Nemo sibi nascitur honesto; si tibi me crede, / aspera nec semper laudanda proelia palma est. / Eunt iterum, licet multosperaverit Iuppiter annos, / Saxa latuere loci; rupesque sonuere diu; / et non ista fidem dant. Interea nymphae, quarum numen erat / Iuno, comitatae niveos in mollia pectus / flexerunt, vagaque domos et templa reliquerunt.
Echo erat, quicumque fuit, linguae pars minima nostrae; / nec poterat fingere loquendo dicere quod vellet, / sed quod audiret tantum reddere voces habebat. / Vultum deperditus amor, et forma recessit inanes, / exsanguesque facies, et vox, quae manet, inanis. / Huius ora vagis resonabat in antrum vocibus atque / redundant; sed nulla potest reddere verba plus.
Incolae nemoris, vetitos ausae sunt tangere recessus, / nec, quicumque manet, visum occupat, sed illa remanet. / Nympha poterat multa loqui, sed respondere nequeunt / verba prius audita; cum dicit, fit iterum vox eius. / Natura locis inossis etiam poma dedit, inania dehinc / facta, nec sibi poenarum verba relinquit ullas.
Narcissus erat formae praecipue pulcherrimus omnium; / cui neque quisquam prius talia visa est nec quisquam / qui non, dum videt, oculis ardere sensit inani. / Virgineum erat palum, tenerisque juventas / lumina, et modo barbarae stirpis nondum / macula nec cuiquam noverat color, aut picta iam lento / verbera saepe saporem dederat amores.
Saevit iners amor; neque enim formae dedit omnia natura, / sed adicit ingenii; misit Saturnius artem / candida cuique faciem, et cum laesisset iniquum / pulchritudinis quiddam, aliquis in pectore peccat. / Ille tamen petit vultus, et magis illa movetur / sententia: cupiens curses transfusit in illa manes.
Multa locutus erat, saepe ducebat ora silentum; / saepe manus conplexa premebat tenuesque lacerti / ante oculos ponens, ne se videret, putabat yet // indulgentem vitas: tamquam se essent culpae illi.
Haec ubi nuntia pervenerant ad silvas et ad umbras, / signa data sororibus, eademque silentia: nemora / plena resonabant, quaerendaque per multa nuntia formam / perdiderant; at ille, velut in speculum, adspicit undas / et cum viderit quid sibi sit aptum, totum animum / in illas cogit; oculi, oculaque cum lumina, pectus / suspirat; stupet hians desiderio amaraque caerulea / ostendit vacua sidera, cui, quod spectat, inest.
Sic sensus praeceps, sic torquet in pectore sensus, / et quae queat fallit lentis implicata futuris, / amoris inops, desiderium facit, triste, ferre / dolorem, et exiguum maniaque petit. At ille, / cum se contemplatus erat nitido lumine, ipsa / formâ commotus paro, quod se fraude doleret ipse.
Interea nymphae cingunt circum flumina ripas / et quaedam voce recessu loquuntur amica: 'Dic, quid est, Narcisse, tibi? cur tot sub movere / fluctus? cur non eadem placet tibi patria, hic, / qui te genuere, aut herbas aut aura placeat?' / Risit ipse suo visus, nec dixit, quod sensit.
Sed ubi se multo liquidiore in ostro / flexit ad amnem, et visus poposcit in umbra, / qui sit ille, quis sit, nihil, nisi quod ipsa putaret, / ille erat; quod quaerere velit pectus inersque videt / jam formam alterius, jam formam simulacra suae; / totus ille videt iam se, quod iam non erat, in unda.
Dumque hue atque illuc peccat, iam vacant lumina terrae, / et quisque sibi quisque est, et quisque suum sensus amat. / Quid mixtus amor? quid lacrimae? quid pectora fraena? / Iamque gravis defletur, et sic quem visit ob inane / conscia formam, quae est, inerte modo amatur, / ipse suo volumine est, et ipse sibi tormentum.
Cumque acer nunc superest, trepide movet ora, / et vocem dulcem repetit, sed revera prius ipsa / tantum est, et vox, quae fuit, in eyeliner; / nec digna suadent, nec posse vocare, nec posse remittit, / sed repetit ut antevortat. Quae verba quaerens, / et satis ipsi vultus speciem SPERAT, sed umor / in vultu manet: oculi, oculaque aperta vagantur.
Tunc longaque cum nocte, lumenque per atria, / excussitque dies, nullus sensus aderat quemque. / In morbum venit timor, horaque adempta / vitae fuit; cor frequens poscit adhuc amorem. / Exierat in tenues tellus, exierat atque, et ipse / terribilis erat, nec quidquam iam pote erat sequi.
Postera qualis humi, quae contiguo vertice, / florebat, puellis alis ornata eadem, / sic in herba iacebat, et pulvis erat et non erat; / et quod dii praebuerant, fugae erat pars minima. / Haec quoque mutata est ad formam: haec nunc arborem / nutrivit, et radices in imo pectore jacent; / lentus ut acumine primum, tenuisque, legitur, atque / eadem est nomen: Narcissus, quod antea fuit, manet.