Metamorphoses

In nova fert animus mutatas dicere formas corpora; di, coeptis (nam vos mutastis et illas) adspirate meis primaque…

Ante mare et terras et quod tegit omnia caelum unus erat toto naturae vultus in orbe, quem dixere…

Aurea prima sata est aetas, quae vindice nullo, sponte sua, sine lege fidem rectumque colebat. Poena metusque aberant,…

Quae pater ut summa vidit Saturnius arce, ingemit et, facto nondum vulgata recenti, foeda Lycaoniae referens convivia mensae,…

Iamque erat in totas sparsurus fulmina terras: sed timuit, ne forte sacer tot ab ignibus aether conciperet flammas…

Redditus orbis erat. Quem postquam vidit inanem et desolatas agere alta silentia terras, Deucalion lacrimis ita Pyrrham adfatur…

Cetera diversis tellus animalia formis sponte sua peperit, postquam vetus umor ab igne percaluit solis, caenumque udaeque paludes…

Primus amor Phoebi Daphne Peneia, quem non fors ignara dedit, sed saeva Cupidinis ira. Delius hunc, nuper victa…

Plura locuturum timido Peneia cursu fugit cumque ipso verba inperfecta reliquit, tum quoque visa decens. Nudabant corpora venti,…

Est nemus Haemoniae, praerupta quod undique claudit silva: vocant Tempe. Per quae Peneus ab imo effusus Pindo spumosis…

“Me miserum!” exclamat pater Inachus inque gementis cornibus et niveae pendens cervice iuvencae “me miserum!” ingeminat, “tune es…

Talia dicturus vidit Cyllenius omnes succubuisse oculos adopertaque lumina somno. Supprimit extemplo vocem firmatque soporem languida permulcens medicata…

Nunc dea linigera colitur celeberrima turba, nunc Epaphus magni genitus de semine tandem creditur esse Iovis, perque urbes…

Regia Solis erat sublimibus alta columnis, clara micante auro flammasque imitante pyropo: cuius ebur nitidum fastigia summa tegebat,…

Finierat monitus: dictis tamen ille repugnat propositumque premit flagratque cupidine currus. Ergo qua licuit genitor cunctatus ad altos…

Sparsa quoque in vario passim miracula caelo vastarumque videt trepidus simulacra ferarum. Est locus, in geminos ubi bracchia…

Dixerat haec Tellus: neque enim tolerare vaporem ulterius potuit nec dicere plura: suumque rettulit os in se propioraque…

At pater omnipotens ingentia moenia caeli circuit et ne quid labefactum viribus ignis corruat explorat. Quae postquam firma…

Senserat hoc olim magni matrona Tonantis distuleratque graves in idonea tempora poenas. Causa morae nulla est, et iam…

Di maris adnuerant: habili Saturnia curru ingreditur liquidum pavonibus aethera pictis, tam nuper pictis caeso pavonibus Argo, quam…

Semifer interea divinae stirpis alumno laetus erat mixtoque oneri gaudebat honore. Ecce venit rutilis umeros protecta capillis filia…

Flebat opemque tuam frustra Philyreius heros, Delphice, poscebat. Nam nec rescindere magni iussa Iovis poteras, nec, si rescindere…

Hinc se sustulerat paribus caducifer alis, Munychiosque volans agros gratamque Minervae despectabat humum cultique arbusta Lycei. Illa forte…

Has ubi verborum poenas mentisque profanae cepit Atlantiades, dictas a Pallade terras linquit et ingreditur iactatis aethera pennis.…

Iamque deus posita fallacis imagine tauri se confessus erat Dictaeaque rura tenebat, cum pater ignarus Cadmo perquirere raptam…

Dum spatium victor victi considerat hostis, vox subito audita est; neque erat cognoscere promptum unde, sed audita est:…

Prima nepos inter tot res tibi, Cadme, secundas causa fuit luctus, alienaque cornua fronti addita, vosque canes satiatae…

