Περὶ δὲ τῆς ῥήσεως ταύτης αἱ μὲν εὐτραπεῖς καὶ ἡδέως ἔχουσαι λόγοι προσήκοντα, οἳ μὲν ἐπαινοῦσι τὴν πόλιν, οἱ δὲ τοὺς νεκροὺς καυχῶνται, ἄλλοι δὲ τὰς ἀρετὰς ἐπαινέουσι καὶ τὸν νόμον ὑπολαβόντες: ὁ δὲ Περικλῆς ἔλεγε τοιοῦτόν τι ποτε χρώμενος τῇ περὶ Ἀθηναίων αἰνείᾳ.
Οἱ μὲν ἄλλοι ῥήτορες καὶ ἄλλοτε διὰ στοιχείου καὶ ἄκρου καὶ παθήματος τῷ ἀκούοντι ἔσεσθαι διηγούνται· οὗτος δὲ τὰ περὶ τῆς πόλεως ἔλεγε, ἐπειδὴ χρῆν τὰ βουλευθέντα ἐπαγαγεῖν τῷ δήμῳ καὶ μάλιστα τὰ περὶ τοῦ κοινοῦ ἀγαθοῦ, ὅσα ἂν τοῖς Ἀθηναίοις ἐπαινετὰ ᾖ.
Ἐν πρώτοις μὲν οὖν ἔλεγε ὅτι Ἡμεῖς μὲν Ἀθηναῖοι οὐχ ὡς ἔκγονοι τῶν προγόνων πορευόμεθα μόνον, ἀλλὰ καὶ αὑτοῖς καὶ τοῖς τέκνοις τοῖς μετὰ ἡμῶν ὑποθησομένῃ ἀρετῇ διακρινόμεθα, ὅτι τοῖς νόμοις καὶ τῇ ἐλευθερίᾳ συμβάλλομεν πᾶσιν. Οὐ γὰρ κεκτημένοι ὡς ἰδίᾳ τὰ πλεονεκτήματα ἀλλὰ κοινῇ τῇ πόλει ὠφελοῦμεθα, καὶ διὰ τοῦτο τὸ πολίτευμα ἡμῖν ἐπιτελεῖ τὸν βίον δημοκρατικόν.
Ἔπειτα διηγοῦντο τὸν τρόπον τῆς ἡμετέρας ἀγγελίας· ὅτι μὲν γὰρ οὐκ ἐπὶ λόγον ἰσχύουσιν οἱ ἄλλοι μὴ ἀπολείποντες τὴν ναυμαχίαν, ἀλλὰ τὰς προφυλάξεις καὶ τὰς ἀρετάς αἱ ἡμετέραι ἐν ἕνεκᾳ τοῦ πόλεως ἐνδεικνύουσιν· Ἀθηναῖοι γὰρ οἷοι εἰσὶν, τοὺς ξένους ἡσυχάζουσιν, τοὺς πολίτας ἐλευθεροῦσιν, καὶ ἑκάστῳ τὸ μέγιστον ἐπιτρέπουσιν· τοῦτο δὲ τὴν μάλιστα τοῦ βίου ἁρμονίαν δίδωσι.
Καὶ μὴν ὅτι οἱ νεκροὶ οὗτοι οὐκ ἀνόητοι ἀλλὰ συνετίουνται τοῖς ἔργοις· οὐ γὰρ ἑκάστῳ ἔχοντι τὸν ἴδιον ἐύτυχον τρόπον ὑπὲρ τῆς πόλεως ἀπέθανε, ἀλλὰ κοινῇ τὸν κίνδυνον ὑπέλαβεν· διὰ τοῦτο καὶ τὰς ἐπιτάφους ἐντεῖνας ἔδει τιμᾶν.
Καὶ γὰρ οἱ παρελθόντες πρότερον ἔλεγον οὐχ ἱκανῶς τὴν πόλιν ἐπαίνους ὡς δεῖ· ἀλλ᾽ ἡμῖν ἡ πόλις ὑποφαίνεται ὡς καλῶς ἐχουσα· οὐ γὰρ ἡ μὲν τὰ πράγματα κρυπτοῦσα, ἀλλὰ καθ᾽ ἡμᾶς πᾶσι τοῖς πολίταις ἔφθει· τοῖς οἰκεσίοις ἀρεταῖς προθυμοῦσα, τοῖς ξένοις δὲ ἀπειροτέρως πρὸς τὸ καλὸν ἄνεσιν.
Τέλος δὲ ἐδίδασκεν ὡς μάλιστα πείθειν ὅτι ἡμεῖς μὲν δημοκρατίαν ἔχομεν, οὐχ ὡς ἰσότητα ἐπὶ πλούτῳ μόνον, ἀλλὰ τὴν κοινὴν ἀρετὴν καὶ τὴν ἐπίδοσιν τῶν δικαίων· ἵνα μὴ τοῖς ἔργοις ὑπολειπόμεθα, ἀλλὰ τὰ μάλιστα τῶν προγόνων ἀκολουθοῦμαι· τοὺς δὲ νεκροὺς ἐνταῦθα ὑποδέχεται τὸ πολίτευμα ὡς τέκνα τῆς πόλεως.