Breviarium ab Urbe Condita libri X

Eutropius

Original language · as published

Romulus, cum, captis Latinis et Sabinis, primum Urbis nomen condidisset, regnum primum in spe sua conservari curavit; nam cives, imperio subacta, in libertatem revocare et consentire non poterant. Quod ubi animadvertit, super ipsius virtutei famam augere, lege quadam primum se nomine sub coronâ posuit et senatum constituit; idque constantissimum fuit, ut Romulus in civium conspectu et in re publica semper princeps haberetur.

Post Romulum Numa, Sabinus originis, religionem et mores Romanae civitati composuit; mansiones sacras, sacerdotia, et ritus sanctos instituit, quo cultus deorum florebat et pax inter cives conservabatur. Nam Numa sapientia et religione praeclarus, bello minus studuit; ita Romanorum animus diu in religione et legibus firmatus est.

Tertius majora gesta fuit Tullus Hostilius, qui Sabinos et Albanos bello subegit; ille ad arma inclinatam civitatem in bello restituit, aliasque opes urbi adiunxit. Post eum Ancus Marcius, qui pacis et belli temperiem servavit, moenia et portum Ostiam condidit, atque Romanam civitatem utilibus operibus auxit.

Postea reges inter se mutuo successerunt; Tarquinius Priscus magnas aedificationes instituit et Cloacam maximam murorumque magnitudinem auxit. Ancus et Tarquinius proxima successione regnum tenuerunt; sed Superbus nomine Tarquinius, crudelitatis et superbiae gravis, tandem ex regno expulsus est propter iniurias et regni nimiam potentiam adfectantem.

Ex hoc regibus ejiciendis libertas civibus data est; consules primum magistratum tenuerunt, quo more res publica Romana incipere coepit. Patres et plebs inter se contendant, sed nova res publica, legibus et institutis firmata, breviter facta est certior et potior. Sic incipit historia Romana post regnum, cum populi libertas in consulatibus posterisque aucta fuerit.