Multa iam olim literis mandata, sed ad hoc unum ex sacrario memoriae, quod apud Graecos τεγέφη λέγεται, omne magnum consilium reconditum addiderim. Nam ut auctores Graecorum scripserunt, sic ego quoque, qui Romam ornam, commossus et impulsus a cogitatione quadam, quae ab iis accepimus, haec excerpam et quasi in unum corpus digeram.
Est autem ars anceps, utrumque scilicet faciendi et cognoscendi; ut ars medendi et ars medicinae: quidquid ergo est artium, quicquidque est disciplinarum, per quas aut utilitas aut ornatus atque usus comparatur, ea consilia et praecepta hic describam.
Architectura autem, ut ab illo originem ducat, qui primus fundamenta posuit, etiam deorum atque hominum mores, ac ratio rerum commoditatum, id est consistit et in his rebus, quae civibus utilitates praestant, et in his quae splendoris causa quasi ornamentum civium sunt.
Plurimae quaestiones in hac arte versantur, non solum de quattuor elementis, ut Plinius ait, vel de partibus templi aut theatri, sed etiam de conditionibus operariorum, de instrumentis, de materiis ac de omnibus, quae ad opus perficiendum requiruntur; atque id quidem libenter pertractavi ut ad usum futurum posterisque instructum relinquere possem.
Quoniam autem multi iam dispositiones et institutiones in ipsa urbe nostra, et provinciis sunt, plurimum tamen acriter ac diligenter mihi visum est referri eligendo, quod ad singulorum necessitatem maxime pertineat; nam bonum artificis est, ut quam facilius res ad usum aptet et ornamento pariat utilitatem.
Quare et ad imperatorem Augustum praesentem hanc operam dedi, cujus beneficia et cura Romanae rei publicae notissima sunt, ut iis, qui mores atque utilitates civitatum dirigunt, libertatem, decorem, emolumentumque publicum, quae ex aedificiis oriuntur, melius perspicere liceat.
Spero enim meam indulgentiam impetraturum in iis, qui vel in beatae memoriae Caesarum vel in imperatorum doctrina desideria ac denuncationes habent, ut ex his praeceptis quidquid utile est capiant et in vita publica aut privata commode adhibeant.
Quod si quisquam aut contempta gloria, aut spem laudis segnem, conveniensque temporis rationem adhibens, hac lectione delectatus erit, mihi nulla maior laus aut honoris largitio contigerit, quam si urbanae civitatis utilitatem propter privatum studium iuvare potui.
Adiciam etiam hunc modum exhortationis: quod si diligenter etiam operam dederint ad haec legendum, iisdem in locis invenientur multa quae vel ad officia militaria vel ad civile negotium, vel ad otia pertinent; atque ut cultus humanitatis per haec artium praecepta augeatur, id meo judicio maxime conducit.