Rumor in ambiguo est: aliis violentior aequo visa dea est, alii laudant dignamque severa virginitate vocant; pars invenit…

Dumque ea per terras fatali lege geruntur tutaque bis geniti sunt incunabula Bacchi, forte Iovem memorant, diffusum nectare,…

Ille per Aonias fama celeberrimus urbes inreprehensa dabat populo responsa petenti. Prima fide vocisque ratae temptamina sumpsit caerula…

Non illum Cereris, non illum cura quietis abstrahere inde potest, sed opaca fusus in herba spectat inexpleto mendacem…

Cognita res meritam vati per Achaidas urbes attulerat famam, nomenque erat auguris ingens. Spernit Echionides tamen hunc ex…

Ille metu vacuus “nomen mihi” dixit “Acoetes, patria Maeonia est, humili de plebe parentes. Non mihi quae duri…

“Praebuimus longis” Pentheus “ambagibus aures” inquit “ut ira mora vires absumere posset. Praecipitem famuli rapite hunc cruciataque diris…

At non Alcithoe Minyeias orgia censet accipienda dei, sed adhuc temeraria Bacchum progeniem negat esse Iovis, sociasque sorores…

“Pyramus et Thisbe, iuvenum pulcherrimus alter, altera, quas oriens habuit, praelata puellis, contiguas tenuere domos, ubi dicitur altam…

Desierat, mediumque fuit breve tempus, et orsa est dicere Leuconoe: vocem tenuere sorores. “Hunc quoque, siderea qui temperat…

Dixerat, et factum mirabile ceperat aures. Pars fieri potuisse negant, pars omnia veros posse deos memorant: sed non…

Vota suos habuere deos: nam mixta duorum corpora iunguntur, faciesque inducitur illis una, velut, siquis conducat cortice ramos,…

Tum vero totis Bacchi memorabile Thebis numen erat, magnasque novi matertera vires narrat ubique dei, de totque sororibus…

Nec mora, Tisiphone madefactam sanguine sumit inportuna facem, fluidoque cruore rubentem induitur pallam tortoque incingitur angue egrediturque domo.…

Nescit Agenorides natam parvumque nepotem aequoris esse deos: luctu serieque malorum victus et ostentis, quae plurima viderat, exit…

Sed tamen ambobus versae solacia formae magna nepos dederat, quem debellata colebat India, quem positis celebrabat Achaia templis.…

Ecce velut navis praefixo concita rostro sulcat aquas, iuvenum sudantibus acta lacertis, sic fera dimotis inpulsu pectoris undis…

Dumque ea Cephenum medio Danaeius heros agmine commemorat, fremida regalia turba atria complentur: nec coniugialia festa qui canat…

Ecce Syenites, genitus Metione, Phorbas et Libys Amphimedon, avidi committere pugnam, sanguine, quo late tellus madefacta tepebat, conciderant…

Verum ubi virtutem turbae succumbere vidit, “auxilium” Perseus “quoniam sic cogitis ipsi” dixit “ab hoste petam. Vultus avertite…

Hactenus aurigenae comitem Tritonia fratri se dedit: inde cava circumdata nube Seriphon deserit, a dextra Cythno Gyaroque relictis,…

“Prima Ceres unco glaebam dimovit aratro, prima dedit fruges alimentaque mitia terris, prima dedit leges: Cereris sunt omnia…

Est medium Cyanes et Pisaeae Arethusae, quod coit angustis inclusum cornibus aequor. Hic fuit, a cuius stagnum quoque…

Tum caput Eleis Alpheias extulit undis rorantesque comas a fronte removit ad aures atque ait: “O toto quaesitae…

Exigit alma Ceres, nata secura recepta, quae tibi causa fugae, cur sis, Arethusa, sacer fons. Conticuere undae: quarum…

