Καὶ νῦν ἐπεὶ εἴρηται ὅτι τῷ φίλῳ ἰδίᾳ ἡ ψυχὴ ὑπάρχει δικαία, οἵαν δ᾽ αὐτὴν λέγειν δεῖ δικαίαν, ἄλλην ἢ τὴν περὶ τῆς πόλεως;
Σωκράτης: Πῶς;
Γλάυκων: Ἐγὼ μὲν οὐ λέγω ἄλλην, ἀλλ᾽ ἡμῖν ἔοικεν οὐ μικρὰν ἀναστροφήν ποιητέον, ἵνὰ ὁρῶμεν ἡμᾶς τὸ δικαῖον ἔχειν ἐν τῇ ψυχῇ ὅμοιον ἂν εἴη τῷ τινὶ ἀνθρώπῳ τῷ δίκαιον ἔχοντι τῷ ἐν τῇ πόλει·
Σωκρ.: Λέγε·
Γλ.: Ἱκανῶς οὖν οἷόν τ᾽ ἐστὶν ἀποδεῖξαι τὸν ἄνθρωπον τὸν δίκαιον, ἢ μᾶλλον ὑπὲρ τῆς πόλεώς ἔτι δοκεῖ μοι δεῖν ἀεὶ μᾶλλον ἀσχολεῖν·
Σωκράτης: Πῶς γὰρ οὐ;
Γλαύκων: Διότι, ἐὰν δεῖ λέγειν, ἡνίκα τις νοσήματα ἐν τῷ σώματι ἔχοι, εὐκολώτερον ἂν τὰ κρίματα καὶ τὰ σημεῖα αὐτῶν ἐν τῷ σώματι ἰδεῖν ἢ ἐν τῇ ψυχῇ. Τὸν δὲ ἄνθρωπον ἐν μέρει ὄντα δεῖ προμηθεῦσθαι περὶ τῶν εἰσιών· οὕτω καὶ περὶ τῆς πόλεως· ἐὰν δὲ ἐν τούτῳ ἐφάνη τὸ δίκαιον, τὸν ἄνθρωπον ἄρα ἔπειτα ἀναζήτησιν.
Σωκράτης: Καὶ καλῶς λέγεις. Ἄρα οὖν κατάρχομεν πρῶτον γράψαι πόλιν ἐν ἡδονῇ, ἣν καλῶμεν ἐκ πρὸς ἀνάγκης;
Γλαύκων: Ναί.
Σωκρ.: Λοιπὸν ἡ ἡμέρα ἡμῶν ἀρχὴ τοῦ λόγου. Οὐ γὰρ ἔτι ἡμᾶς ἡδύ τι πρότερον ἔχει· οἷον ἡ ἁρμονία τῆς πόλεως ᾗ χρῆται καὶ ἡ τροφὴ τῶν ἀνθρώπων. Τοιαύτη ἂν ἦν ἡ πόλις, ἐὰν οὐκ ἔχοι τὰ πολλά.
Γλαῦκων: Τί δηλοῖς;
Σωκράτης: Ἐμοὶ δοκεῖ οἱ ἀνθρώποι πρῶτον μέν, ἐπειδὰν ἀπολύωσιν, τροφὴν χρῆσθαι τὸ ἐλάχιστον, ἵνα μὴ ἄλλως ἀναγκαῖον γίνεται πλουτέειν. Εἶτ᾽ ἂν ἀνὴρ ὑπὲρ τῶν ἑαυτοῦ ἔργων δεῖν ἔχειν τεχνίτας, ὥστε ἰατροὺς, ναῦς, ἐργάτας∙
Γλ.: Ἀλλὰ πῶς ἔσται;
Σωκρ.: Ἐὰν ὀλίγοι γένωνται, οἵ τε ἀδυνάτων ἐπιτήδειοι, τούτων χρειῶνται ἄνδρες καὶ γυναῖκες ἑκάστῳ τὰς τέχναις ἐργασίμους, καὶ τοιαῦτα γένη τῶν ἀνθρώπων ἀναγκαῖον ἔσται εἶναι.
