Pro A. Cluentio

PRO A. CLVENTIO ORATIO animum adverti , iudices, omnem accusatoris orationem in duas divisam esse partis , quarum…

id quod aequissimum est ut ne quid huc praeiudicati adferatis — etenim non modo auctoritatem sed etiam nomen…

faciamque ut intellegatis in tota illa causa quid res ipsa tulerit, quid error adfinxerit, quid invidia conflarit. primum…

non pietas, non macula familiae, non hominum fama, non fili dolor, non filiae maeror a cupiditate revocaret. animum…

quae hoc tempore sileret omnia atque ea, si oblivione non posset, tamen taciturnitate sua tecta esse pateretur; sed…

necessarios convocavit et ab eis flens petivit ut negotium susciperent, adulescentem investigarent, sibi restituerent eum filium quem tamen…

occiderat — concupivit. Vtrum impudentior hic qui postulet, an crudelior illa, si nubat, difficile dictu est; sed tamen…

esse innocentem? acervatim reliqua iam , iudices, dicam ut ad ea quae propiora huiusce causae et adiunctiora sunt…

ut id quod conceperat servare et salvum parere posset . itaque ei testamento legat grandem pecuniam a filio…

eo die quo postremum Asuvius visus erat Avillium cum eo fuisse et a multis visum esse constabat, in…

erat, sed tamen erat vitricus; crudelis et huic infesta mater, at mater; postremo nihil tam remotum ab accusatione…

studiose , ut dixi, ad eorum se familiaritatem multis iam ante annis Oppianicus applicarat. itaque tum sic statuit,…

est; citatus est Scamander reus. accusabat P. Publius Cannutius, homo in primis ingeniosus et in dicendo exercitatus; accusabat…

quidem vera et periculo tota accusatione Oppianicus. neque id obscure ferebat nec dissimulare ullo modo poterat; aderat frequens,…

non illius eloquentia sed defensionis impudentia commoveri. postea quam de re coepit dicere, ad ea quae erant in…

tantam turpitudinem iudiciorum, quis tantam inconstantiam rerum iudicatarum, quis tantam libidinem iudicum ferre potuisset? quod si hoc videtis…

rem non dubiam sed apertam atque manifestam, enumeratio singulorum argumentorum non est necessaria. dico C. Gaio Aelio Staieno…

nobilissimis et invidiam atque offensionem timere dicebat. post exoratus initio permagnam pecuniam poposcit, deinde ad id pervenit quod…

voltus — et, qui esset totus ex fraude et mendacio factus quique ea vitia quae ab natura habebat…

iudicabant, tamen nihilo minus se superioribus suis iudiciis constare putabant oportere; itaque damnarunt. quinque omnino fuerunt qui illum…

in tempore mali fuit nihil obsit, quod in causa boni fuit prosit. itaque nunc quem ad modum audiar…

et audacia est, hinc pudor, honesta vita , nulla suspicio pecuniae, nulla corrumpendi iudici causa, patimini veritate patefacta…

conciliandae causa, quadraginta istorum accessio milium quid valet? si, ut nos dicimus, ut quadragena milia nummum sedecim iudicibus…

non erat Iunius aut si in aliquam legem aliquando non iuraverat, idcirco illius damnatione aliquid de Cluentio iudicabatur?…

iudici simile, iudices, non fuit, in quo non modus ullus est adhibitus , non mos consuetudoque servata, non…

et alia permulta quae illo iudicio in Staienum dicta sunt; hoc dico, eandem tum fuisse P. Publio et…

fuit. Fidiculanius quid fecisse dicebatur? accepisse a Cluentio HS cccc . cuius erat ordinis? senatorii . qua lege…

publicis iam tum florente re publica floruerunt. ex eodem numero L. Lucius Cassius, Cn. Gnaeus Heius pari et…

longius quam si idem ille esset cum isdem suis vitiis nobilissimus. Vt Quinctius — nihil enim dicam de…

damnatis de pecuniis repetundis lites maiestatis essent aestimatae, et hoc cotidie fieri videmus ut reo damnato de pecuniis…

condemnarit, is omnibus ornamentis amissis numquam ullam honestatis suae partem reciperabit; quos autem ipse L. Lucius Gellius et…

deinde bonum virum fuisse Oppianicum, hominem integrum, nihil de illo umquam secus esse existimatum, nihil denique praeiudicatum. tum…

nostri ut, si a multis esset flagitium rei militaris admissum, sortito in quosdam animadverteretur, ut metus videlicet ad…

subscriptione rumorem quendam et plausum popularem esse quaesitum. nam in P. Publium Popilium qui Oppianicum condemnarat subscripsit L.…

oderat, ei filio coheredes homines alienissimos adiungeret quem diligebat. sed tu, Atti, consideres censeo diligenter utrum censorium iudicium…

pro testimonio dixi, et illa oratio potius temporis mei quam iudici et auctoritatis fuit. cum enim accusarem et…

ultus est ut illum recitationis suae paeniteret; moleste enim fortasse tulerat se in eis orationibus reprehensum quas de…

causam sine lege copiosissime posse defendi. videbam in hac defensione qua iam sum usus plus dignitatis, in illa…

ergo est? dic. qui tribunus militum legionibus quattuor primis, quive quaestor , tribunus plebis — deinceps omnis magistratus…

in plebem tulit. postea L. Lucius Sulla, homo a populi causa remotissimus, tamen, cum eius rei quaestionem hac…

senatorem hoc queri non posse, propterea quod ea condicione proposita petere coepisset quodque permulta essent ornamenta quibus eam…

omnibus, si cui forte hac lege negotium facessetur qui lege non teneatur, si is uti me defensore voluerit,…

ut solet, controversia pastorum esset orta, habiti vilici rem domini et privatam possessionem defenderunt. cum esset expostulatio facta,…

consilio paratum; id cum daretur in mulso, Balbutium quendam, eius familiarem, intercepisse, bibisse, statimque esse mortuum. hoc ego…

idcirco illum vita frui noluit, adeone erat stultus ut illam quam tum ille vivebat vitam esse arbitraretur, damnati,…

simul esse solebat familiarius uteretur quam vir dissolutissimus incolumi fortuna pati posset , et ius illud matrimoni castum…

illo venenum antea viro suo datum sibi persuasum esse simulasset, instructam ei continuo et ornatam Larini medicinae exercendae…

eadem de re triennio post isdem de hominibus nullo adhibito non dicam viro, ne colonum forte adfuisse dicatis,…

tu pestem innocentissimo filio de matris sinu deprompseris, hanc hi tales viri comprobabunt ? esto , in tabellis…

adfinitatum discidia vidimus , haec mulier satis firmum accusatorem filio suo fore neminem putavit, nisi qui in matrimonium…

peccata liberum parentum misericordiae concesserunt; vos ne huius honestissime actam vitam matris crudelitati condonetis rogamus, praesertim cum ex…

totam hanc causam vetere instituto solus peroravi, vestramque simul, iudices, aequitatem et mansuetudinem una mater oppugnat. at quae…