Ἀλλὰ λέγω ὑμῖν, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, ὅτι πολλάκις ἤδη ἔχον ἐπὶ τῆς ψυχῆς· ἀλλ’ οὐδέν∙ οὐ γὰρ οἶδα ὅπερ οἱ ὑμεῖς δοκεῖτε ἔργον εἶναι δυσχερὲς ἢ βλαβερόν. καὶ ὅτι τοιούτον ἐστί μοι ἡμῶν ἡ ἀπάτη, τοῦτο ἐγὼ εἴπερ ἄν, ἄνθρωπον εἶναι φημί, οὐκ ἂν ἀποθάνεῖν· νῦν δὲ ἀξιοῦμαι οὐχ ὑμῖν μᾶλλον ἢ θεῷ παραιτητέον οὕτως ἔχειν.
Ἀκούσατέ μοι οὖν, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, τὸν λόγον· ἐγὼ γὰρ εἴθ’ ὅσῳ χρόνῳ ἐγὼ ἤμην, οὐδὲν ἄλλο ἐδίωξα οὐδὲν πλείων ἢ τὸν ἀληθῆ λογιζόμενον· νῦν δὲ τὸν ἴσον φημι ποιήσασθαι πλὴν ὅσα ἐγὼ ὑμῖν ἀποδείκνυμι. οὐ γὰρ οἶδα ὅτι ἄλλο τι σπουδαῖον ἢ τὸ ἀληθές ἔστι.
Ὅτι οὖν οὐδέν μοι ἤδη φαίνεται ὑπὲρ τοῦ μαντεῖου τοῦ Δελφικοῦ, ὅτε μέγας ὁ Σωκράτης ὠκύνατο λέγειν, καὶ τούτου ἔνεκεν ἔπρεπε μοι μαθεῖν τίς ὁ σοφώτατος, οἷον ἐστί, οὐκ ἄν ποτε ἐξέπλετο. Ἐγὼ οὖν ὡς ὑμεῖς οἱ πολλοί, ἔνιοι ὑπὸ θεωρίας ὀλίγοις παρὰ νόμον ἤγον, ἔπεμψα ἔπ’ ὕδωρ, ἀλλ’ οὐκ ἔπαθον μηδὲ ἑνὸς εἴδους μανίας.
Ἀνάγκη οὖν ἤδη ὑμᾶς ἐγώ, ὅτι πολλὰς γνῶμας ἔχομεν· διόπερ ὑμῖν δέομαι μὴ ὡς ἐγὼ μᾶλλον πιστεύειν ἢ ὑμᾶς, ἀλλ’ ὡς δεῖ λογίζεσθαι τὰ ἀληθῆ. καὶ ἔγωγε οὖν ὅτι οὐκ ἀδικήσω, εἰ μὴ ἐκ τοῦ κόσμου ἐγὼ παραβαίνω· οὐ γὰρ τὰ ὑμᾶς ἔχοντα οἴομαι εἶναι ἀληθῶς.
Ὅταν δὲ τὸν Μελέτην ἐπερωτήσω, ἔχων δὲ τὸν λόγον, ὑμεῖς ἴδετε πῶς αὐτὸς ἑαυτὸν ἀποδείξει· ἐγὼ γὰρ πειράσομαι τούτου, οἷα ἂν ἔχῃ τὰ λεγόμενα· ἀνθρώπων γὰρ ἔλεγχος ἐστὶ καὶ τῶν κακῶν λόγων ἀποκρίσεις. καὶ ἐκεῖνοι οἱ τῶν ἔργων ἐπιτηδευμάτων ἔχοντες, οἳ ὑμεῖς δοκεῖτε σοφοί, οὐχ οὕτως ἀπεδείχθησαν ὡς περὶ αὐτῶν λέγεται.