Praebuerat dictis Tritonia talibus aures carminaque Aonidum iustamque probaverat iram. Tum secum “laudare parum est; laudemur et ipsae…

Threiciam Rhodopen habet angulus unus et Haemum (nunc gelidi montes, mortalia corpora quondam !), nomina summorum sibi qui…

Lydia tota fremit, Phrygiaeque per oppida facti rumor it et magnum sermonibus occupat orbem. Ante suos Niobe thalamos…

Planus erat lateque patens prope moenia campus, adsiduis pulsatus equis, ubi turba rotarum duraque mollierat subiectas ungula glaebas.…

Tum vero cuncti manifestam numinis iram femina virque timent cultuque impensius omnes magna gemelliparae venerantur numina divae, utque…

Sic ubi nescio quis Lycia de gente virorum rettulit exitium, satyri reminiscitur alter, quem Tritoniaca Latous harundine victum…

Finitimi proceres coeunt, urbesque propinquae oravere suos ire ad solacia reges, Argosque et Sparte Pelopeiadesque Mycenae et nondum…

Mandabat pariterque suae dabat oscula natae, et lacrimae mites inter mandata cadebant. Utque fide pignus dextras utriusque poposcit…

Tempus erat, quo sacra solent trieterica Bacchi Sithoniae celebrare nurus: nox conscia sacris. Nocte sonat Rhodope tinnitibus aeris…

Hic dolor ante diem longaeque extrema senectae tempora Tartareas Pandiona misit ad umbras. Sceptra loci rerumque capit moderamen…

Iamque fretum Minyae Pagasaea puppe secabant, perpetuaque trahens inopem sub nocte senectam Phineus visus erat, iuvenesque Aquilone creati…

Haemoniae matres pro gnatis dona receptis grandaevique ferunt patres congestaque flamma tura liquefaciunt, inductaque cornibus aurum victima vota…

Constitit adveniens citra limenque foresque et tantum caelo tegitur refugitque viriles contactus statuitque aras de caespite binas, dexteriore…

Neve doli cessent, odium cum coniuge falsum Phasias adsimulat Peliaeque ad limina supplex confugit. Atque illam, quoniam gravis…

Quod nisi pennatis serpentibus isset in auras, non exempta foret poenae. Fugit alta superque Pelion umbrosum, Philyreia tecta,…

Iamque aderat Theseus, proles ignara parenti, et virtute sua bimarem pacaverat Isthmon. Huius in exitium miscet Medea quod…

Nec tamen (usque adeo nulla est sincera voluptas, sollicitumque aliquid laetis intervenit) Aegeus gaudia percepit nato secura recepto.…

Pervenit ad miseros damno graviore colonos pestis et in magnae dominatur moenibus urbis. Viscera torrentur primo, flammaeque latentis…

Nox subit, et curis exercita corpora somnus occupat: ante oculos eadem mihi quercus adesse et ramos totidem totidemque…

Talibus atque aliis longum sermonibus illi implevere diem. Lucis pars ultima mensae est data, nox somnis. Iubar aureus…

Carmina Laiades non intellecta priorum solverat ingeniis, et praecipitata iacebat inmemor ambagum vates obscura suarum. Protinus Aoniis inmittitur…

Iam nitidum retegente diem noctisque fugante tempora Lucifero cadit eurus, et umida surgunt nubila: dant placidi cursum redeuntibus…

Talia dicenti curarum maxima nutrix nox intervenit, tenebrisque audacia crevit. Prima quies aderat, qua curis fessa diurnis pectora…

Vota Iovi Minos taurorum corpora centum solvit, ut egressus ratibus Curetida terram contigit, spoliis decorata est regia fixis.…

Daedalus interea Creten longumque perosus exsilium tactusque loci natalis amore clausus erat pelago. “Terras licet” inquit “et undas…

Iamque fatigatum tellus Aetnaea tenebat Daedalon, et sumptis pro supplice Cocalus armis mitis habebatur, iam lamentabile Athenae pendere…

