Κρίτων

Πλάτων

Original language · as published

Τί γὰρ Κρίτων, ἔφη, ἀναγκαῖον ἡμῖν σὺ λέγειν ἢ σιωπᾶν; οὐ γὰρ ὅτι μὴ βούλομαι σοι ἀποκρίνεσθαι, ἀλλ᾽ ὅτι περί πολλῶν ἐρωτημάτων ἔχομεν εἰς ἅπερ ἐπιτρέπεται μὲν μοι ἀποκρινέσθαι, ἀπαγορεύεται δὲ μοι μεταξὺ τῶν ἡμετέρων σοὶ λέγειν· οἷα διδάσκομαι τοῖς νέοις.

Οὐκοῦν, ἔφη, Σώκρατες, εἶπέ μοι πρῶτον· σὺ δήπου οὐκ ἔτι μέλλεις ἡμῖν ὑπὲρ ἡμῶν λυπεῖσθαι; οὐ γὰρ ἔγωγε, ἔφη, οὔτ᾽ ὅπως λυπήσομαι ἀναγκαῖον ἐμοὶ δοκεῖ, οὔτ᾽ ὡς οὐκ ἔχω χρόνου πολλοῦ· οἷά μοι χρήματα καὶ ὁ οἶκος καὶ τὰ παῖδες· ἀλλ᾽ ἔγωγε ἤδη τὰ μὲν ἔχω ἐξαρτία, τὰ δὲ ἐπελθόντα ὑπὲρ τῶν ἄλλων ἐπανοργίζομαι.

Τί οὖν ἐπὶ τούτοις, ἔφη; Σὺ μὲν οὖν περιγίγνεσθαι ἡμῖν, λέγειν μοι δὲ οὐ θέλεις; Οὐ γὰρ, ἔφη, ὡς ἔοικεν· ἀλλ᾽ οὐκ ἂν ἔγωγε σοι οὐδὲν ἐπεκτείνων εἴποιμι, εἰ μὴ ἂν εἴποιμ᾽ ὅτι σὺ τῶν πρὸς ἐμὲ ἐπιτηδείων μοι ἔσται.

Ἀλλὰ μὴν οὐ τὸν χρυσὸν ἢ τὰ ἄλλα, ἦν δ᾽ ἄρα· ἀλλὰ τὴν σώφρονα διάνοιαν, ἣν ἐμέλλεις ἀπολέσασθαι διὰ τὸ μηκέτι ζῆν. Ἔγωγε δὴ, ἔφη, οὐκ ἀξιῶ ὡς ἀνὴρ εἶναι, ὃν ἂν μὴ ὁ χρυσὸς ἢ τὰ τέλη ἔχοιεν, σοφὸν δὲ μηδὲν· ἀλλὰ ἐκεῖνόν με μᾶλλον ἄξιον λόγου φαίνεσθαι, ὃν ἂν εἴπωμεν ἡμᾶς μὴ χρῆσθαι, τὸ δίκαιον ἀποδίδοντες.

Εἶπεν οὖν ἡμῖν ὁ Σώκρατες· φίλονί μοι τοῦτο, ἦν δ᾽ ἄρα, ἀλλά, Κρίτων, ἔφη, ἔμπροσθέν σου γίγνεται ἀναγκαιότατον, σεῖο δὲ οὐκ ἂν ἀδικεῖν δείξειεν· εἰ δὲ μηδέ, ὑπὲρ τῶν ἱερῶν νόμων καὶ τῶν πόλεως ἔθους, οὐ γὰρ ἂν ἡμᾶς ἐπείγειν ἂν εἴποιμεν τὰ οἰκεῖα.

Καὶ ὅταν, ἔφη, δόξει σοι ὅπως ἐκεῖνα ποιῇν, ἀναγκαῖον ἔσται σοι ἀκούειν· οἵδε δὲ οἱ λόγοι, ὡς ἔοικεν, ἂν σε σωφρονίσωσιν, μὴ ἀποκτείναί σε θελῆσιν, ἀλλ᾽ ἀποδεικνύναι τὸ δικαῖον ᾖ τοῦτ᾽ ἔργον. Ἔγωγε δὲ ἂν ἐκεῖνα μᾶλλον ἠξίουν· οὐ γὰρ ὑπὲρ χρημάτων μὴ καλῶς ζῆν, ἀλλ᾽ ὑπὲρ τοῦ μὴ ἀδικεῖν ὥσπερ ἐκεῖνος ἐλογίζετο.

