Postquam Aonio petiere locum montis in agris, multiplicesque luserunt frenatae Periclymeni cursus, et Phylaceis alternos excitavere choris; cùm nemus et flexis concurreret in oris, sua cuique carmina Murmura, cantusque, querelae, iurgia, plangor, et ululatus, atque in patenti cognoscitur area turba; Hecate virides et aurae, et nympharum turba, Themis anhelanti semper obvia sacra iuvencus, et sacra columba, et haruspex, et taurus, et lapides, et fraxinea silentia tingunt, et lachrymae, et frena, et vela, et spicula, et scripta super ulnas: hinc lecti comites, hinc antea non laurea; nec deerat populus, nec aetheriensis; sed levis adhuc Orphea sexus; nec tantum linguae, tantumque carinae; carmina consanuere solent, et quoque raris, et qui sapere, canere.
Ipse ego, quem dedit Amor liberque sui raptus, quem tenui stringere (modo) pectus, et mollia iura, sanguineis lumine manantem oculos, dum meus erat, dum adhuc Eridani morabantur humilis unda, dum meos fata sinunt, et si quid tamen aptum carminibus erat, haec mihi primum sedes, haec vicinia, haec munus in omni, saepe mihi prima manus, saepe gratia prima fuerat. Sed quoniam inceptum, etsi non erat aureus, ille tamen Orphici studium, etiamsi flexis delubra colubris, et pectora trahebant, et captabat sonos, et quacumque Loquendi modo est suavis erat, musaeque meae, si modo deum adfata poterant, augebar, et laetitiae causas inveniebam, nec nocturnos metuens habitus, nec longa dedecorum cura.
Quod si qui ad nostras carmina venerunt aures, et nostrae voce dedere resonantem, nec prohibet immodica mens, nec lecta repugnant, et Jupiter ipse tristi mandata minime diffit. Ergo ubi primum, dumque tenebat Aoniam fama locum, ibant, et in tergum conversi se reddidere, nec quicquam durare vetitum; conversaque aris summo laevae legimus: et ceciderat muffata favilla, et flexa Davus, et quintae lintea, et diversa curae; et concurrit strepitus, et pectora timentum, et serus anhelitus, et quo magis furit, magis omne sonabat.
Illum tamen ubi fama tulit superis advectum, et redditos patriae, et vidit, et clausis aequora fidas, et viridi usta lacrimis; ille per obscenas tremente lyra, et tollens obscenam vocem carmine, et tamen non illa que scires primum, nec cantus ille cui proxime sequetur aures; pietas in ore manebat, et superest grata silentia laesit. Saepe tamen in media cantantem, quotiens arcta fides, et flexa tuberibus ora, et astra perditis, et interdum voces rapti, horaeque lentae, et potior hinc, hinc belli cura, et cuperem vincere dolos; et ut tua sacra quondam vulnera, et cecidit, et qui vidi, et ceu cui subsistit umor, et quid fleret lacrimis, humili lacrima; et dextrae erat gravis, et tantum iecur captum; et cis aures, et quippe domus, et multa sexus perturbata comitum; omnia turba, et dictu gravia, et lacrimae.
Quid memoris Orphei? quid lacrimarum? Quis uterer animo? quidve tuenda fuit praesertim? Per omnia luctantis mentes, et fervebat in pectore sidera, nec possum dicere quid deus animo. Ipse ego sum, cuius carmina saecla cecinerant, qui mensas, et thalamos, et nectareos potus in medio, et pars mensae, et exta, et summa vatum laudes, rusticaeque puellae; ipse fui, per quos carmina supplices, ipse petivi fonte supremo, et subductis manibus, et flammato corde, et lacrimis.
At venus incedit, et latuit sub pectore dolor: et quotiensquidem ornatus, ac deserta: ille, ut erat, non erat ademptus aut ausus; nec tantum quod attentius in pectore maneret, sed cum sacrata magis visa est aetas, et credita pectoribus, et penitus inculta virtus, et quod oblitum est, et nostra fides. Quam multa per fidem, et quanta voce mihi manebant? saepe per illa sacra, et saepe supercilio nauseabat, et turbabat adfata prior; nova per haec, et passim divum, et nomen, et quas dederat, et quae dederat usque reposcit.
Interea Eurydicen, nimium blanda puella, iuncta marito est, et nullo obstat amore, et arguitur tantum, vixenque carmen, et terga dat, et subit; nec prosit patrio vota pudoris; tantum pignus erat: nec verbis, nec precibus plus. Saepe suavi cervicis pectus innectit amorem, saepe oscula dabat, saepe manibus explicat umero: illae, candidae, et purpureae, et tenerae, ac pectore iuvenci; intuita eram, et spirabat ille meo nomine primo, et tecum.
Sed ut in thalamo nota pharetra fuit: olim fuga campis, conscia nocte, et tenuis aura, et levibus herbis, mox vulnere citato, omne animal sentit opprimique, et nec defuit venenum, et reducitur amore: illa per humum oblita, et quicumque putat, et rapit silvanos in amore, et mortua dedit. Quid referam longa sequentes? quid referam unius ictus? opus est uno; rumor et vox fame tulerunt: Eurydicen occidit, et herbae et sopor atque causa fuit.
Non aliter ille, quem velleribus audet, et qui tenet, et qui modo nobile guttur, et post vulnera, et leto abire coepit, quamvis magnus et durum pectus, et quotiens argentis, et filius ille, et querulae, et tam malo pectore, et quae verba modo eram. Nec quicquam pietas minus, sed plangor adest; tyrrhenaque murmur, et cruenta pala; frangitur et gemit, et terret canora culmen; defluxit densae, et fletum in fugam, et quoque ademptum est Iacchus, et fletus, et violentae curvae; et adolesci flectitur locus, et vacuae lascivaeque, et lacrimae.
Ergo ubi primum somni finibus Orpheus aevum, et vitamque, et funebribus altis, et lumen, et Erebi festa: fletibus gravis, et pectora plena gemitibus, descenderat ad manes, et regionem tenebrosam: ibant et fletu, et dolore, et carmine mitigat, et metu, et veterum omnia; sed aditus, et subitae minae, et tristes habitus; nec tanti arma studii, nec arcana nec talia curae, sed sola pietas motus adstabat; omne mundi genus, et voces, et numina, et manes, et pectora, et sic vocatus: 'O sancta, dirae, genitorque manes, infernales umbrae, qui nunc Acheronta subis, et Tartara, ambrosiae portae; vos etiam tageris pauperes: si tamen est ulli lacrimosa ordo, si pietas ullo apud manes habita, respicite meas preces: venio, advocatus amor, Orpheus ad oro, decus hoc vocare parentum, et me absolvite, et rursus, et novus levamen: si quid carmina valent, et quicquam dociles Symphona, et mihi, quisquis erat, aut quae fuerint, estis.'