Forsitan et Pylius citra Troiana perisset tempora: sed sumpto posita conamine ab hasta arboris insiluit, quae stabat proxima,…

Stipes erat, quem, cum partus enixa iaceret Thestias, in flammam triplices posuere sorores; staminaque impresso fatalia pollice nentes…

Interea Theseus sociati parte laboris functus Erechtheas Tritonidos ibat ad arces. Clausit iter fecitque moras Achelous eunti imbre…

Amnis ab his tacuit. Factum mirabile cunctos moverat: inridet credentes, utque deorum spretor erat mentisque ferox, Ixione natus…

Desierat cunctosque et res et moverat auctor, Thesea praecipue. Quem facta audire volentem mira deum, innixus cubito Calydonius…

Et dedit. Illa dato subvecta per aera curru devenit in Scythiam rigidique cacumine montis (Caucason appellant) serpentum colla…

Quae gemitus truncaeque deo Neptunius heros causa rogat frontis, cum sic Calydonius amnis coepit inornatos redimitus harundine crines:…

Hunc tamen ablati domuit iactura decoris, cetera sospes habet; capitis quoque fronde saligna aut super inposita celatur harundine…

Nec modus est: sorbent avidae praecordia flammae, caeruleusque fluit toto de corpore sudor, ambustique sonant nervi: caecaque medullis…

Sensit Atlas pondus.—Neque adhuc Stheneleius iras solverat Eurystheus odiumque in prole paternum exercebat atrox. At longis anxia curis…

Dixit, et admonitu veteris commota ministrae ingemuit. Quam sic nurus est adfata dolentem: “Te tamen, o genetrix, alienae…

Haec ubi faticano venturi praescia dixit ore Themis, vario superi sermone fremebant, et “cur non aliis eadem dare…

In latus erigitur cubitoque innixa sinistro “viderit: insanos” inquit “fateamur amores. Ei mihi! quo labor? quem mens mea…

Dixit, et (incertae tanta est discordia mentis) cum pigeat temptasse, libet temptare: modumque exit et infelix committit saepe…

Fama novi centum Cretaeas forsitan urbes implesset monstri, si non miracula nuper Iphide mutata Crete propiora tulisset. Proxima…

Pressit ab his vocem. Nec lenius altera virgo aestuat, utque celer venias, Hymenaee, precatur. Quod petit haec, Telethusa…

Inde per inmensum croceo velatus amictu aethera digreditur Ciconumque Hymenaeus ad oras tendit et Orphea nequiquam voce vocatur.…

Collis erat collemque super planissima campi area, quam viridem faciebant graminis herbae. Umbra loco deerat: qua postquam parte…

Tale nemus vates attraxerat inque ferarum concilio medius turba volucrumque sedebat. Ut satis impulsas temptavit pollice chordas et…

At si forte roges fecundam Amathunta metallis, an genuisse velit Propoetidas, abnuat aeque atque illos, gemino quondam quibus…

Quas quia Pygmalion aevum per crimen agentes viderat, offensus vitiis, quae plurima menti femineae natura dedit, sine coniuge…

Editus hac ille est, qui, si sine prole fuisset, inter felices Cinyras potuisset haberi. Dira canam: procul hinc…

Labitur occulte fallitque volatilis aetas, et nihil est annis velocius. Ille sorore natus avoque suo, qui conditus arbore…

“Forsitan audieris aliquam certamine cursus veloces superasse viros. Non fabula rumor ille fuit: superabat enim; nec dicere posses,…

Signa tubae dederant, cum carcere pronus uterque emicat et summam celeri pede libat harenam. Posse putes illos sicco…

Carmine dum tali silvas animosque ferarum Threicius vates et saxa sequentia ducit, ecce nurus Ciconum, tectae lymphata ferinis…