Τί οὖν, ἔφη, ἐμοὶ χρὴ ποιεῖν; Ἔγωγε δὴ, ἔφη, σοφῶς ἂν ἔλεγες, εἰ ἔπιστας· ἀλλὰ οὐ γὰρ ἔγωγε οἶδα, ὅτι σὺ βουλευόμενος ἴσως ἐρρέθης ὡς δεῖ σε ἐκβαλεῖν με ἐκ τῆς πόλεως· ἐγὼ δὴ τοῦτο οὐκ ἀποδέχομαι, οὐδ᾽ ἂν ἔγωγε ὑπακούσω ἐὰν ἐντέλλῃς μοι ἐπὶ τοῖς πράγμασιν.

Ἀλλ᾽ ὅπερ δὴ καὶ ἐγώ, ἔφη, ἔγωγε ἂν οὐκ ἔτι ζῇν ἄξιος ἂν εἴην, εἰ ἐξευρόντι μοι ὅτι ἀδίκως ἔπραξα, ἐὰν ἀποτινναιοίμην ὅπως ἐκεῖνο ἀπολαμβάνω, καὶ μἄνυσαι ὡς ἂν ἡμᾶς ῥᾳδίως πείθοις, ἂν ἐμοὶ ἔλεγχος γένοιτ᾽.

Καὶ οἱ νόμοι, ἔφη, ἠγόρασαν ἐκείνους τῶν λόγων ὅπως ἔχουσιν, καὶ εἶπαν ἡμῖν ὅτι δίκαιον ἐστὶ τὸν νόμον σεβασθῆναι καὶ τὰ ἱεῖα αὐτῶν τηρεῖν, ἔστιν οὖν δίκαιον ἢ ἄδικον τὰ τοιαῦτα ποιεῖν;

Καὶ οὐκ ἂν ἐπιτρέψωμεν ἡμῖν, ἔφη, ἐὰν μὴ τὰς ὁμολογίας τῶν νόμων τηρῶμεν, οὐδὲν γὰρ ἐνταῦθα πλεῖον οἴομαι εἶναι ἢ τὸν νόμον νικῶν ἀδικεῖν· ἀλλ᾽ ἔτι μᾶλλον ἡγούμην ὑπὲρ τῶν ἱερῶν λόγων καὶ τῶν νόμων ἢ ὑπὲρ τῶν ἀνεψιών.

Ἔστι δ᾽ ἂν ἐδεικνύναι ἡμῖν, ὅτι τὰ τοιαῦτα ποιεῖν ἀνάξιον ἦν, ἐὰν ἐξ ἡμῶν ὁ νόμος ἔχοι τὸ δικαίωμα· οὐκοῦν ἐγὼ φημί, ὅτι εἰ ἀδικῶμεν τοῖς νόμοις, οὐκ ἀδικεῖται ἡμῖν μόνον ἀλλὰ καὶ τῇ πόλει.

Ταῦτα δὴ ἐποιήσαμεν, ἔφη, οὐ γὰρ ἂν ἄλλως εἴποιμί σοι ἢ ὅτι δεῖ τὸν νόμον σέβειν· καὶ εἰ ἂν ὥσπερ ὑπολαβὼν ποιήσομεν, οὐκ ἂν ἦν ἡμεῖς ἄδικοι, ἀλλ᾽ ἂν διὰ τὸν νόμον εἶμεν δικαίως ἀποθανόντες.

Καὶ ἐὰν μὴ θέλοις, ἔφη, ἀποθέσθαι τὸν νόμον, ἐγὼ οὐκ ἂν ἔτι ἄνθρωπος εἴην σοφὸς καὶ δίκαιος, ἀλλ᾽ ἄδικος καὶ ἀνθρωπίνη ἀναιρῶν βουλόμενος. Οὕτω δὴ, Κρίτων, ἡμῖν ἐνταῦθα δεῖ σκεπτέον εἰ τὰ μάλα ὅσα λέγομεν εἰσὶν ἀληθῆ.