Μὴν οὖν τίς ἐστὶν ὁ σοφός; ὁ λέγεται σοφὸς ὁ ἐννόων τὰ ἀληθῆ, οὐχ ὁ φάσκων. καὶ ὅτι οὐχ οἷός τε εἰμί ποτ’ ἐγὼ τοῦτο ἐπιστῆναι, ἀλλ’ οἶμαι πλείω εἰδέναι ὅτι οὐκ οἶδα· τοῦτο ἡμῖν ἐντυγχάνει περὶ πολλῶν. Ἔστιν οὖν οὐ μικρὸν ἔργον ἡ δόξα ὑμῖν ἐκείνοις τυγχάνειν, οἵτινες ἄλλων ἀρετῶν ἐφέροντες ὑμεῖς αἰδοῦσθε.
Ὅταν δὲ ἔλθωσιν οἱ νέοι πρὸς ἐμέ, καὶ ἔγωγε ἐρωτῶν αὐτούς περὶ τῶν ὑπὸ τῶν προτέρων λεγομένων, ἐμοὶ δοκεῖ χρηστὸν εἶναι· ἐν δὲ τοῖς ἐλέγχοις οὐχ οἵους τε ἔδειξα εἶναι πολλοὺς ἀγαθούς, ἀλλὰ δεῖνοί εἶναι τοὺς πλείονας· τούτων δὲ ἕνεκα μ’ ἀντέβαλον, ὅτι οὐ μόνον ἐπαίνους ἔπαιρον, ἀλλὰ καὶ τοὺς κακοὺς ἀπέδειξα.
Ἔπειτα δὲ ἐπὶ τῷ Μελέτῃ ἐπιτιθέμενος, ἐπυνθάνομαι ἔτι· ἐκεῖνος γὰρ ἔφη ὅτι ἐγὼ ὑμῖν ἀδικῶ. λέγω δὲ αὐτῷ· ποῖόν τι ἄνθρωπον λέγεις ὅτι ἐγὼ ἀδικοῦμαι; καὶ ὅταν οὐ δυνήσῃ ἀποκρίνασθαι τὰς ἐρωτήσεις πειθόμενος τῷ λόγῳ, πάλιν αὐτὸν ἔγω ἐπικρινῶ. τοῖς μὲν γὰρ ἔργοις ὡς ἐκεῖνος ἀπέδειξεν οὐκ ἔστιν οὐδὲ ὁ ἔπαινος.
Τέλος, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, λέγω ὑμῖν ὅτι μὴ δεῖ ὑμᾶς φοβεῖσθαι τῶν βραχυόνων· ὁ θάνατός ἐστιν ἢ ἀϋπνία ἢ μεταβολὴ εἰς ἄλλην κατάστασιν· εἰ δὲ ταύτην, οὐδ’ αἴτιον ἡμῖν πικρόν· εἰ δ’ ἀϋπνίαν, ἀγαθόν. οὐκ οἶδα δὲ δοκεῖν ὑμῖν ἔχουσιν οἱ Ὀμηρικοί λόγοι· ἀλλὰ εἰρήνη ἐστὶν καὶ οὐ φθόνος.
Καὶ ἔγωγε οὐδὲν ἄλλο ἔχω προβιβάζειν πρὸς ὑμᾶς, ἢ ὅτι τὰ πρὸς τὴν ἀρετὴν ὐμεῖς ἀληθῶς ἔξεστε κρίνειν· ἐγὼ δ’ οἶδα ὅτι οὐκ ἔχω πλούτου μήτε ἀρετῆς ἄνωθεν, ἀλλ’ εἰ καὶ ἔχω ὅτι μὴ κακιῶς ζῶ, τοῦτο μὲν ἱκέτης ἔσται ὑμῖν εἰ μὴ ἀδικήσω.
Οὐ μὴν οἴεσθε ὅτι τὰ ταῦτα λέγω διὰ πονηρίας· ἀλλὰ ὡς λέγω, ὅτι ἢν ὑμεῖς μείνῃτε τὸν βίον διὰ φόβον τῶν νόμων, οὐ μὴν ἀγαθὸν ἔσται· ἐγὼ δὲ ἔγωγε ὅτι τὸ χρὴν πράττειν τὰ ἀγαθά, οὐ τὰ φοβηθέντα· ἐὰν δὲ ἀποθάνω, οὐ μέμψομαι θεῶν οὐδενός.