Nec satis hoc Baccho est: ipsos quoque deserit agros cumque choro meliore sui vineta Timoli Pactolonque petit, quamvis…

Ille, perosus opes, silvas et rura colebat Panaque montanis habitantem semper in antris. Pingue sed ingenium mansit, nocituraque,…

Ultus abit Tmolo liquidumque per aera vectus angustum citra pontum Nepheleidos Helles Laomedonteis Latoius adstitit arvis. Dextera Sigei,…

Namque senex Thetidi Proteus “dea” dixerat “undae, concipe: mater eris iuvenis, qui fortibus annis acta patris vincet maiorque…

Felix et nato, felix et coniuge Peleus et cui, si demas iugulati crimina Phoci, omnia contigerant. Fraterno sanguine…

Ille refert: “Fessos ad litora curva iuvencos adpuleram, medio cum Sol altissimus orbe tantum respiceret, quantum superesse videret;…

Interea fratrisque sui fratremque secutis anxia prodigiis turbatus pectora Ceyx, consulat ut sacras, hominum oblectamina, sortes, ad Clarium…

Est prope Cimmerios longo spelunca recessu, mons cavus, ignavi domus et penetralia Somni: quo numquam radiis oriens mediusve…

Plura dolor prohibet, verboque intervenit omni plangor, et attonito gemitus a corde trahuntur. Mane erat, egreditur tectis ad…

Hos aliquis senior iunctim freta lata volantes spectat et ad finem servatos laudat amores; proximus, aut idem, si…

Nescius adsumptis Priamus pater Aesacon alis vivere lugebat, tumulo quoque nomen habenti inferias dederat cum fratribus Hector inani.…

Fecerat haec notum Graias cum milite forti adventare rates, neque inexspectatus in armis hostis adest: prohibent aditus litusque…

Hic labor, haec requiem multorum pugna dierum attulit, et positis pars utraque substitit armis. Dumque vigil Phrygios servat…

Duxerat Hippodamen audaci Ixione natus, nubigenasque feros positis ex ordine mensis arboribus tecto discumbere iusserat antro. Haemonii proceres…

In tanto fremitu cunctis sine fine iacebat sopitus venis et inexperrectus Aphidas languentique manu carchesia mixta tenebat, fusus…

Ante oculos stat et ille meos, qui sena leonum vinxerat inter se conexis vellera nodis, Phaeocomes, hominemque simul…

Haec inter Lapithas et semihomines Centauros proelia Tlepolemus Pylio referente dolorem praeteriti Alcidae tacito non pertulit ore atque…

At deus, aequoreas qui cuspide temperat undas, in volucrem corpus nati Phaethontida versum mente dolet patria saevumque perosus…

Consedere duces, et vulgi stante corona surgit ad hos clipei dominus septemplicis Aiax, utque erat impatiens irae, Sigeia…

Conferat his Ithacus Rhesum imbellemque Dolona Priamidenque Helenum rapta cum Pallade captum: luce nihil gestum est, nihil est…

Longa referre mora est, quae consilioque manuque utiliter feci spatiosi tempore belli. Post acies primas urbis se moenibus…

Nec Poeantiaden quod habet Vulcania Lemnos, esse reus merui: factum defendite vestrum, consensistis enim. Nec me suasisse negabo,…

Victor ad Hypsipyles patriam clarique Thoantis et veterum terras infames caede virorum vela dat, ut referat Tirynthia tela,…

“Nata, tuae (quid enim superest?) dolor ultime matris, nata, iaces, videoque tuum, mea vulnera, pectus, et ne perdiderim…

Non vacat Aurorae, quamquam isdem faverat armis, cladibus et casu Troiaeque Hecubaeque moveri. Cura deam proprior luctusque domesticus…

Non tamen eversam Troiae cum moenibus esse spem quoque fata sinunt: sacra et, sacra altera, patrem fert umeris,…

