνη καὶ ἡ παιδεία δεῖ τοὺς νέους εὐχής τε καὶ νόμου μανθάνειν ἵνα μὴ δάκρυα προσιώσιν.
Ἔφη δὲ Σωκράτης, ὡς δεῖ μᾶλλον ἢ ἐθελοντικῶς πράττειν: ἡ σοφία ἡ ἀληθινή, ἡ τοῖς νόμοις ἔχουσα ἄρα, ὡς ἂν ἄρχῃ ἡ πόλις. Τί ἂν οὖν εἴποιτο, ἂν ἐπὶ τοῦ σημείου ἦμεν διὰ τῆς παιδείας τὴν δικαιοσύνην ἐξερευνῶμεν;
Ἀναγκαῖον δήποτ᾿ εἶεν εἶπεν ὁ Σώκρατες, ὅπως ἐξευρεθῇ πόλις μεγάλη καὶ ὑγιής· οὐ γὰρ ἔχουσα μὲν πόλεμον, ἡ πόλις ἄνευ σίτου ἔσται, ἀλλὰ τὰς τρεῖς ἁπλὰς ἀναγκάς, τὴν σίτισιν, τὴν οἰκονομίαν, καὶ τὴν φρουρὰν, δεῖ συμφέρειν.
Ἐπεὶ ἄρα ἡ πόλις ἄρχεται πρῶτον ἀπὸ τῶν ἀναγκῶν, ὅταν γὰρ ἀναγκαῖα δὲῖται, οἱ πολῖται συνεργάζονται· καὶ ἐὰν πᾶσιν ἡ φύσις δῷ τοῖς ἑκάστοις τέχνην ἑαυτῆς, καὶ μὴ ταὐτὰ ἔχοι, πόλιςὅδε τοῖς διεξιόνσι μέρει ἕξει.
Καὶ εἶπε ὁ Σωκράτης, ἀναγκαῖον ἐστὶν ἵνα οἱ ἄρχοντες ἔχουσι τὰς τέχνας τὰς τοιαύτας· μετὰ ταῦτα δ᾿ ἔδει προστιθέναι φυλάκας τινάς καὶ πολεμίους, ὅπως μὴ ἐξαφανισθῇ ἡ πόλις ἐκ τῶν κίνδυνων· τούτοις δὲ δέον εἶναι τὸ καθῆκον ἐπὶ τῇ διαίτῃ.
Ἔπειτα ὁ Σώκρατες πρότεινε, ὡς ἂν γενησαίμην τοῦτο, ὅπως οἱ φύλακες πάντες ἓν ἔργον ἔχωσιν, πρῶτον μὲν τὴν ἀνάγκην τῆς τροφῆς ἑξαρτάσθαι, δεύτερον δὲ τὴν ἀρετὴν ἄσκησιν, ὅπως ἂν ἐκπαιδευθῶσιν ἐν τῇ ψυχῇ τῇ σωφροσύνης.
Οἱ ἄλλοι ἐδόκεισαν ἀμφιβάλλειν, λέγοντες πόσοι ἂν ἀπαιτούμενοι ἀνήρ, καὶ ποίαν φύσιν δεῖν ἔχειν· ἡ δὲ ἀπάντησις, ἐὰν ἐπιχειρήσωμεν, ἐστὶν ὅτι ἄνδρες ἰσχυροὶ σώματι καὶ ψυχῇ ἀναγκαῖοι· οἳ δύνανται φρουρὰν ποιεῖν καὶ πόλιν σώσειν.
Τότε Σωκράτης ἔφη δεῖν ἡμᾶς ἐκτρέφειν τοὺς φύλακας ἐν μουσικῇ τε καὶ γυμναστικῇ, ἀλλὰ πρῶτον μετὰ προσοχῆς ἀπὸ τῆς μουσικῆς ἀρχίζειν, ὅπως ἡ ψυχὴ γλυκύνῃ καὶ κραταιωθῇ τῇ δίκῃ. Εἰ δέ τις τοῦτο τῶν νέων ἀντιλέγει, ἔδει ὡς ἀπαγγεῖλαι τὰ παραδείγματα τῶν μύθων καὶ τῶν τραγῳδιῶν.