Satyricon (Cena Trimalchionis - initium)

Petronius Arbiter

Original language · as published

Quisnam igitur arbitrabere poterat, cum ita appeteret illa cena, ut ad sedendas lecticas ducerentur convivae gesticulantibus aurigâ, quâ greges hominum et numquam ante lecticâ vecti aliquando viderentur? Rem gero: non modo lecticæ et lectus erant, sed etiam vasa, instrumenta, opertiunculæ, omnia paene, ut ad convivia solent, splendida et argentea, pariterque chori et cantus, quos postea in cena videbam, res tamen eo tempore miranda videbantur.

Ceterum ego, ut in primis diei, in aedibus fortunatissimi Trimalchionis, aditum ad tabernaculum cum aliquo pudore quaesivi; nam antea ad aliud convivium numquam venisset mihi ut ad scenea ludorum, sed hic commendo me id facere ad gustationem. Postquam igitur in atrio consedi, et acceptissimus hospitibus et nihil est quod me moveret ut discederem, ad cenam coepi adstare.

Ipse Trimalchio, vir magnus, gravis, et cuius opes visae sunt infinitæ, in lecto suo recumbens, comitante uxore et libidinibus mismis, nobiscum salutat, et primum quidem verbis liberalibus et hospitalibus, dein blanditiis. Postea, cum nimis parte mensæ vacantibus, incohavit sermonem de morte, de sepulturis, de futuris, et de vitiis: ille homo habebat multa et varia, nec in ritu nec in sermone mansuetus.

Interim fercula singula apparuerunt: prima pars erat requies, tum secunda mixtura ciborum, tum magna pars vini et convivii. Sed nos, qui juvenem narrabamus fabulam, non potuimus non admirari vasa picta, imagines, tabulas, et signa, quibus convivae inter se delectabantur. Nam hic est Trimalchionis mos, ut omnia ostentet, quae habet, et se ipse prae ceteris efficit magnus et opulentus.

Ad extremum cenae, cum iam vino cocti et ioci florebant, Trimalchio de vita sua loquebatur, de gloria et de fortuna; atque ita sermone per sex horas nos habuit intentos. Quod si haec non paulum fuerit pertimescendi, melius est sic esse: nam homines, qui ventrem saturant, melius loquuntur, et ioci facilius explodunt.

Haec est initia cenae, quibus nos infra continuabimus narrationem, cum etiam alia mirabilia de servitutibus, dotibus, et statutis Trimalchionis, item de comitiis et ludis domesticis, et de modo quo cenatores sibi invicem iocantur, patefientur.