Confessiones, Liber I

Aurelius Augustinus

Original language · as published

Ad te, Domine, levavi animam meam. Si enim tu non es Deus, quid me ad te refero? si es, quo modo potui non tibi referre animam meam? Quid mea est quaerere me? Quid quærat anima mea se? Quid me quaerente non est, nisi te, Deus meus? In quibus suis est quaerenda, qui te quaesivit, sine te separatur. Quid me ad te refero? Quia me non habui, et te quaesivi, quia te non habui; quia te habui, non quaesivi; quid ergo me ad te refero nisi ut me tibi comparare facias?

Quid est ergo quod me traxit ad te? Quis me non modo ad te traxit, sed etiam adducere potuit; et tamen me non adduxit, nisi te ecce, tu ipse adducas? Nam ego quo te quaesivi, id est me, sciebam; sed non esse te scire mihi erat cruciatum, et id me ad te reportabat; et dum tu me ad te rapis, me non rapis antequam ipsi me non cognoscerem, nec me ipse cognoveram, nisi tu me cognoves. In ipso enim est, quod me non habui, atque in ipso erat desiderium, quo te quaerebam.

Quare ergo in eodem dolore me induxisti? Quid est hoc, ut et dolere et gaudere possim? Quod si gaudium esset, in quo te haberem, non essem dolens; si doleret, in quo te non haberem, non possem gaudere. Sed nec rulem sensui huic invenio, nisi in te, cuius est gaudere et dolere. Quoniam et ipsius gaudii et ipsius doloris causa est ipsa caritas; et quid iuste gaudeam, nisi quod tibi placet? et quid dolendum est, nisi quod tibi placet amitti?

Quid est igitur quod me ad te reportat? Ipsa est caritas; illa me trahit magis quam timor; illa me facit ad te properare. Quamvis enim multa, quae agebam, laudabilia viderentur, tamen viscera mea non reperiebantur in pace; et quæ ludicra et periculosissima placebant adolescens, ipsius caritatis vacua sunt. Quid enim est quod adulescentulus gaudeat, nisi quod subridens suavitatis spumas gustat? Quid autem illic est, nisi vana delectatio? Et tamen omnis voluptas, quæ est sine te, fragilis est et male moritur.

Quis me erudivit, nisi tu, qui es veritas? Quis me docuit quasi latenter, nisi tu, qui innotuisti per lumen tuum? Erant enim is qui me docebant, sed erant etiam qui me furabant velut praedam; et ipsi, qui me docebant, magis imminebant verbis et saepe non erant efficaces, quia tu, Domine, inepte manebas mihi absconditus. Nec vere sciebam quid is esset verus magister, nisi illum te duce quaerere institueres.

Quam multa mihi cum tenera aetate tribuisset pueris linguae ludentibus, quibus ludicra dabantur, illa illaec magis deliciarum mihi erant, quibus me et illi delectarentur, sed tamen iuventuti subserviebant. Nam quod pueri lusissent, et nos ludimus: quia nulla erat auctoritas, quae nos ad bonum cederet; sed erant quasi ludicra in iis, quae parvuli exercebant.

Quod si autem quis esset admonitus, ita ut a malo se reprimeret, adversum initium boni erat non solum nitor, sed etiam iracundia; et ideo saepe incitabantur ad scelerata, quia illud dolendum erat, quod ad reprehensionem rubricaret; nec ulla alia regula erat, nisi quod scelus erat gaudium et ea quae ad disciplinam pertinebant infamis erant.

Quapropter, Domine, tibi gratias ago, qui me deprimi non dedisti; sed etiam me levasti doloribus, et dedisti mihi horam voluptatem quaerendi tuam voluntatem, ut reciperem instructionem, et cum adolevissem, intellexerim quod erat verum bonum. Quamvis enim a puero et imperitorum iudicio inerraverim, tamen impiorum amor me valde attraxit; sed tu, qui es iustitia, me retinere voluisti, ne in eos perducerer.

Nam quae Christus dixit, 'Nolite iudicare, ut non iudicemini', non hoc prorsus dicebat, ut iustitiae non pareremus, sed ut sciremus nos ipsos, ut misericordiam quaereremus, non ut contumeliam. Tu ergo, Domine, qui dona tua de illis qui te quaerebant largitus es, me vocasti ad te, et dedisti mihi lucrum verae pacis.