Quid hac nocte feci, quaerant qui voces meae audierunt: ipsa enim quae loquor fere denuo mecum mecum disputavi: quid ergo egi? quid vellem fieri? quid sperabam? quam adoravi? et quomodo Dei misericordiam in me perfecit, ut fierem alter hominum? nam haec fuit mutatio mirabilis, non in rebus tantum, sed in homine ipso; et tamen illa mutatio non est quasi ex nihilo facta, sed ex misericordia Dei, qui inconstantiam meam et veterem vitiorum plenum ex amore veritatis et eternae felicitatis caritatis consilio voluptatis mutavit.
Prima tamen res, ut memini, in qua animum ad Deum attuli, fuit illa cogitatio: quare hoc modo vitam meam consumpsi? quemadmodum me dedebam vanitatibus? et quare timebam amittere voluptatem terrenam? dum autem cogitabam haec, alterum interius audiebam quod dicere solebat: Vade, et rusticae personae conlationem quaere; educa filios tuos et numquidquid feceris in hoc mundi cursu, ita ut de his omnibus postea accountem reddere possis. Quid igitur agis? quare haec nunc cogitas, cum adhuc manere malis solitum sis?
Et cum haec interea intra me agitata essent, ecce audivi vocem infantis, ut dicitur, vel fortasse pueri, unica voce, non loquentis sermonibus, sed quemdam modulatum sonum, utique in proximitate aedificii in quo erant amici nostri et nos ipse aderat. Et dicebat: Tolle, lege; tolle, lege. Ibi steterunt ocelli mei. Nec tamen statim intelligebam quid significaret verba illa, sed cogitavi quia hoc dicere solebat puerorum lingua, cum aliquis aliquid sumat de mensa et legere incipiat, ut perlegens prestare possit alio. Subito ergo hoc vobis attulit animo ut hinc proferre inciperem, quia nec hactenus legeram siquis moribus admoneret.
Ergo cum surrexissem et ad mensam accessissem, librum qui erat iuxta mensam habui; sed fratrem non potui invenire; tamen ille qui ibi erant me adhortatione sua ad legendum impulerunt me ut aperirem Evangelium et legere caderem. Ac primo legi versiculum, quem omnia divini seruici desiderant: 'Noli sollicitari de crastino; crastinum diei sui est sollicitudo sua.' At haec lectio mihi tam apta fuit, ut quasi per oculum aperta veritatem inruperit, et quasi ignis in corde incitaret ad aliam vitam.
Nam cum forte manus mea inquit erat super librum, legi: 'Tolle, lege; tolle, lege.' Nondum satis intelligens adiecit sub ipsis auribus meae mentis illud verbum, et ita quasi iterum audiret, tacite prorsus iterum repetitit, et simul quasi quod meum intimo animo factum est, me impulit ut librum aperirem et perlegerem. Et aperui Psalmos: et ibi legi: 'Noli morem peccatorum sequi, neque stare in via impiorum, nec assentire ad concilium scurrarum.' Haec verba quasi ignis erant animae meae, et illa lectio erat quasi ignis in understand; et non longum postea in ipso lecto sensi viscera mea quasi liquefacta a foemineae misericordiae Dei.
Postquam ergo legitum est et quasi ad manum data est lectio quae me moverat, surrexi et dixi in me: 'Non possum amplius vivere, ut prius vixi; o Dei mei, quis est qui mejuvet? quis est qui me fortitudinem addat, ut inde ab hoc vitae statu me subtraham? rogo ut auxilio tuo, domine, in magnis et complicatis voluntatum conflictibus adiuves.' Deinde prohibitus sum ab audire libros paganorum nec eorum conversationem quaerere amplius, et cum cordis mei ardore resilii et cum lacrimis amplioribus in oculis, ad amicos accedebam, qui me terrena saepe commiserati sunt.
Dum haec aguntur, anima mea verebatur ut non facile ab habitudine depravata recedet; sed Deus in misericordia sua ostendit mihi viam. Quamdiu enim plus delectationis in iis rebus terrenis quaerebam, tantum detinebar; sed cum plus desideravi veritatem, Deus ipse iter praebuit. Itaque cum legerem et cogitarem et fletu compunctus essem, venerunt mei amici, et in cubiculo matris meae lacrimas meos viderunt; et dixerunt mihi: 'Quid est? quid est hoc quod vides tu quod non prius vides? quare tanto fletu commoveris?' Ego autem non habebam aliquid dicere, sed tantum lacrimas et gemitus.
Et cum haec fieri audiret mater mea, venit ad me et dixit verba consolatoria: 'Noli flere, filius; misereor tui et volo te habere bonum, quod et ego mihi opto; stude ad Deum.' Haec vox matris meae, quamvis humilis et simplex, magnum in me habuit affectum, plus quam quicquam aliud. At ceteri amici me paulo post dimiserunt, illa autem mansit et flevit mecum fletu versata. Quae ergo nocte ista fuit, usque ad auroram de lurida servitute me misit; et Deus - cui gloria et imperium in saecula - habet misericordiam suam manifestam in me.
Hac ergo conversione facta sum proximus Deo; non sicut qui iam pleno corde tenet veritatem, sed quod gradatim et instar infantis creverim in doctrinam, ita me ipse compellit. Non enim ab omnibus momentis una vox aut una lectio me conduxit; sed multae et continuae admonitiones, et paternae caritatis operatio, et maternae preces, et deum misericordiam quae quodammodo circumspecta et pariter subito emersit, haec omnia cooperabantur ut ad veritatem pervenirem.