Γλαῦκων: Ἔπειτα οὖν ποιοί;
Σωκράτης: Οἱ δεῖ ὑπάρχειν ἐν τῇ πόλει σκληραὶ ψυχαί, ἀνδρεῖοι καὶ φρονίμοι, οἳ οὐκ ἐπιτρέψουσιν ἄλλους ἀδικεῖν· καὶ τοῖς ἔργοις ὅσα ὀνόματα τῇ πόλει χρῆν, τούτοις οἱ νέοι ἐκπαιδευθήσονται.
Γλαύκων: Πῶς δέ;
Σωκράτης: Ἀκοῇ μὲν τῶν μύθων, μουσικῇ δὲ καὶ γυμνασίῳ, ἵνα ἡ ψυχὴ εὐτάκτως σχηματίζηται· καὶ οὐκ ἔσται τοῖς φάσιν ὡς νῦν, ἀλλὰ ὃ ἐκ τούτων καὶ ἀληθινὸν ὁρᾷσθαι·
Γλαύκων: Σωφρονῶς·
Σωκράτης: Πρὸς δὲ τούτοις χρὴ ὅτι μὴ ταῖς χρῆσιν τὰ ἀφήναι τὰ παίδων, ἀλλὰ τὴν πόλιν ἀναλαμβάνειν παιδεύειν αὐτούς. Τοιαύτη γὰρ παιδεία οὐκ ἂν ἡττοῖτο ἔχοι τὸ πρᾶγμα ἐπ᾽ ἀρετῇ.
Γλαύκων: Δῆλον·
Σωκράτης: Τότε δὴ ἂν, ἐὰν οὕτως γένηται, ὅσοι φύλακες οἱ ἄρχοντες ἔχουσιν οἱ πολῖται, τούτων ἕν ἔσται· οὐ γὰρ πλείους ἀνδρῶν χρὴ τοὺς ἀσπάσασθαι τὰ κοινὰ, ἀλλὰ οὓς ἂν ὁ νόμος καλεῖ φρουρούς.
Γλαῦκων: Ἔστιν ἄρα τοῦτο τοῖς κρατοῦσιν—
Σωκράτης: Οὐχ ἁπλῶς τοὺς πλουσίους, ἀλλὰ τοὺς ἰδίους τῇ φύσει· καὶ ταύτης τῆς τάξεως δεῖ μὴ πρὸς τὸ κέρδος ἐλεγχθῆναι, ἀλλὰ πρὸς τὸν χαριεν τὸ κοινὸν.
Γλαύκων: Καὶ τις ἔπειτα ὡς ἂν ποιοῖεν;
Σωκράτης: Δίχα τὴν ἔχουσιν ζωὴν ἀναφέρειν· τὰ μὲν ἑαυτῶν, τὰ δὲ κοινά. Οὕτω οὐκ ἂν τὰ ἴδια τῶν φύλαξιν ἔτερον σκόπειν εἰς τὸ κέρδος, ἀλλὰ ἡ ψυχὴ πρὸς τὸ κοινὸν ἂν ὡρᾶτο·
Γλαύκων: Ἀγαθόν·
Σωκράτης: Ἀλλά σὺ ἐρωτᾷς, ὦ Γλαύκων, πότερον ἡ πόλις ταύτῃ δικαία ἔσται· ἢ πότερον τὸ πρόσωπον ἐν τῇ ψυχῇ; Ἐγὼ δὲ ἐὰν ἀποδείξω τὴν πόλιν, ἀποδεῖξαι ἂν καὶ τὸν ἄνθρωπον. Τοίνυν ὁ μύθος ἡμῖν δεῖ ἄρξασθαι ἐκ τῶν στοιχείων·
Γλαύκων: Ἔστω·