Inde recordati Teucros a sanguine Teucri ducere principium, Cretam tenuere locique ferre diu nequiere Iovem, centumque relictis urbibus…

“Acis erat Fauno nymphaque Symaethide cretus, magna quidem patrisque sui matrisque voluptas, nostra tamen maior: nam me sibi…

Desierat Galatea loqui, coetuque soluto discedunt placidisque natant Nereides undis. Scylla redit (neque enim medio se credere ponto…

Iamque Giganteis iniectam faucibus Aetnen arvaque Cyclopum, quid rastra, quid usus aratri nescia nec quicquam iunctis debentia bubus,…

Hunc ubi Troianae remis avidamque Charybdim evicere rates, cum iam prope litus adesset Ausonium, Libycas vento referuntur ad…

Has ubi praeteriit et Parthenopeia dextra moenia deseruit, laeva de parte canori Aeolidae tumulum et, loca feta palustribus…

Talia convexum per iter memorante Sibylla sedibus Euboicam Stygiis emergit in urbem Troius Aeneas sacrisque ex more litatis…

Aeolon ille refert Tusco regnare profundo, Aeolon Hippotaden, cohibentem carcere ventos; quos bovis inclusos tergo, memorabile munus, Dulichium…

Picus in Ausoniis, proles Saturnia terris rex fuit, utilium bello studiosus equorum; forma viro, quam cernis, erat: licet…

Finierat Macareus. Urnaque Aeneia nutrix condita marmoreo tumulo breve carmen habebat: HIC ME CAIETAM NOTAE PIETATIS ALUMNUS EREPTAM…

Hinc ubi legati rediere, negata ferentes arma Aetola sibi, Rutuli sine viribus illis bella instructa gerunt, multumque ab…

Iamque deos omnes ipsamque Aeneia virtus Iunonem veteres finire coegerat iras, cum, bene fundatis opibus crescentis Iuli, tempestivus…

Inde sub Ascanii dicione binominis Alba resque Latina fuit. Succedit Silvius illi. Quo satus antiquo tenuit repetita Latinus…

Viderat a veteris generosam sanguine Teucri Iphis Anaxareten, humili de stirpe creatus, viderat et totis perceperat ossibus aestum…

Proximus Ausonias iniusti miles Amuli rexit opes, Numitorque senex amissa nepotis munere regna capit, festisque Palilibus urbis moenia…

Quaeritur interea quis tantae pondera molis sustineat tantoque queat succedere regi: destinat imperio clarum praenuntia veri fama Numam;…

Vir fuit hic, ortu Samius, sed fugerat una et Samon et dominos odioque tyrannidis exsul sponte erat, isque,…

O genus attonitum gelidae formidine mortis, quid Styga, quid manes et nomina vana timetis, materiem vatum, falsique pericula…

Nec species sua cuique manet, rerumque novatrix ex aliis alias reddit natura figuras: nec perit in toto quicquam,…

Sic alias aliasque lacus et flumina vires concipiunt, tempusque fuit, quo navit in undis, nunc sedet Ortygie. Timuit…

Haec Helenum cecinisse penatigero Aeneae mente memor refero, cognataque moenia laetor crescere et utiliter Phrygibus vicisse Pelasgos. Ne…

Talibus atque aliis instructum pectora dictis in patriam remeasse ferunt ultroque petitum accepisse Numam populi Latiaris habenas. Coniuge…

Et nymphas tetigit nova res, et Amazone natus haud aliter stupuit, quam cum Tyrrhenus arator fatalem glaebam mediis…

Pandite nunc, Musae, praesentia numina vatum (scitis enim, nec vos fallit spatiosa vetustas,) unde Coroniden circumflua Thybridis alti…

Quisquis adest, visum venerantur numen, et omnes verba sacerdotis referunt geminata piumque Aeneadae praestant et mente et voce…

Hic tamen accessit delubris advena nostris: Caesar in urbe sua deus est; quem Marte togaque praecipuum non bella…